Schoterzijl

Status
- Schoterzijl is een buurtschap in de provincie Fryslân, in grotendeels gemeente Lemsterland (t/m 30-6-1934 gemeente Schoterland, per 1-7-1934 over naar gemeente Haskerland, in 1984 over naar gemeente Lemsterland), deels gemeente Weststellingwerf.
- De buurtschap Schoterzijl valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Bantega.

Naam
In het Fries
Skoattersyl.
In het Stellingwerfs
Schoterziel.
Oudere vermeldingen
2e helft 16e eeuw Scoter zijel.
Naamsverklaring
Genoemd naar de ligging aan een oude zijl 'uitwateringssluis' in de Tjonger of Kuinder, die zijn betekenis verloor toen in 1580 2 km naar het ZO de Slijkenburgerzijl werd gesticht bij de buurtschap Slijkenburg. Begin 18e eeuw is ter plekke de Nieuwe Sluis gebouwd. Met het bijvoeglijk naamwoord Schoter-, dat betrekking heeft op de voormalige gemeente Schoterland, waarin schoot 'vooruitschietend stuk land'. Vergelijk Oudeschoot en Nieuweschoot.(1) De zijl van Schoterzijl ontlastte oorspronkelijk een groot deel van Fryslân van overtollig water.

Ligging
- Schoterzijl ligt NW van Kuinre, in het uiterste ZO van het dorpsgebied van Bantega. ZO van Schoterzijl loopt de Zeedijk, die oorspronkelijk beschermde tegen het water van de Zuiderzee (waar nu de Noordoostpolder in het IJsselmeer ligt).
- Schoterzijl ligt in het Z van het streekje Schoter Uiterdijken, een lange smalle verticale strook grond tussen Delfstrahuizen-Zevenbuurt in het N en Schoterzijl in het Z, tussen de Kooisloot, Echterdijk en Schoterdijk in het W en de Tjonger of Kuinder in het O. Vanouds was dit een uiterste ZW uithoek en uitloper van de gemeente Schoterland. Vroeger lag er in de Schoter Uiterdijken een dorpje Oudega, dat in 1515 zou zijn verwoest.
- Schoterzijl is topografisch gezien een heel bijzonder punt. Het ligt namelijk op een drie-, bijna viergemeentenpunt (Lemsterland in het W, Noordoostpolder in het ZW, Steenwijkerland in het Z, Weststellingwerf in het W) én drieprovinciepunt (Fryslân in het W en O, Flevoland in het ZW, Overijssel in het Z) én vierwaterlopenpunt (Schoterzijl ligt op een vierprong van Tjonger of Kuinder in het N, Dijksloot in het W, Worstsloot in het ZW en Tusschenlinde in het Z).

Statistische gegevens
- In de Volkstelling van 1840 (2) wordt Schoterzijl nog niet als buurtschap vermeld. Wel de buurtschap Schoter Uiterdijken (met 8 huizen en 30 inwoners), in welk streekje Schoterzijl dus in het uiterste Z ligt (zie bij Ligging). De bebouwing van Schoterzijl zal in dat jaar dus in die van Schoter Uiterdijken zijn inbegrepen. Schoter Uiterdijken staat vandaag de dag niet meer als buurtschap te boek. Er is in dit streekje, behoudens in de buurtschap Schoterzijl, ook nauwelijks bebouwing.
- De buurtschap Schoterzijl omvat slechts een handvol boerderijen, een café en een camping (die half in Fryslân en half in Overijssel ligt!). Het gros van de buurtschap valt onder het dorp Bantega, gemeente Lemsterland, enkele panden O van de Tjonger of Kuinder vallen onder het dorpje Langelille, gemeente Weststellingwerf.

Geschiedenis
- Geschiedenis van Schoterzijl op de site Stellingwerven.

Links
- Verslag van een bezoek van Jacqueline Zitman aan de buurtschap Schoterzijl met een sfeerbeschrijving van de buurtschap, camping en eetcafé 't Sluisje (in de volksmond 'café Bos').
- Reportage over camping en café te Schoterzijl in tijdschrift Noorderbreedte.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)
   
2. 2. Alphabetisch register van alle bewoonde oorden des rijks (met o.a. Volkstelling 1840, red.),
   De erven Doorman
   , p.448, (1850)