Portengensebrug

lokatie

samenvatting:

Status
- Portengensebrug is een buurtschap in de provincie Utrecht, in de regio Vechtstreek, gemeente Stichtse Vecht. T/m 31-3-1964 gemeente Ruwiel. Per 1-4-1964 over naar gemeente Kockengen, in 1989 over naar gemeente Breukelen, in 2011 over naar gemeente Stichtse Vecht.
- De buurtschap Portengensebrug valt onder het dorp Kockengen.

Naam
Oudere en alternatieve vemeldingen
1873 Portengensche Brug. De spelling Portengense Brug wordt tegenwoordig nog steeds veel gebruikt (o.a. op Google Maps, zie hierboven, en in de Topografische atlas Utrecht(1)). De officiële spelling is echter Portengensebrug, getuige het officiële blauwe plaatsnaambord (kombord) ter plekke. Met dien verstande dat veel buurtschappen, waaronder Portengensebrug, formeel geen woonplaats zijn in de zin van het postcodeboek en de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en de spelling van veel buurtschappen dus waarschijnlijk niet formeel is vastgesteld (dat is namelijk alleen vereist voor postcodeboek en BAG), waardoor wij voor de - kennelijk - correcte spelling dus slechts op de plaatsnaam- of straatnaamborden kunnen afgaan.
Naamsverklaring
De verklaring van de naam ligt voor de hand: 'brug van/in Portengen'. (2) stelt dat de betekenis zou zijn 'brug van en naar Portengen', maar dat is niet correct want de brug ligt middenin Portengen, dus je bent al in Portengen en gaat naar beide kanten toe Portengen zowel in als uit.

Ligging
- Portengensebrug ligt W van Breukelen, NO van Kockengen, direct N van de kruising van de wegen Portengen en de provincialeweg N401 (Breukelen-Kockengen), rond en grotendeels N van de vaart Groote Heicop (= spelling in de Topografische atlas Utrecht (3). Het Hoogheemraadschap spreekt van Grote Heijcop). De buurtschap omvat de wegen Nijverheidsweg, Industrieweg, Ruwielsekade, Nieuwendijk en Portengen (voor zover gelegen ter hoogte van Portengensebrug).
- Portengensebrug is topografisch gezien een bijzonder geval. Ten eerste ligt Portengensebrug midden in de buurtschap Portengen. Een buurtschap in een buurtschap dus. Dat komt niet vaak voor. Verder is bijzonder dat beide (als enige van de buurtschappen onder Kockengen) officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) hebben, terwijl in de praktijk Portengensebrug meer een bedrijventerrein is dan een buurtschap. Welicht beter zou dan zijn een blauw bord Portengen met een wit bord Portengensebrug eronder (als aanduiding van het bedrijventerrein Portengensebrug in de buurtschap Portengen).

Statistische gegevens
- In de Volkstelling van 1840 wordt Portengensebrug niet vermeld.
- Tegenwoordig omvat Portengensebrug een handvol huizen rond de brug en een klein bedrijventerrein O daarvan.

Geschiedenis
'Gemeentehuizen' van Loenersloot en Ruwiel aan de Portengensebrug
De gemeenten Loenersloot en Ruwiel bezaten tot 1883 geen officieel gemeentehuis. Loenersloot hield haar vergaderingen al sedert onheuglijke tijden in een kamer
van een logement aan de Portengensebrug, dat vanouds het ‘regthuis’ werd genoemd, terwijl Ruwiel tot dusverre haar vergaderruimte had in een kamer van een herberg aan dezelfde Portengensebrug. Overigens waren beide lokalen in strijd met art. 3 nr. 2 van de wet tot regeling van de kleinhandel in sterke drank. In 1883 verbouwde de gemeente Ruwiel een oud schoolgebouw in Nieuwer Ter Aa tot gemeentehuis. Loenersloot huurde vanaf 1884 een deel van dat pand zodat beide gemeenten vanaf dat jaar een gemeentehuis hadden, zij het dus gedeeld in één pand.

Straatnamen
Zeker tot in de jaren dertig van de 20e eeuw waren er geen straatnamen in Portengsebrug en woonde men op Portengensebrug nr. zoveel.

Noordeinde en Zuideinde: grens bij Portengensebrug
De lintbebouwing N van de Portengensebrug over de vaart Groote Heicop (ook Heijcop of Heycop) behoorde tot Portengen-Noordeinde, de lintbebouwing Z hiervan behoorde tot Portengen-Zuideinde.

Tolbrug
De Portengensebrug is lange tijd een tolbrug geweest. De tolheffing is ergens in de jaren 1940-1945 opgeheven.