Rimburg

Status
- Rimburg is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Parkstad, gemeente Landgraaf. Het was een zelfstandige gemeente t/m 14-3-1887. Per 15-3-1887 over naar gemeente Ubach over Worms, in 1982 over naar gemeente Landgraaf.
- Het dorp Rimburg heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, postaal gezien ligt Rimburg 'in' Landgraaf. Het heeft een blauw plaatsnaambord (kombord) Landgraaf met een wit bord Ubach over Worms eronder en daaronder een wit bord Rimburg. Geografisch gezien is Rimburg echter een nog steeds los van (de rest van) Landgraaf gelegen dorp en zou ons inziens een eigen kombord rechtvaardigen.
- Rimburg is een beschermd dorpsgezicht.

Naam
In het Limburgs
Rimburg. Wordt lokaal ook Renkberg genoemd. De oudere bewoners spreken nog steeds van Brokkelze.
Oudere schrijfwijzen
1278 Rincberg(h)e, 1294 Ringberg, 1374 Rengelborch, latere schrijfwijzen zijn Ringberg, Rengberg, Rincberg, Rencbergh, Rencberghe, Rengelberg, Rengelborg, Ringelberge, Rinckberg, Rentborgh, Ryntborgh, Remberg, Rimborgh, Rengborgh, Rimburg, Reimburgh, Ringberg, Rimborgh, Rinborgh, Ringbourgh, Rimbourg, Rimborg en uiteindelijk sinds 1820 Rimburg. (3182)
Naamsverklaring
- Betekent ‘burcht in de vorm van een ring’. (1362) (preciezer: de ring betrof grachten en/of wallen die om de burcht heen lagen, red.)

Ligging
Rimburg ligt NNO van Eygelshoven, O van Waubach / Ubach over Worms, in het dal van de Worm, aan de grens met Duitsland. Grensovergang Rimburg-Mariënberg.

Statistische gegevens
- In 1840 had het dorp en de gemeente Rimburg 40 huizen met 267 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Rimburg ca. 350 huizen met ca. 800 inwoners.

Geschiedenis
In den beginne...
Rond het begin van onze jaartelling legden de Romeinen een weg aan van Tongeren over Heerlen naar Keulen: de Romeinse heerweg. In de buurt van de weg vestigden zich kolonisten in zogeheten villa’s. Dit waren grote boerderijen. Eén ervan lag bij Overstehof. Bij de kruising van de weg met het riviertje de Worm ontstond het straatdorp Rimburg.

Heerlijkheid > gemeente > dorp
Rimburg was tot 1795 een zelfstandige heerlijkheid met schepenbank op zowel de O als de W Wormoever. In dat jaar werd het bij Frankrijk ingelijfd. Bij de grensvaststelling tussen Nederland en Pruissen in 1816 is het eigenlijke dorp bij Nederland gekomen, maar doordat de Worm de grens ging vormen, werd Rimburg gescheiden van het kasteel en van het Duitse deel, zodat het nauwelijks zelfstandig kon voortbestaan. Rimburg werd dan ook na langdurig onderhandelen in 1887 op eigen verzoek bij de gemeente Ubach over Worms gevoegd.

Broekhuizen = Rimburg?
De kern Broekhuizen, in de volksmond Brokkelze geheten (zoals Rimburg trouwens ook heet tijdens carnaval), wordt door ‘onoplettende’ inwoners vaak met Rimburg vereenzelvigd. Historisch gezien vormde het echter nooit een eenheid met de gemeente Rimburg en kende het zijn eigen geschiedenis. Door de oprichting van de parochie Rimburg ontstond waarschijnlijk de verwarring. De kerkelijke registers van Eygelshoven, waartoe tot 1833 zowel Rimburg als Bruchhausen behoorden, spreken tot die tijd van Bruchhausen Superior (Rimburg) en Brachhausen Inferior (Bruchhausen). De grens tussen beide dorpskernen lag nabij de Ling (Lindegracht). Ook aan de straatnamen is het nog te herkennen: het noordelijke gedeelte van de ‘dorpsstraat’ heet Rinckberg (die heette vroeger ook Dorpstraat), het zuidelijk gedeelte Broekhuizenstraat. Bruchhausen behoorde tot de gemeente Ubach over Worms en voordien tot het Overworms kwartier. Rimburg daarentegen was (tezamen met het Duitse Rimburg, thans behorend tot Merkstein) een eigen gemeente en voordien een zelfstandige heerlijkheid.

