Rijnenburg

Status
- Rijnenburg is een buurtschap in de provincie Utrecht, gemeente Utrecht. T/m 30-6-1971 gemeente Jutphaas. Per 1-7-1971 over naar gemeente Nieuwegein. Deze gemeente heeft de buurtschap met gelijknamige polder in 2001 afgestaan aan de gemeente Utrecht, in het kader van beoogde toekomstige woningbouw. Deze grenscorrectie betrof een oppervlakte van 631 hectare (van de ca. 3.000 hectare die de gemeente Nieuwegein tot dan toe omvatte), met 72 woningen en 219 inwoners.
- De buurtschap Rijnenburg valt tegenwoordig dus onder de stad Utrecht.

Naam
Naamgeving
De buurtschap heette vanouds Nedereindseweg. Met die naam en de status 'plaats' (dus in dit geval buurtschap) komt het ook nog  voor in de Grote provincie-atlas Utrecht, editie 1989. In de Topografische atlas Utrecht editie 2004(1) staat ter plekke de naam Rijnenburg, zij het niet meer als plaatsnaam. Kennelijk anticipeert de Topografische Dienst al op de toekomstige woningbouw, maar dat is wel erg voorbarig. Rijnenburg is immers ook anno 2011 nog steeds een heuse buurtschap. Ook (2) gaat niet consequent met deze buurtschap om; zij noemt zowel Nedereindseweg als Rijnenburg als apart lemma, alsof het 2 verschillende plaatsen zou betreffen, wat dus niet het gevel is.
Oudere vermeldingen
Nedereindseweg: Nedereinde van Jutphaas, 1381-1383 in den Nederen-eynde van Jutfaes, 1465 in den Nedereynde van Jutfaes, 1498 (Jutfaes) dat Nedereynt.
Rijnenburg: 1315 (datering kopie onzeker) Ryneburch, 1329 Rinenburch.
Naamsverklaring
Nedereindseweg: de naam heeft te maken met de voormalige verdeling van Jutphaas in twee door de Vaartse Rijn van elkaar gescheiden heerlijkheden: het Nedereinde-van-Jutphaas (waarop de oude vormen betrekking hebben) en het Overeinde-van-Jutphaas, die in 1735 met elkaar verenigd werden. De namen Overeinde en Nedereinde bleven echter in gebruik als poldernamen voor de betreffende gebieden, en het is aan de ligging aan de straatweg door het laatste gebied ten westen van de Vaartse Rijn dat de nederzetting zijn naam dankt.
Rijnenburg: samenstelling van burg 'burcht, versterkte plaats' en misschien een persoonsnaam Ryne, of anders een verwijzing naar de waternaam Rijn (= Oude Rijn). De oude vormen hebben waarschijnlijk betrekking op Rijnenburg bij Hazerswoude, een hofstede die een Hollands leen was. In Nieuwegein gaat de naam terug op een riddermatig huis Rijnenburg bij Jutphaas, waarvan de buitenplaats in de 19e eeuw nog te zien was.(3)

Ligging
De buurtschap Rijnenburg ligt W van de Nieuwegeinse wijk Batau-Noord, W van de A2, rond de 4 km lange Nedereindseweg, die loopt van de huidige Nieuwegeinse wijk Batau-Noord naar het westen, en uitkomt bij de Montfoortse buurtschap Achthoven (aan de Meerndijk).

Statistische gegevens
- Vreemd genoeg wordt de buurtschap in de Volkstelling van 1840 niet apart vermeld (terwijl de gemeente Jutphaas haar andere buurtschappen, met name 't Gein, Rijnhuizen en Hoog-Raven, Laag-Raven en West-Raven) wél apart vermeldt. Kennelijk zat het toen bij Jutphaas inbegrepen.
- Tegenwoordig omvat de buurtschap Rijnenburg ca. 80 huizen met ca. 200 inwoners.

Recente ontwikkelingen
De gemeente Utrecht krijgt steun van een aantal randgemeenten in haar voornemen "slechts" 5.000 tot 7.000 woningen te bouwen in de polder Rijnenburg. Provinciale Staten beschouwen Rijnenburg als de laatste overgebleven locatie voor grootschalige woningbouw in de provincie en zagen mogelijkheden voor 15.000 tot 25.000 woningen.

De stad Utrecht wil wel bouwen in de polder, maar wil geen tweede Leidsche Rijn met grootschalige woningbouw. Rijnenburg moet zijn landelijke karakter behouden. Het woningtekort moet volgens de stad worden aangepakt door meer binnenstedelijk te bouwen, wat weliswaar duurder is.

