Scheveningen

Status
- Scheveningen is een badplaats in de provincie Zuid-Holland, gemeente Den Haag.
- In tegenstelling tot de meeste dorpen in ons land, is Scheveningen nooit een zelfstandige gemeente geweest. Bij de grenscorrecties van Den Haag met omliggende gemeenten in 2002, is een proefballonnetje opgelaten om van Scheveningen een gemeente te maken (en om van Loosduinen weer een gemeente te maken), maar dat heeft geen doorgang gevonden. Scheveningen is dus nooit zelfstandig geweest, heeft altijd onder Den Haag gevallen en was vanouds met slechts één zetel vertegenwoordigd in de Haagse schepenbank.
- De gemeente Den Haag heeft bij de invoering van het huidige postcodesysteem (1978) geen eigen postcode en plaatsnaam aangevraagd voor Scheveningen, daarom ligt Scheveningen voor de postadressen 'in' Den Haag en is het ook formeel geen 'woonplaats' in de zin van de in 2009 in werking getreden gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). In de praktijk echter, is er nog wel degelijk sprake van een door inwoners en instanties als zodanig beleefde kern / woonplaats Scheveningen.

Naam
Oudere vermeldingen
1280-1287 Sceveninghe, 1345 Sceveninghen, 1527 op den dorpe van tSceveninge.
Naamsverklaring
Misschien datief meervoud (met locatieve functie) van Scevening 'nazaat of dienstman van de persoon Sceve' (mogelijk te vergelijken met de persoonsnaam Sceafa, koning der Langobarden). Ter plekke is Merovingisch en Karolingisch aardewerk gevonden, alsmede sporen van een nederzetting uit de 7e-8e eeuw.(1)

Ligging
- Scheveningen ligt (in het) NW van Den Haag en grenst in het W aan de Noordzee.

Statistische gegevens
- In 1840 had Scheveningen 489 huizen met 5.903 inwoners. Dat is met gemiddeld 12 mensen in 1 huis ook voor die tijd uitzonderlijk hoog. Gangbaar in die tijd was gemiddeld 6 tot 8, hooguit 10 mensen in 1 huis.
- Tegenwoordig heeft Scheveningen ca. 25.000 huizen met ca. 56.000 inwoners.

Geschiedenis
Het huidige Scheveningen heeft een voorganger gehad in een buurtschap, die volgens sociaal geograaf dr. J.K. de Cock vermoedelijk in de 12e of 13e eeuw door langdurige zandverstuivingen onder het zand is verdwenen. Het huidige Scheveningen is gebouwd op relatief jonge duinen die zich rond de 12e eeuw langs de Noordzeekust hebben ontwikkeld. De residentie van de graven van Holland, die zich in de loop van de 13e eeuw bij de buurschap Die Haghe heeft ontwikkeld, is vermoedelijk de aanzet geweest tot het ontstaan van het tegenwoordige Scheveningen. Mogelijk heeft een toenemende vraag naar zeevis van de nieuwe, rijke nederzetting tot gevolg gehad dat vissers zich hebben gevestigd aan de dichtstbijzijnde kuststrook. Scheveningen was tot halverwege de 17e eeuw slechts met Den Haag verbonden door een duinpad, het Westerpad, dat uitkwam bij het Haagse Noordeinde. In 1665 kwam de naar een ontwerp van Constantijn Huygens aangelegde Scheveningseweg gereed (de huidige Oude Scheveningseweg), een lange, rechte straatweg, waardoor de verbinding aanzienlijk verbeterde.

Visserij
De visserij was eeuwenlang bepalend voor de bedrijvigheid in het dorp. Van de 917 inwoners in 1680 hielden ca. 250 zich bezig met de visvangst. Daar kwamen de visserijgebonden ambachten nog bij zoals afslager, lijndraaier, scheepstimmerman en vishakker. Omdat Scheveningen tot 1904 niet over een zeehaven beschikte, werden de vissersschepen, de zogeheten bomschuiten, tot dat jaar het strand op- en af gesleept. Met de aanleg van de eerste haven in 1904 kwam ook een nieuw type schip, de logger, die geleidelijk ook steeds vaker gemotoriseerd werd. Rond 1930 kwam er een tweede haven, met o.a. een sleephelling en een visafslag. Er groeide een wijkje bij waar o.a. rokerijen, kuiperijen en vishandelaren zich vestigden. Na de Tweede Wereldoorlog nam de betekenis van de visserij geleidelijk af en verdwenen de kleinere vissersschepen. De tweede haven kreeg steeds meer een recreatieve en toeristische functie. De eerste haven is nog steeds in gebruik als vissershaven.

Badplaats
Reeds sinds begin 19e eeuw heeft Scheveningen zich geleidelijk ontwikkeld tot badplaats. Zo liet de gemeente er in 1828 het Stedelijk Badhuis bouwen, dat in 1884 werd vervangen door het beroemde Kurhaus hotel. Andere hotels volgden vanaf begin 20e eeuw. De aanleg van de Badhuisweg en de Nieuwe Parklaan vanaf midden 19e eeuw droegen bij aan de verdere ontsluiting van het oorspronkelijk geisoleerd gelegen Scheveningen, evenals Station Scheveningen, dat van 1907 tot 1953 eindpunt was van de Hofpleinlijn.

