Schokland

Status
- Schokland is een dorp in de provincie Flevoland, gemeente Noordoostpolder. Het was een zelfstandige gemeente t/m 9-7-1859. Per 10-7-1859 over naar gemeente Kampen, per 7-8-1942 over naar Openbaar Lichaam Noordoostelijke Polder, per 1-7-1962 over naar gemeente Noordoostpolder. Tot 1986, het jaar van oprichting van de provincie Flevoland, viel de Noordoostpolder en daarmee ook Schokland, onder de provincie Overijssel.
- Tot 2009 viel Schokland voor de postadressen onder het nabijgelegen dorp Ens. Sinds 2009 heeft Schokland een eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek en is het daarmee een 'erkende woonplaats', ook in de in 2009 in werking getreden gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Sinds 2009 woont een Schoklander voor de post dus niet meer 'in' Ens maar in Schokland.

Naam
Naamsverklaring
De naam is waarschijnlijk afgeleid van ‘schokke’, een rietplag of gedroogd stuk koemest dat als brandstof diende. Omdat schokken werden beschouwd als turf voor de armen, zal de naam spottend bedoeld zijn geweest.(1)

Ligging
Schokland ligt Z van Emmeloord, O van Nagele, W van Ens.

Statistische gegevens
Het ingepolderde 'eiland' Schokland is 4 km lang en 100 tot 500 meter breed. De oppervlakte is ca. 150 hectare. Schokland omvat een 10-tal panden met ongeveer evenveel inwoners en is daarmee een van de kleinste dorpen van Nederland.

Geschiedenis
Schokland was oorspronkelijk een eiland. Door de eeuwen heen dreigde Schokland telkens weer het onderspit te moeten delven in de immer aanhoudende strijd tegen het water. De vele beschermende maatregelen die de mens had opgeworpen ten spijt. Met als triest dieptepunt de ramp van 1825, die eens te meer duidelijk maakte dat de dagen voor Schokland waren geteld. Tientallen huizen spoelden weg en in Emmeloord vielen 13 slachtoffers – mannen, vrouwen en kinderen – te betreuren. Wat de ramp echter vooral leerde, was dat het simpelweg onverantwoord was de Schokkers nog langer op het eiland te laten wonen.

Uiteindelijk nam koning Willem III het voortouw voor de algehele ontruiming in 1859 van de 650 overgebleven eilanders. Waarbij de overheid de pijn voor de Schokkers verzachtte door met een verhuispremie over de brug te komen. De meesten trokken vervolgens naar Vollenhove en naar Brunnepe bij Kampen (tegenwoordig een wijk van Kampen). Een klein deel verhuisde naar Volendam. Naast de onveilige situatie speelde ook de armoede een rol als motief voor ontruiming van het eiland. Schokland was de armste gemeente van Nederland. Regelmatig werden er inzamelingen gehouden voor de Schokkers.

Het eiland dreigde na de ontruiming definitief door de golven te worden verzwolgen, maar na hevige protesten werd in 1862 besloten het eiland te behouden. Enkele uitgezonden rijksambtenaren hielden decennialang de wacht op dit stukje niemandsland. Bij de aanleg van de Noordoostpolder rond 1940 werd ook een plekje ingeruimd voor Schokland, waarmee dit stukje cultuurhistorisch erfgoed voor het nageslacht is bewaard.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Schokland, kunt u terecht bij de Schokkervereniging.

Bezienswaardigheden
Wat er thans nog resteert van het voormalige eiland Schokland, is in zijn geheel bezienswaardig. De cultuurhistorische waarde van dit geheel is zelfs zo groot dat Schokland in 1995 de status van (Unesco) Werelderfgoed heeft verkregen.

De contouren van het vroegere eiland zijn met bomen beplant en zodoende weer duidelijk herkenbaar in het vlakke polderland. De fundamenten van het kerkje zijn gerestaureerd en op Middelbuurt, een van de woonterpen van het eiland, is de houten zeewering vernieuwd, waarmee de terp zijn oude aanblik terugkreeg. De oude haven van Emmeloord is volledig gerestaureerd, terwijl de vuurtoren hier vanuit het vlakke land fier omhoog rijst. Met het drooggevallen haventje als stille getuige in het strak vormgegeven polderlandschap.

Musea
- Museum Schokland.

Natuur en recreatie
- Schokland is in beheer bij Stichting Flevolandschap die onder meer zeer uitgebreide informatieborden bij de bezienswaardigheden heeft geplaatst. De natuur op en rond Schokland is zodanig ingericht dat er een grote verscheidenheid aan vaak zeldzame planten en dieren voorkomt. De geologie en de natuur van het eiland wordt uitgelegd in het bezoekerscentrum in de Gesteentetuin.

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Schokland.

Foto's
- Foto's van ondermeer Schokland van fotograaf Martin Stevens.

Links
- Schokland Werelderfgoed.
- Schokland op Wikipedia.

1. 1. Wikipedia,
   x
   , (2011)