Rijs

Status
Rijs is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Gaasterlân-Sleat. T/m 1983 gemeente Gaasterland.

Naam
In het Fries
Riis.
Oudere vermeldingen
1333 Riis.
Naamsverklaring
De oudste vorm heeft betrekking op een uithof van de abdij Staveren, die in 1495 gesloopt is. Men verbindt het woord met rijshout.(1)

Ligging
Rijs ligt NW van Oudemirdum, O van Bakhuizen en grenst (via de Z van Rijs gelegen bossen) in het Z aan het IJsselmeer.

Statistische gegevens
- In 1840 had Rijs 16 huizen met 95 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Rijs ca. 70 huizen met ca. 180 inwoners.

Geschiedenis
Religie in Rijs
In 830 stichtte Odolf een kapittel in Stavoren. Nadat dit in verval raakte, werd het in 1132 omgezet in een Abdij van Benedictijnen. Deze Abdij had onder andere een uithof in Rijs. Dit was een kapel waarin een beeld van Maria in Friese kledij stond. Hierdoor werd Rijs een soort bedevaartsoord. In 1400 werd de Abdij in Stavoren verwoest. Vijftien jaar later begon men met de herbouw in het zuiden van Stavoren, maar de abt en een deel van de monniken hadden zich in de uithoven in Rijs en Hemelum gevestigd, waar toezicht ontbrak. De Abdij werd zwaar geteisterd door Ige Galama en opnieuw verwoest. In 1495 werd ze verplaatst naar Hemelum.

Steenfabriek en interneringskamp
In het begin van de 20e eeuw was er een steenfabriek bij Rijs. De leemgaten zijn nog in de weilanden aanwezig. In 1916 is hier een honderdtal Belgische gezinnen ondergebracht die waren gevlucht tijden de Eerste Wereldoorlog. Dit kamp had ook een postkantoortje dat stempels gebruikte met de naam 'Interneringsdepot Rijs'.

Van buurtschap naar dorp(je)
Vanouds was Rijs een buurtschapje van Bakhuizen. Door ontginningen in de 19e en 20e eeuw is het tot een dorpje uitgegroeid. De bebouwing groeide rond huize Rijs, dat helaas in 1937 is gesloopt. Rond dit huis verrezen villa's, woningen en een hotel.

Bezienswaardigheden
- Villa Mooi Gaasterland.
- Naast villa Mooi Gaasterland staat een in 1947 gebouwd kapelletje van de Dochters van Onze Lieve Vrouw van het Heilige Hart.
- In het Rijsterbos staat een Vredestempeltje (Murnserleane 1) uit oorspronkelijk 1814, dat in 1945 en in 1977 is herbouwd.

Natuur en recreatie
- Rijsterbos.
- Rijs is al vele jaren een toeristisch aantrekkelijke plaats, voorzien van campings, hotels en restaurants.

Overnachten
- Hotels in Rijs en omgeving (online te boeken).

Links
- Site van en over Rijs.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)