's Gravenmoer

lokatie

samenvatting:

Status
- 's Gravenmoer is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Langstraat, gemeente Dongen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.
- Onder het dorp 's Gravenmoer valt ook de O van het dorp gelegen buurtschap/dorp 's Gravenmoerse Vaart (dat geen eigen plaatsnaambord heeft en sinds 1998 ook uit de provincie-atlas Noord-Brabant (1) is verdwenen), niet te verwarren met het Z daarvan gelegen dorpje Vaart dat altijd al onder de gemeente Dongen viel.
- Wapen van de voormalige gemeente 's Gravenmoer.

Naam
Spelling
's Gravenmoer wordt, als enige van de Nederlandse plaatsen die met 's beginnen, zonder koppelteken geschreven. Dit is door de toenmalige gemeente 's Gravenmoer bewust besloten, ergens na de Tweede Wereldoorlog. Men wilde uniformiteit aanbrengen in de verschillende schrijfwijzen en besloot de schrijfwijze te hanteren zoals weergegeven in de `Wet van den 16den April 1896, tot regeling der Personeele belasting`. Dit is taalkundig eigenlijk niet correct. Zie het artikel over ja of nee koppelteken in plaatsnamen met 's in het Taalunieversum.
De O van ´s Gravenmoer gelegen buurtschap heet volgens Google Maps ´s-Gravenmoer Vaart (met koppelteken dus). In de TD-atlas 1990 heet die buurtschap ´s Gravenmoerse Vaart. In latere edities (v/a 1998) is die naam verdwenen. De vaart waaraan die buurtschap ligt heet volgens Google Maps en volgens de ANWB-atlas 2004 ´s-Gravenmoersche Vaart (dus ook met koppelteken).
Oudere schrijfwijzen
1326 Sgraven moer, 1353 sGravenmoer, 1383 tsGravenmoer, 1888 's Gravemoer, 1903 's Gravenmoer. Andere oudere schrijfwijzen zijn ´s-Schravenmoer, ´s-Graven Moer, ´s-Gravemoer, ´s-Gravenmoer.
Naamsverklaring
Moer 'veen, wingebied van turf' van de graaf. In 1293 gaf graaf Floris V aan Steven van Waalwijk 'vijftien hoeven wilderten in den Groten Ham', hetgeen later (1326) heet 'viiftien hoeven venes legghende in Sgraven moer boven Ramesdonc bi den Hamme'. (2)
Het geografisch bijzondere aan 's Gravenmoer is dat het nog steeds in een veengebied ligt. De voormalige veenstreek in de omliggende plaatsen is namelijk in de 15e eeuw verschillende malen overstroomd, waardoor er een dikke kleilaag oveheen kwam te liggen. 's Gravenmoer is dit echter bespaard gebleven.

Ligging
's Gravenmoer ligt O van Oosterhout, N van Dongen.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente 's Gravenmoer 114 huizen en 875 inwoners, verdeeld in dorp 's Gravenmoer 57/420 en buurtschap De Vaart 57/455 (´s Gravemoerse Vaart was op dat moment qua aantal huizen dus precies even groot als moederdorp ´s Gravenmoer!).
- Tegenwoordig omvat 's Gravenmoer ca. 800 huizen met ca. 2.200 inwoners.

Geschiedenis
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van 's Gravenmoer, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Heemkundekring Des Graven Moer (tijdelijk buiten werking wegens onderhoud).
- Archievenoverzicht 's Gravenmoer.
- Verhalen over de geschiedenis van 's Gravenmoer op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van 's Gravenmoer (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over 's Gravenmoer (online te bestellen).

Links
- Christelijke Gereformeerde Kerk 's Gravenmoer.