Overlangel

Status
- Overlangel is een dorp in de provincie Noord-Brabant, gemeente Oss. T/m 31-3-1941 gemeente Herpen. Per 1-4-1941 over naar gemeente Ravenstein, in 2003 over naar gemeente Oss.
- Overlangel heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt Overlangel 'in' Ravenstein.
- Onder het dorp Overlangel valt ook de buurtschap Keent.

Naam
Oudere schrijfwijzen
Ca. 1100 Langelo, 1191 Langele, 1312 kopie 14e eeuw Langhel, 1556 Overlangel.
Naamsverklaring
Samenstelling van lang 'langgerekt' en lo 'bos op hoge zandgrond' (zie ook Loo, Langelo), met de toevoeging over 'boven, stroomopwaarts' ter onderscheiding van het verderop gelegen Neerlangel. Op welke van de twee de oudste vormen betrekking hebben, is moeilijk vast te stellen. De lokalisering van de oudste vorm is onzeker. (1)

Ligging
Overlangel ligt ONO van Oss, ZO van Ravenstein, NO van Herpen en grenst in het O aan een oude afgesneden Maasarm en in het W aan de N277 (Ravenstein-Zeeland e.v.).

Statistische gegevens
- In 1840 had Overlangel 45 huizen met 330 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Overlangel ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners.

Geschiedenis
In de middeleeuwen was aanvankelijk alleen sprake van het dorp en de heerlijkheid Langel, in het Land van Herpen. Het gebied van Overlangel is echter al veel ouder qua bewoning. Recent archeologisch onderzoek in Overlangel toont aan dat Overlangel mogelijk al in de IJzertijd werd bewoond. In 1360 werd Ravenstein gesticht, midden in het gebied Langel dat daarmee dus in tweeën werd gedeeld. Daardoor is men vanaf die tijd gaan spreken van Neerlangel W van Ravenstein en Overlangel O van Ravenstein. Ravenstein kreeg in 1380 stadsrechten en het centrum van de macht in dit gebied verschoof van Herpen naar Ravenstein. Neerlangel, Overlangel en Herpen werden toen deel van het nieuwe Land van Ravenstein.

Toen de Maas hier nog niet was afgesneden, had Overlangel een haven met een bijbehorende bloeiende handel in o.a. steenkool, graan, wijn en hop. Tevens was er een scheepswerf die veel mensen werk bood. Vanaf de tweede helft van de 19e eeuw, toen zeilschepen werden vervangen door stoomboten, werd het al rustiger in de haven. De doodsteek kwam in 1938, toen de Maasarm alhier werd afgesneden en het scheepvaartverkeer hier dus niet meer langskwam. De mensen die voorheen in de scheepsbouw werkten, werden keuterboertje of vonden voor een mager loontje een baan in Oss of Ravenstein. Op de kaart van de voormalige gemeente Herpen (zie onderaan die pagina) kunt u nog goed zien hoe de Maas hier vroeger liep.

Het Antonius Abtgilde van Overlangel is in 1894 ontbonden. Zie de link voor het bijzondere verhaal over opkomst en ondergang van dit gilde. Het gildezilver is te bewonderen in het Museum voor Religieuze Kunst te Uden.

Overlangel heeft geen winkels meer, wel nog een rijdende kruidenier en een horecagelegenheid die tevens fungeert als dorpshuis.

Recente ontwikkelingen
Woningbouw
Startersvereniging Asboom Overlangel ijvert voor betaalbare starterswoningen in Overlangel. Dat is hard nodig, want de bevolking en dus ook de verenigingen vergrijzen omdat er voor de jongeren geen betaalbare woningen zijn. De afgelopen jaren is er maar een handvol kinderen geboren in Overlangel.
Zie in dit kader ook het Bestemmingsplan en Beeldkwaliteitsplan Overlangel Asboom 2008 (pdf), waar de mogelijkheden van het gebied Asboom worden geschetst.
Nadere informatie over de 36 nieuw te bouwen woningen aan de Asboom te Overlangel.

Bezienswaardigheden
Kerk
De Sint Atoniuskerk is in 1854 gebouwd in een vroege neogotische stijl. In dat jaar werd Overlangel een zelfstandige parochie. De kerk is gefinancierd door de familie De Bruijn, die vermogend was geworden door de wijnhandel. Sinds ca. 1500 was hier al een Sint Antoniuskapel, die onder de parochie Herpen viel. De kerk heeft een heel bijzondere en bijzonder fraaie torenspits, namelijk geheel van gietijzer en opengewerkt. Een zeilschip bekroont de spits. Reportage van 17 min. over de Sint Antoniuskerk te Overlangel.

Jaarlijkse evenementen
- Tijdens carnaval heet Overlangel het Nachtgraversrijk. Aan de carnavalsoptocht in Overlangel doen creaties uit de hele regio mee. Overlangel heeft een hele reeks carnavalsverenigingen, waaronder carnavalsvereniging De Nachtgravers.
- De Zomermarkt (3e zondag van juli van 09.00-17.00 uur) is naar eigen zeggen de grootste tweedehandsgoederenmarkt van Noord-Brabant. Er is muziek en vermaak voor de kinderen. De toegang is €2,50.

Natuur en recreatie
Poelen en wielen
ZW van Overlangel liggen enkele poelen en wielen in en om de Hertogswetering.

Speeltuin
Speeltuin De Eierdorp, met legio vermaakmogelijkheden zowel binnen als buiten, heeft in de zomer een maisdoolhof. Verder kunt er boeren-midgetgolf spelen.

Overnachten
- Vakantiehuizen in Overlangel en omgeving (online te boeken).

Links
- Site over Overlangel.
- Basisschool Sint Antonius Abt.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)