Hoofdmenu

Oost-Maarland

Plaats
Dorp
Eijsden-Margraten
Heuvelland
Limburg

DK 20110207-1516 Bord Oost-Maarland.jpg

Oost-Maarland is een dorp met officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden), maar voor de postadressen ligt het 'in' Eijsden.
Oost-Maarland is een dorp met officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden), maar voor de postadressen ligt het 'in' Eijsden.

RvB 20110207-1374 De Vogel, beeldje in Oost Maarland, Zuid-Limburg.jpg

Oost-Maarland, rk kerk en beeld 'De vogel' van Cor van Noorden
Oost-Maarland, rk kerk en beeld 'De vogel' van Cor van Noorden

oost-maarland_pietersplas_jachthaven.jpg

Oost-Maarland, jachthaven aan de Pietersplas
Oost-Maarland, jachthaven aan de Pietersplas

oost_maarland_sint_jozefkerk_met_begraafplaats.jpg

Oost-Maarland, Sint Jozefkerk met begraafplaats
Oost-Maarland, Sint Jozefkerk met begraafplaats

Oost-Maarland

Status
- Oost-Maarland is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. T/m 2010 gemeente Eijsden.

- Het dorp Oost was een zelfstandige gemeente tot 1828. De buurtschap Maarland viel altijd al onder Breust en daarmee de gemeente Eijsden. Sinds begin 20e eeuw worden Oost en Maarland als 1 dorp 'Oost-Maarland' beschouwd, hoewel de kernen nog steeds wel een eigen identiteit hebben met bijv. ieder een eigen Jonkheid.

- Oost-Maarland heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt Oost-Maarland (net als de dorpen Mesch en Mariadorp) 'in' Eijsden.

Naam
In het Limburgs
Oêsj-Moarend.

Naamgeving
De naam Oost-Maarland is een samenvoeging van het dorp Oost met de buurtschap Maarland. Er is dus niet ook nog een West-Maarland, wat je wellicht in eerste instantie geneigd zou zijn te denken.

Oudere schrijfwijzen
1163 de Oies, 1183 de Hoies, 1237 Oes.

Naamsverklaring
Oost wordt verklaard uit Augusta, geworden tot het Waalse awost (1298), naar de beschermheilige van de kerk, getuige de vorm Oystkerken.(1)

Ligging
Oost-Maarland grenst in het Z aan Eijsden, in het W aan de Maas(plassen) en België, tegenover de sluis van Lanaye (Klein Ternaaien), in het O aan de A2 en in het N aan Maastricht (Heugem / Randwijck), ingeklemd door de bedrijventerreinen Eijsden-Maastricht in het Z en Maastricht-Eijsden in het N.

Statistische gegevens
- In 1840, toen Oost en Maarland nog als twee aparte kernen werden beschouwd, had Oost 60 huizen met 309 inwoners en Maarland 45 huizen met 253 inwoners. Totaal 105 huizen met 562 inwoners.

- Tegenwoordig heeft Oost-Maarland ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Geschiedenis
Oost werd in 870 Augskirche genoemd. Het was toen een leen van het graafschap Daelhem. Tot 1357 valt Oost onder de schepenbank van s’ Gravenvoeren, de voornaamste bank van Daelhem. In dat jaar geeft Daelhem, Oost in leen aan de hertog van Brabant. In 1373 gaat Oost over aan de Heren van Gronsveld die het tot 1639 behouden. In dat jaar wordt Oost een heerlijkheid en komt het in handen van het zeer invloedrijke geslacht van Hoensbroeck. In 1761 tenslotte wordt Graaf Guillaume de Geloes, die toen ook Heer van Eijsden was, eigenaar van Oost. En dat blijft zo tot aan de Franse Revolutie.

Het grondgebied van de heerlijkheid Oost was eigenlijk maar minuscuul klein, slechts 18 hectare, en grensde aan alle zijden aan het grondgebied van Breust. Binnen deze grenzen lagen echter wel twee kastelen en zeker tijdens de bewoning van het geslacht van Hoensbroeck was Oost zeer invloedrijk en zeer vermogend. Bij de gemeentelijke herindeling van 1828 is Oost bij de nieuw gevormde gemeente Eijsden gevoegd.

Maarland maakte sinds zijn ontstaan deel uit van Breust en bleef dus ook tot aan de Franse Revolutie behoren tot het kapittel van Sint Martinus te Luik.