Vermeende rivaliteit tussen Broekhuizenaren en Rimburgers
Eerst in 1887 werd de gemeente Rimburg, ontstaan in 1795, opgeheven en werd het Nederlands gedeelte gevoegd bij de gemeente Ubach over Worms. Oudere personen wisten een duidelijk onderscheid te maken tussen de beide buurtschappen als zij de juiste plek, waar hun geboortehuis gestaan had, wilden aangeven. Er bestond zelfs een ware rivaliteit tussen beide buurtschappen bijvoorbeeld met betrekking tot het verenigingsleven en andere dorpsaangelegenheden. De ‘dorpspolitiek’ tussen de buurtschappen werd ongeveer in gelijke mate gevoerd als tussen de nabijgelegen buurtschappen Waubach en Groenstraat. Het volksgezegde dat de kernen elkaar niet konden luchten of zien, gaat echter te ver. In normale omstandigheden leefde men gebroederlijk naast elkaar en hielp men waar nodig was. Een ‘putverdrag’ uit 1778 levert hiervan wel het beste bewijs. De put gelegen nabij de Ling werd gebruikt en onderhouden door zowel Rimburger als Bruchhausener inwoners. Huweiijken tussen bruidegoms uit Bruchhausen en bruidjes uit Rimburg waren gewone gebeurtenissen, zoals we die ook vinden tussen trouwlustigen uit de Groenstraat en Waubach. De zogenaamde rivaliteit tussen de dorpskernen was een verschijnsel uit de 19e eeuw, ontstaan bij de opkomst van het verenigingsleven. Voor die tijd vinden we er in geschriften en akten niets over.

Broekhuizen kerkelijk gezien
Op kerkelijk gebied behoorde de buurtschap Bruchhausen van oudsher tot de parochie Eygelshoven. Toen in 1802 Waubach een zelfstandige parochie werd, bleef Bruchhausen bij Eygelshoven tot aan de oprichting van de parochie Rimburg in 1833.

Buurtschap Op de Hoven
Verder is er nog sprake van de buurtschap Op de Hoven, Z van Rimburg, ZO van Ubach over Worms, O van de watertoren. De naam van deze buurtschap, bestaande uit een zestal boerderijen, dateert pas uit de 20e eeuw. Voorheen viel zij onder de Groenstraat. Het is een volksbenaming, die door de zich uitbreidende bevolking na de eeuwwisseling in omloop is gebracht. Een vroegere benaming was Faulemich (Vulenbach}, genoemd naar de oude familie Faulemich, wier naam later overging op de aloude hoeve, doch later door de naam Hoven verdreven is. (3182)

- Geschiedenis van de Heilig Hartschool.

Bezienswaardigheden
- Kerk van de H. Drievuldigheid.
- Kasteel Rimburg.
- Rimburgermolen.
- Vredesmonument.
- Kapelletje / oorlogsmonument.
- Watertoren.
- Aan de hoofdweg door het dorp ligt een aantal Limburgse "gesloten" hoeven (17e/18e eeuw en vroeger).

Jaarlijkse evenementen
- Kunstmarkt Festival des Arts, met meer dan honderd kunstenaars (op een zondag begin juli).

Natuur en recreatie
- Op de site van Rimburg vindt u 4 wandelroutes, variërend van 4 tot 12 km, die u door de idyllische omgeving van Rimburg voeren.
- Vanaf de Jufferweg* heeft u een uniek uitzicht. Met een verrekijker kunt u hier kijken tot in de Eiffel, waar deze overgaat in de Ardennen. Verder ziet u in dit panorama de Nederlandse plaatsen Kerkrade en Vaals en de Duitse plaatsen Herzogenrath, Merkstein en Aken met het Aachenerwald.
* Vanuit Ubach over Worms / Groenstraat richting Rimburg, na de Groenstraat rechtsaf de veldweg Achter den Put in, aan het eind linksaf de Jufferweg in.

Links
- Site over Rimburg met o.a. geschiedenis, actualiteiten en lokale links.
- Site over Rimburg met o.a. geschiedenis, actualiteiten, evenementen en foto's.
- Belangenvereniging Rimburg.
- Rimburgse liedjes.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Rimburg.

1. 1. Citekey not found