Rottevalle

Status
- Rottevalle is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Smallingerland.
- Oorspronkelijk viel Rottevalle deels onder Drachten, deels onder Opeinde (beide gemeente Smallingerland), en ook nog deels onder de gemeenten Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen. In 1943 is dit middels een grenscorrectie rechtgetrokken. Sinds dat jaar valt Rottevalle geheel onder de gemeente Smallingerland (zie verder bij Statistische gegevens).

Naam
In het Fries
De Rottefalle.
Oudere vermeldingen
1622 de Rottevalle, ca. 1700 Rotteval, 1911 de Rottefalle, de Rotfalle.
Naamsverklaring
Betekent letterlijk 'rattenval', naam voor een sluisje dat gelijkenis vertoonde met een rattenval: 1527 doer een sijlke toe faren hijtten dije rotte fal (de Rottefal onder Scharnegoutum). Ten westen lag in 1786 Kattegat.(1)

Ligging
Rottevalle ligt N van Drachten en grenst in het NO aan de gemeente Achtkarspelen en in het NW aan de gemeente Tytsjerksteradiel. De grens tussen de beide gemeenten loopt hier door de weg Mûntsgroppe.

Statistische gegevens
- In 1840 werd Rottevalle, wellicht gezien de grensperikelen zoals beschreven onder Status, kennelijk nog niet als autonoom dorp gezien (hoewel het al sinds 1724 een kerk heeft). In genoemd jaar viel Rottevalle met 62 huizen en 315 inwoners onder Drachten, met 48/239 (= huizen/inwoners) onder Opeinde (beide gem. Smallingerland), met 81/446 onder de gem. Achtkarspelen en met 10/50 onder de gem. Tytsjerksteradiel. Totaal dus 201 huizen met 1.050 inwoners.
- In 1943 is Rottevalle geheel onder de gemeente Smallingerland gebracht. In dat jaar zijn 398 inwoners overgekomen van de gemeente Achtkarspelen en 85 van de gemeente Tytsjerksteradiel.
- Tegenwoordig heeft Rottevalle ca. 500 huizen met ruim 1.300 inwoners.

Geschiedenis
De naam Rottevalle komt voor het eerst voor in een koopcontract uit 1618. Aan de zuidkant van de Lits stonden toen al enkele woningen, zoals blijkt uit oude kaarten van 1617. Het gehucht Rottevalle was indertijd sterk afhankelijk van de turfwinning en de hieruit voortvloeiende scheepvaart. Rottevalle wordt dan ook een 'veenkoloniaal dorp' genoemd. Langs de Lits en de Brouwersgrêft (toen nog vaarwegen) werden steeds meer woningen gebouwd, en ook de oude Standermolen, die de tand des tijds helaas niet heeft doorstaan. Later werden de eerste boerderijen gebouwd en breidde de buurtschap zich langzaam maar zeker uit. Rottevalle 'promoveerde' van buurtschap tot dorp door de bouw van de hervormde kerk in 1724.

In 1953 is Rottevalle aangewezen als voorbeelddorp om moderne ontwikkelingen in de landbouw (waaronder de ruilverkaveling) zichtbaar te maken. De hiermee gepaard gaande Marshallgelden gaven het dorp een forse injectie. In 1956 zijn de Lits en de Brouwersgrêft in het dorp gedempt - en is de Lits om het dorp heen gelegd - om de diverse bedrijfspanden beter bereikbaar te maken. In de jaren zestig en zeventig zijn nieuwe uitbreidingswijken gerealiseerd aan de Nije Buorren, De Fintsjes en De Houtkamp. De laatste uitbreiding aan de Arendswyk dateert uit de jaren megentig. De laatste nieuwbouw, die nog in een eerste fase verkeert, vindt plaats aan de Master Keuningwei.

Recente ontwikkelingen
- De Dorpsvisie Rottevalle (pdf) schetst de door de dorpelingen gewenste ontwikkelingen voor het dorp in de komende jaren.

- De afgelopen jaren is het Aanloopgebied Rottevalle, ook wel Ambachtsloane genoemd, gerealiseerd. Dit is een kleinschalig bedrijventerrein, bestemd voor beroep aan huis en voor ambachtelijke bedrijven met een bedrijfswoning.

Bezienswaardigheden
- Rottevalle heeft 11 rijksmonumenten.
- Hervormde kerk (Buorren 18) uit 1724 met klokkenstoel op het kerkhof en voormalige pastorie op nr. 25.
- Doopsgezinde Vermaning (Haven 16) uit 1838.
- Gereformeerde kerk met pastorie (Buorren 42/44) uit 1937.
- De Herberg van Smallingerland (Muldersplein 2) dateert uit 1791.
- De drie eikenhouten banken bij de haven aan de Brouwergrêft en aan De Fintsjes, en de driekantige zuil op het Muldersplein herinneren nog aan het feit dat Rottevalle t/m 1942 over 3 gemeenten was verdeeld.

Natuur en recreatie
- Wandel- en fietsroutes rond Rottevalle.
- Rottevalle heeft een jachthaventje aan de Lits en daarmee een directe verbinding met de Lits-Lauwersmeerroute.

Links
- Site van en over Rottevalle met o.a. geschiedenis, actualiteiten, verenigingsleven, straatnaamverklaringen, foto's, wandel- en fietsroutes.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Rottevalle algemeen.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Rottevalle kerk.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)