Pernis
lokatie
Status
- Pernis is een dorp en deelgemeente in de provincie Zuid-Holland, gemeente Rotterdam. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-4-1934. Pernis hoorde oorspronkelijk tot het Land van Putten maar valt tegenwoordig onder de streek IJsselmonde.
- Wapen van de voormalige gemeente Pernis.
- Pernis is pas sinds 3 maart 2010 een deelgemeente. Tot die tijd was er een wijkraad. Die zogenoemde ‘status aparte’ kwam mede doordat de geplande samenvoeging met Hoogvliet in 1997 niet was doorgegaan.
Ligging
Pernis ligt Z van Schiedam, Z van de Maas, NO van Hoogvliet, N van Poortugaal en grenst in he W aan de A4.
Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Pernis 188 huizen met 1.595 inwoners, verdeeld in dorp Pernis 169/1.423 en buurtschap 's-Gravenambacht 19/172.
- Tegenwoordig heeft Pernis ca. 2.000 huizen met ca. 4.700 inwoners.
Geschiedenis
Pernis is een van de oudste dorpen op de zuidoever van de Maas en behoorde tot het Land van Putten. Vanwege regelmatige overstromingen werd het in de 12e eeuw bedijkt. Op een van de slikken ontstond Pernis, dat al wordt genoemd in een charter van 1249. Daarin wordt ook melding gemaakt van een haven, die voornamelijk diende als afwatering van de polders. Vanaf de tweede helft van de 18e eeuw kwam in Pernis de visvangst op. Toch bleef de land- en tuinbouw het belangrijkste middel van bestaan in het dorp.
Industrialisatie
Pernis telde omstreeks 1900 3.000 inwoners. Met de visserij ging het toen al minder, vooral omdat de jonge mannen liever in de fabrieken werkten. Rond die tijd kwam namelijk in de omgeving van Pernis de industrialisatie op gang. In 1902 vestigde de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) zich op Heijplaat, ten oosten van Pernis. En een aantal jaren later kwamen de eerste chemische fabrieken op Pernis. Gaandeweg werden weilanden en tuinbouwgronden opgespoten voor de aanleg van havens en industrieterreinen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog liep de visserij helemaal terug doordat duikboten en mijnen het vissen bemoeilijkten en in 1919 ging de visserij definitief ter ziele.
Havens
De oorlog had ook duidelijk gemaakt dat Rotterdam als doorvoerhaven, vanwege zijn afhankelijkheid van Duitsland, erg kwetsbaar was. Dit was alleen te doorbreken door industrialisatie in het Maasgebied. In 1923 nam het Rotterdamse gemeentebestuur het besluit voor onteigening van de terreinen op de linker Maasoever. Alleen daar konden nog omvangrijke havenwerken tot ontwikkeling komen. Daarvoor was wel de toestemming nodig van de gemeenteraad van Pernis, die daartoe in 1924 besloot. Op 1 januari 1934 was de annexatie van Pernis en Hoogvliet een feit. Op 28 april 1934 vond de laatste zitting van de beide gemeenteraden plaats en werden de ambtsketens als blijk van waardering aangeboden aan de burgemeester van de beide gemeenten.
Koninklijke olie
Inmiddels was Rotterdam in 1929 begonnen met het graven van de Eerste Petroleumhaven, die in 1934 gereed kwam. Hier vestigde zich de raffinaderij van Koninklijke Olie (de latere Shell). Daarmee verdween de zogenoemde ‘Boerenhoek’ met prachtige oude boerenhofsteden. Een Tweede Petroleumhaven werd in 1938 aangelegd. Na de Tweede Wereldoorlog bleef de vraag naar aardolie en aardolieproducten stijgen. Tussen 1946 en 1958 volgde de aanleg van het Eemhavencomplex waarvoor de buurtschap De Hey moest verdwijnen. De Pernissehaven werd in 1959 gedempt. De omgeving van Pernis werd één van de grootste industriegebieden van Nederland. (bron: Stadskrant Rotterdam, 7-7-2010)
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Pernis, kunt u terecht bij Stichting Oudheidkamer Pernis.
Recente ontwikkelingen
Het van oudsher wat geïsoleerd gelegen Pernis kreeg in 2002 zijn metrostation.
Bezienswaardigheden
- Pernis heeft 4 rijksmonumenten: de hervormde kerk en 3 boerderijen.
Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Pernis (online te bestellen).