De opstelling van het stadsbestuur wordt gesteund door de colleges van de randgemeenten Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Woerden en IJsselstein. Zij wijzen op onderzoeken waaruit volgens hen blijkt dat met de huidige infrastructuur meer woningbouw onverantwoord is. Het zou leiden tot nog meer files op de toch al overbezette wegen in de omgeving. Nader onderzoek in februari 2009 heeft inderdaad uitgewezen dat voor 7.000 woningen nog zinvol nieuwe aansluitingen kunnen worden aangelegd aan de A2 en A12, maar dat bij 15.000 of meer woningen de knooppunten rond Hooggelegen, Europalaan en Prins Clausbrug volledig zouden vastlopen.
(bron: Volkskrant 18-7-2008 en ANP 13-2-2009)

Stadspartij Leefbaar Utrecht is vooralsnog helemaal niet voor bouwen in Rijnenburg. Haar belangrijkste redenen om voorlopig niet te bouwen in Rijnenburg zijn:
- De gemeente heeft tot 2025 haar handen vol aan de bouw van Leidsche Rijn, waar in totaal 30.000 woningen gebouwd worden.
- De momenteel hevige discussie rond de luchtkwaliteit moet opgehelderd zijn, zodat de plannen niet ellenlang opgerekt worden door bezwaren op basis van de luchtkwaliteit.
- Er is voldoende aanbod van bedrijventerreinen in de regio, hetgeen de aanleg van maar liefst 100 hectare bedrijventerrein geen prioriteit geeft.

Overigens heeft Leefbaar Utrecht in het verleden wel gepleit voor bouwen in Rijnenburg, mits dat zou inhouden dat daarmee de bouwopgave voor de bestaande stad kleiner zou worden. Het huidige college wil echter ruimschoots van beide walletjes eten: De inspanningen voor het bouwen in de bestaande stad worden geintensiveerd. Dat, in combinatie met de toegenomen luchtkwaliteitsproblematiek, heeft geleid tot een wijzging van hun standpunt ten aanzien van de polder Rijnenburg.
Zie ook het filmpje "Grenzen aan de groei" van Leefbaar Utrecht.

Structuurvisie Rijnenburg
In december 2009 is de Structuurvisie Rijnenburg vastgesteld. De structuurvisie laat zien hoe de toekomst van Rijnenburg eruit ziet. In een periode van vijftien jaar komen er geleidelijk 7.000 woningen en 90 hectare bedrijvigheid. Kenmerkend is het landelijke woonmilieu met veel groen en water, spreiding van voorzieningen en een fijnmazige infrastructuur die het gebruik van de fiets stimuleert. Dit vergroot de leefbaarheid van huidige en toekomstige bewoners. De gemeente Utrecht wil, meer dan tot nu toe, ook bewonersgroepen uit het duurdere segment aan zich binden, omdat woningbouw in dat segment tot heden is achtergebleven. Ruim en comfortabel wonen is dan ook een opgave voor de gebiedsontwikkeling van Rijnenburg.

Voor de waterberging is een grotere waterplas nodig. Een mogelijke verlenging van de Nedereindse Plas biedt ook meer kansen voor water- en oeverrecreatie. Een wedstrijdroeibaan is ruimtelijk in te passen, maar voor een besluit hierover is eerst nader onderzoek nodig naar de financiering en de mogelijke risico's van verlenging in relatie tot de bodemverontreiniging.

Rijnenburg moet duurzaam en klimaatbestendig worden ontwikkeld. Intensieve samenwerking tussen gemeente, provincie en waterschap heeft geleid tot opvallende kwaliteitsverbetering van het gebiedsontwerp, zoals vergaande energiebesparing en energieopwekking. Ook de participatie van groenpartijen, bewonersverenigingen, omliggende gemeenten en andere overheden heeft de plannen voor Rijnenburg versterkt.

Links
- Actuele ontwikkelingen rond Rijnenburg waaronder de Structuurvisie, op de site van de gemeente Utrecht.
- Nadere toelichting op de beoogde voorbeeldfunctie van Rijnenburg m.b.t. duurzaamheid en klimaatbestendigheid.
- De Toolbox Rijnenburg laat zien hoe men tot bepaalde keuzes is gekomen om van Rijnenburg een duurzame wijk te maken. Andere wijken in wording elders in het land kunnen hier hun voordeel mee doen.

1. 1. Topografische Atlas Utrecht / Flevoland,
   ANWB
   , (2004)
   
2. 2. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)
   
3. 3. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)