's-Graveland
Onderdelen
lokatie
Status
- 's-Graveland is een dorp in de gemeente Wijdemeren. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2001.
- De gemeente 's-Graveland is per 1-8-1966 vergroot met de gemeenten Ankeveen en Kortenhoef en met een deel van de gemeente Weesperkarspel.
Naam
Oudere schrijfwijze
1245 Gravelant.
Naamsverklaring
Betekent "land toebehorend aan de graaf" (van Holland). Vergelijk 's-Gravenpolder, 's-Gravenmoer, 's-Gravenhage, 's-Gravenzande. (1)
Ligging
Het dorp 's-Graveland omvat (en de oorspronkelijke gemeente 's-Graveland omvatte) een langgerekte strook van 4 km lang en ruim 1 km breed (totaal ca. 500 hectare), tussen de N201 (Vreelandseweg) in het Z en de N236 (Loodijk / Franse Kampweg) in het N. Een echte kern heeft 's-Graveland nooit gekregen, want het dorpsgebied bestaat alleen uit de "dorpsstraat" (die Zuidereinde heet in het Z en, inderdaad, Noordereinde in het N), met aan de oostkant de buitenplaatsen-zone. Aan de westkant begon gelijk al het grondgebied van de gemeente Kortenhoef. Vandaar dat 's-Graveland nooit heeft kunnen uitbreiden en de uitbreiding in deze omgeving vooral in het poldergebied van Kortenhoef heeft plaatsgevonden. En zo kan het dat het aanvankelijke kleinere Kortenhoef groter is geworden dan de gemeente 's-Graveland waar zij in 1966 in opging.
Statistische gegevens
- In 1840 had het dorp en de gemeente 's-Graveland (de gemeente 's-Graveland omvatte alleen de kern 's-Graveland) 257 huizen met 1.207 inwoners.
- Vandaag de dag heeft het dorp 's-Graveland ca. 600 huizen met ca. 1.600 inwoners.
- De gemeente 's-Graveland had vlak voor haar opheffing in 2002 (dus inclusief de kernen Ankeveen en Kortenhoef) ca. 9.300 inwoners.
Geschiedenis
De hoofdweg door 's-Graveland, genaamd Noordereinde en Zuidereinde, loopt langs de 's-Gravelandse Vaart. Toen de wegen nog niet verhard waren, was dit een belangrijke verbindingsroute ook voor personenvervoer, omdat vervoer per schip comfortabeler was dan over de weg. Van 1888 tot 1923 was hier een geregelde paardentramdienst met Hilversum.
Dorpsbeschrijver Terwen is in 1850 nogal lyrisch over 's-Graveland: "In of kort na 1625 zijn de 'onlanden' in vruchtbaar land en wel in een der schoonste oorden van ons vaderland veranderd, waar de treffendste gezigten elkander bij elken voetstap afwisselen."
's-Graveland telde eind 18e eeuw ca. 25 blekerijen en vele wasserijen. Dit vond zijn oorzaak in de ruime aanvoer van schoon (kwel)water uit de stuwwal. Het Amsterdamse wasgoed dat hier behandeld werd, was niet ongevaarlijk; zo werden ook besmettelijke ziekten verspreid. Een aantal keren is hierdoor in 's-Graveland een epidemie uitgebroken.
's-Graveland is een beschermd dorpsgezicht. Inwoners ijveren voor het autoluw maken van de hoofdstraat (Noordereinde/Zuidereinde) en/of het aanleggen van een rondweg om het dorp, maar dat is lastig zo niet onmogelijk, omdat je dan al snel op grondgebied van beschermde natuurgebieden terecht komt (van Natuurmonumenten en het Goois Natuurreservaat).
Bezienswaardigheden
- Hervormde kerk.
- De buitenplaatsen van 's-Graveland.
Jaarlijkse evenementen
- Evenementen in 's-Graveland vindt u op de site van de Stichting Festiviteiten 's-Graveland.
Natuur en recreatie
- Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek van Natuurmonumenten.
Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands Boeken over 's-Graveland (online te bestellen).
Foto's
- Recente fotoreportage van 's-Graveland en Wijdemeren van fotograaf Martin Stevens.