Tweede Wereldoorlog
De Duitse bezetters bouwden in de Tweede Wereldoorlog de Atlantikwall, een verdedigingslinie langs de hele Westeuropese kust. Voor Scheveningen betekende dit dat een groot deel van het dorp tot Sperrgebiet (verboden gebied) werd verklaard en dat het grootste deel van de inwoners werd geëvacueerd. Veel panden zijn toen afgebroken om plaats te maken voor de verdedigingslinie. Door de schade die de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog in Scheveningen hebben aangericht, is er niet veel van het oude dorp meer over. Het meest karakteristieke deel van Scheveningen vindt u bij en achter de Oude Kerk. Dit zogeheten Scheveningen-Dorp, met een eigen cultuur, dialect en klederdracht (hoewel de beide laatste door nog maar weinigen gepraktizeerd worden), is een beschermd stadsgezicht.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Scheveningen, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Historische en Genealogische Vereniging Scheveningen.
- Forum met veel oude foto's, ansichten en krantenartikelen van Scheveningen.

Recente ontwikkelingen
Kustversterking en herinrichting strandboulevard Scheveningen
In februari 2010 is de herinrichting van de strandboulevard van Scheveningen van start gegaan. Den Haag gaat de kust bij Scheveningen, die bekend staat als een zwakke schakel in de kustlijn, versterken met een dijk die op sommige punten 12 meter hoog wordt. Ook wil de stad de boulevard verfraaien om de badplaats aantrekkelijker te maken voor het publiek. De kust bij Scheveningen gaat grondig op de schop. De Spaanse architect Manuel de Sola–Morales heeft een golvende boulevard ontworpen die de oorspronkelijke kustlijn van Scheveningen volgt. Onder de nieuwe boulevard komt een kilometerlange dijk te liggen. Deze moet de komende 100 jaar de veiligheid van de badplaats garanderen. Den Haag is in 2009 al begonnen het strand te verbreden. Met 2.500.000 kubieke meter zand is deze 40 tot 70 meter breder geworden. Het bredere strand is nodig om de hoger wordende golven te breken. Tijdens de werkzaamheden kunnen badgasten wandelen over een speciaal aangelegde noodboulevard en een kijkje nemen in de bouwput. Strandtenten krijgen tijdelijk een andere plaats aangewezen. De kustversterking gaat 75 miljoen euro kosten. In 2013 moet het project gereed zijn.

Bezienswaardigheden
- Madurodam is een stad in het klein. Op een schaal van 1:25 zijn veel bekende en minder bekende objecten in ons land nagebouwd.
- Vuurtoren uit 1875.
- De watertoren uit 1874 in het Oostduinpark is nog steeds in gebruik.
- Begraafplaats Ter Navolging.
- Het beroemde en imposante Kurhaus hotel is niet alleen een hotel maar ook een bezienswaardigheid op zich.

Musea
- Muzee Scheveningen is in 2006 ontstaan uit de fusie van Museum Scheveningen en het Zeemuseum.
- Museum Beelden aan Zee is gespecialiseerd in moderne en hedendaagse internationale beeldhouwkunst.
- Stichting Atlantikwall Museum Scheveningen werkt aan het realiseren van een permanente museumlocatie. In de tussentijd is commandobunker 608 aan de Badhuisweg regelmatig te bezichtigen. Overigens is er ook nog een Atlantikwall Museum in Hoek van Holland en in Noordwijk.
- Museumschip Mercuur is een voormalig mijnenveger van de Koninklijke Marine.

Jaarlijkse evenementen
- Scheveningen evenementenagenda.
- Duinenmars (weekend in april).
- Sandsculpture Festival (eind april tot eind juni).
- Nationale Reddingbootdag (op een zaterdag in mei).
- Zeilwedstrijden North Sea Regatta (eind mei).
- Royal Beach Concert (begin juni).
- Vlaggetjesdag (juni).
- Zeeheldenfestival (eind juni).
- Salsa Beach Festival (weekend in juli).
- Western Experience Boulevard (weekend in juli).
- Popfestival Schollenpop (begin augustus). Toegang gratis.
- Vuurwerkfestival (weekend in augustus).
- Ooievaarsrun (2e zaterdag in september).
- Vliegerfestival (eind september).

Natuur en recreatie
- De huidige beroemde Pier van Scheveningen dateert uit 1961.
- In Sealife Scheveningen komt u oog in oog met haaien, roggen, zeesterren, zeeschildpadden en nog veel meer dieren. Neem een duik zonder nat te worden en loop in de onderwatertunnel.

Overnachten
- Hotels in Scheveningen en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Scheveningen (online te bestellen).

Foto's
- Site met foto's van alle straten in Scheveningen, met verklaring van de straatnamen.

Links
- Site over Scheveningen.
- Site over Scheveningen-Dorp, met onder het kopje Nieuws ook veel informatie over de oudere geschiedenis van het dorp.
- Scheveningen linkspagina.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)