Reeuwijk

Status
- Reeuwijk is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Groene Hart, gemeente Bodegraven-Reeuwijk. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2010.
- Per 1-4-1817 is Stein afgesplitst van de gemeente Reeuwijk (nadat deze eerst in 1812 aan de gemeente Reeuwijk was toegevoegd). Eveneens per 1-4-1817 is Vrijhoef en Kalverbroek afgesplitst van de gemeente Reeuwijk. In 1827 is deze gemeente opgegaan in de gemeente Stein.
- De gemeente Reeuwijk is per 1-9-1855 vergroot met de gemeente Middelburg (nadat die eerst in 1812 was toegevoegd aan de gemeente Boskoop en per 1-4-1817 weer was afgesplitst van Boskoop), per 1-7-1870 met de gemeenten Sluipwijk en Stein, per 1-2-1964 met een deel van de gemeente Hekendorp (zijnde de buurtschap Oukoop) en in 1989 met een deel van de gemeente Driebruggen (zijnde de dorpen Driebruggen en Waarder, de buurtschap Langeweide en een deel van de buurtschap Hogebrug). Verder heeft in de loop der jaren nog een reeks kleinere grenscorrecties met omliggende gemeenten plaatsgevonden.
- De gemeente Reeuwijk omvatte de dorpen Reeuwijk-Brug (dat gemakshalve doorgaans Reeuwijk wordt genoemd), Reeuwijk-Dorp, Sluipwijk, Driebruggen en Waarder, en de buurtschappen Middelburg, Randenburg, Tempel, Oud-Reeuwijk, Oukoop, Langeweide, Hogebrug en Abessinië.
- De gemeente Reeuwijk, van vóór de herindeling van 1989, kende maar 1 postcode (2811) en daarom ook maar 1 formele postcodeboek- en BAG-woonplaatsnaam; Reeuwijk. Terwijl er (nog los van de buurtschappen) eigenlijk sprake is van drie dorpen en dus woonplaatsen: Reeuwijk-Brug, Reeuwijk-Dorp en Sluipwijk.
- Wapen van de voormalige gemeente Reeuwijk.

Naam
Naamgeving
De (sinds medio 19e eeuw) hoofdplaats van de voormalige gemeente Reeuwijk, Reeuwijk-Brug, wordt in de volksmond doorgaans Reeuwijk genoemd, mede omdat de plaats in de postradressen zo heet. Ter plekke staan wel officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) Reeuwijk-Brug. Deze namen worden dus door elkaar gebruikt.
Oudere vermeldingen
Reewijk, 1280-1287 Rewike, 1333 Rewic, 1509 Reedwijck.
Naamsverklaring
Betekent wijk 'nederzetting, vaak met speciale functie' (vergelijk Wijk aan Zee) bij het Middelnederlandse ree 'grenssloot of greppel' (namelijk de reewal die oudtijds de grens vormde met de heerlijkheid Middelburg).(1)

Ligging
Reeuwijk-Brug ligt direct N van Gouda en grenst in het W en N aan de A12. O en ZO liggen de bekende Reeuwijkse Plassen. Reeuwijk-Brug wordt doorsneden door de Breevaart. In het zuiden is het vastgegroeid aan Gouda. In het noorden grenst het aan recreatiegebied De Reeuwijkse Hout. In het zuiden van het dorp, tegen Gouda aan, bevindt zich bedrijventerrein Zoutman, waar het grootste deel van de bedrijvigheid zich bevindt.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Reeuwijk 143 huizen met 1.032 inwoners, verdeeld in dorp Reeuwijk met buurtschap Tempel 11/78 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Randenburg 30/224, Oud-Reeuwijk 18/126, Reeuwijk-Brug 60/436 en Vogelzang en 's-Gravenbroek samen 24/168.
- Kort voor haar opheffing per 1-1-2011 had de gemeente Reeuwijk ca. 5.000 huizen met ca. 13.000 inwoners. Het dorp Reeuwijk(-Brug) heeft ca. 3.000 huizen met ca. 7.800 inwoners.

Geschiedenis
Reeuwijk is ontstaan als middeleeuwse veenontginning, en wordt eind 13e eeuw voor het eerst genoemd. Relatief laat, want andere kernen in het gebied waren al eerder ontstaan. Het gebied maakte vanaf de 18e eeuw een periode van bloei door toen het laagveen werd opgebaggerd en gedroogd, om als turf te worden gebruikt in de industrie van Gouda. Zo zijn de Reeuwijkse Plassen ontstaan.

Het dorp Reeuwijk-Brug is ontstaan langs de Breevaart, een middeleeuwse vaart die oorspronkelijk van Gouda naar Bodegraven voerde. De aanleg van de tolweg tussen die twee plaatsen bracht de ontwikkeling van Reeuwijk-Brug pas goed op gang, en gedurende de 19e eeuw werd het het bestuurlijke centrum van de gemeente Reeuwijk, ten koste van Reeuwijk-Dorp. Lange tijd was Reeuwijk-Brug een belangrijk centrum voor de turfwinning. Na de Tweede Wereldoorlog werd het dorp uitgebreid. In eerste instantie ten westen van de Breevaart, maar later ook ten oosten daarvan.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Reeuwijk, kunt u terecht bij Oudheidkamer Reeuwijk.

Bezienswaardigheden
- Reeuwijk(-Brug) en wat daar qua buitengebied kennelijk toe gerekend wordt, heeft 11 rijksmonumenten.

Musea
- Streekmuseum Oudheidkamer Reeuwijk.

Jaarlijkse evenementen
- Het Waterspektakel (op een zaterdag eind augustus) is een dagvullend programma met jaarmarkt, kinderrommelmarkt, waterspelen, artiesten en 's avonds een optocht van versierde boten.

Natuur en recreatie
- Fietsroutes, wandelroutes en kanoroutes door de kernen van de gemeente Reeuwijk (pdf).
- Sinds 2009 is er in de Reeuwijkse Hout het Infocentrum De Hartloper, gezien de ligging aan een knooppunt van fiets-, wandel- en vaarroutes een ideaal startpunt voor uw tochten door het Groene Hart.

Links
- Oude foto's en ansichtkaarten van Reeuwijk.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)