Schoonoord
Onderdelen
lokatie
Status
- Schoonoord is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Coevorden. T/m 1997 gemeente Sleen.
- Schoonoord en het naastgelegen dorpje De Kiel worden gezamenlijk wel als tweelingdorp beschouwd, hoewel beide nog een eigen postcode en plaatsnaam hebben in het postcodeboek, aparte plaatsnaamborden e.d. Formeel zijn het dus nog aparte woonplaatsen.
- Men woont 'op' en dus niet 'in' Schoonoord.
Naam
Oudere vermeldingen
1858 Schoonoord.
Naamsverklaring
Vervener Klijn (zie bij Klijndijk) heeft deze nederzetting gesticht en deze haar naam gegeven. Je kunt de naam in dit geval letterlijk 'vertalen'. Het is evenals bijvoorbeeld Schoonebeek een 'loknaam' die aan de beoogde aantrekkelijkheid van de plaats refereert.(1) Wellicht heeft Klijn zich laten inspireren door de naam van het nabijgelegen dorpje Schoonloo.
Ligging
Schoonoord ligt NW van Emmen en Sleen, W van Odoorn, Z van Borger, aan de provincialeweg Sleen-Rolde (N376).
Statistische gegevens
- In het stichtingsjaar 1854 woonden er in Schoonoord 30 gezinnen met in totaal 148 personen. Een jaar later waren dat al 65 gezinnen met in totaal 363 personen.
- Tegenwoordig heeft Schoonoord ca. 1.000 huizen met ca. 2.200 inwoners.
Geschiedenis
De veenkolonie Schoonoord is in 1854 gesticht rond het kruispunt van het op dat moment nog aan te leggen Oranjekanaal (dat drie jaar later Schoonoord bereikte) met de weg van Sleen naar Rolde en Assen. Dit was een hoger gelegen punt, een 'zandkop', ten opzichte van de omgeving. De eerste bewoners waren veenwerkers uit Smilde, die zich bezighielden met de ontginning van de nabijgelegen venen van het Odoornerveen. De jaren daarna vestigden zich er ook arbeiders die aan de aanleg van het Oranjekanaal werkten.
"Landgenoten, 't Is u bekend dat er in Drenthe een nieuw dorp wordt aangelegd, dat den naam Schoonoord draagt. Misschien weet u niet dat daarin reeds 92 kinderen zijn, van 5 tot 12 jaren, die geen schoolonderwijs ontvangen. Evenmin zult gij weten dat Schoonoord reeds 65 huisgezinnen telt, waarin tezamen 363 zielen, die niet dan op anderhalf uur afstands de openlijke godsdienstuitoefening bijwonen kunnen. Wat moet er van deze 363 zielen worden? Waartoe zullen die kinderen opgroeijen?" Met deze oproep uit 1855 in de Provinciale Drentsche en Asser Courant probeerden drie predikanten en een aannemer geld in te zamelen voor een school annex kerkgebouw in Schoonoord. Deze werden gerealiseerd in een voorheen leegstaande houten loods. Behalve het school- en kerkgebouwtje bestond Schoonoord aanvankelijk vooral uit plaggenhutten die zich in een lintbebouwing langs kanaal en weg uitstrekten. De huidige hervormde kerk aan de Kerklaan 15 was de opvolger van de 'loods-kerk' en is gebouwd in 1866. Vooral na de Tweede Wereldoorlog heeft Schoonoord zich verder ontwikkeld aan beide zijden van het Oranjekanaal.
De hervormde kerk en de gereformeerde kerk zijn gefuseerd tot PKN-gemeente. Op termijn zal een van beide panden worden afgestoten en hopelijk een alternatieve herbestemming krijgen.
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Schoonoord, kunt u terecht bij Historische Vereniging 't Ellertsveld, p/a dhr. A. Gerbers, Slenerweg 88, 7848 AK Schoonoord. Tel. 0591-381491, e-mail gerbers@inn.nl.
Bezienswaardigheden
Schoonoord heeft 4 rijksmonumenten:
- Hervormde kerk (Kerklaan 15). Geschiedenis van de hervormde kerk te Schoonoord.
- Gereformeerde kerk (Kerklaan 35).
- De Molen van Schoonoord (Tramstraat 22) is het restant van een stellingmolen.
- Hunebed De Papeloze Kerk.
Musea
- Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van Schoonoord in 1954 werden een aantal plaggenhutten en veenhuisjes nagebouwd op een stuk heideveld. Dit is uitgegroeid tot het Openluchtmuseum Ellert en Brammert. Schoonoord is bekend van de sage van de reuzen Ellert en Brammert.
Overnachten
- Vakantiehuizen in Schoonoord en omgeving (online te boeken).
Literatuur
- Het boek 'Kroniek van Schoonoord' (uitg. hist. ver. 't Ellertsveld) omvat informatie over de periode 1854-1954 en is verschenen ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van het dorp in 2004.
Links
- Site van en over Schoonoord en De Kiel.
- De Viefschaft is een nieuwssite over Schoonoord en omstreken.
Nieuwe reactie inzenden