In 1977 en 1981 werden nabij de schietkelder opgravingen gedaan. Men vond er onder meer vuursteenafslagen en enkele vuurstenen werktuigen. De vondsten werden gedateerd rond 2500 voor Christus. Deze vindplaats kan in verband worden gebracht met de bekende prehistorische vuursteenmijnen in Rijckholt. Bij dezelfde opgravingen zijn resten gevonden van de middeleeuwse Sint Remigiuskapel. De oudste vermelding van deze kapel dateert van 1576, maar ze moet ouder zijn geweest. Zij was ook een bijkerk van de hoofdkerk van Breust. De pastoor van Breust las er af en toe een Heilige Mis. De kapel stond als vermogend bekend. In 1846 was de kapel tot ruïne vervallen. In dat jaar werden de resten volledig afgebroken.

In de jaren twintig van de 20e eeuw gingen er stemmen op om samen met Oost tot een eigen parochie te komen. In 1926 werd het rectoraat Oost-Maarland gesticht met rector Rosier aan het hoofd. In 1928 kon de nieuwe Sint Jozefkerk worden ingewijd.

Van 1902 tot 1944 had Oost-Maarland een station aan de spoorlijn Maastricht-Eijsden-Luik.

Het gebied ten noorden van de Kasteellaan tot aan de gemeentegrens bij Heugem is tot aan de jaren vijftig van de 20e eeuw een aaneengesloten gebied geweest van boomgaarden, hooi- en akkerland. Rond 1950 is men begonnen met grootscheepse ontgrindingen die het hele gebied beslaan. Vanaf 1975 is het gebied geleidelijk aan heringericht voor recreatie en watersport. (© Stichting Eijsdens Verleden)

Recente ontwikkelingen
- Bij archeologische opgravingen tussen Heugem en Oost-Maarland in 2002, zijn sporen gevonden van kleinschalige Romeinse ijzerindustrie. Onder meer een Romeinse weg, restanten van bakovens en waterputten zijn blootgelegd. Verder is er een grafveld uit de Bronstijd gevonden. Het archeologisch onderzoek is gedaan in verband met voorbereidingen voor de aanleg van het 90 hectare grote industriegebied Maastricht-Eijsden aldaar. De vondsten zijn gedaan ter hoogte van Dagstrand Oost-Maarland, nog net op Maastrichts grondgebied.

Bezienswaardigheden
- Oost-Maarland heeft 18 rijksmonumenten.

- Oost-Maarland heeft steeds tot de parochie Breust behoord. De inwoners moesten dus voor kerkbezoek en begrafenissen en dergelijke de lange weg naar Breust afleggen. In de jaren twintig van de 20e eeuw besloot men een eigen parochie te stichten en een kerk te bouwen. In mei 1927 werd de eerste steen gelegd en al in februari van het volgende jaar is de Sint Jozefkerk ingewijd. Architect Joseph Franssen bouwde hem in een romaans aandoende stijl. (2)

- Kasteel Oost (Kasteellaan) is gebouwd tussen 1200 en 1300. Het kasteel werd vele malen verbouwd. Aan de noordkant van het kasteel staat een in mergelsteen opgetrokken torentje. In de gebeeldhouwde fries is het jaartal 1548 zichtbaar. Uit onderzoek blijkt dat het toen bestaande gebouw, opgetrokken in kolenzandsteen, in dat jaar werd uitgebreid met een nieuwe vleugel. De gevelsteen in de westgevel met het gekoppelde wapen van Van Hoensbroeck-de Lamargelle met het jaartal 1674 herinnert aan een verbouwing in dat jaar. Bij een verbouwing omstreeks 1848 kreeg het kasteel een zadeldak, een zogenaamd Zwitsers dak met grote dakoversteken. De huidige bewoner, Teun Rozenburg, verbouwde het kasteel in 1950 tot een soort Provencaals landhuis.

- Gevelstenen in Oost-Maarland.

- Aan de Sint Jozefstraat 60-62 bevindt zich een typisch Limburgse monumentale carréboerderij.

- Aan de Catharinastraat 16 staat eveneens een monumentale carréboerderij, daterend uit 1887. Bij de restauratie in 2000-2003 hebben de bewoners haar de naam Agathahoeve gegeven.

Jaarlijkse evenementen
- Schutterij Sint Sebastianus houdt om de twee jaar op Pinkstermaandag haar Koningsvogelschieten.

- De Bronkprocessie trekt uit op de eerste zondag van juli. De Cramignon wordt gedanst op zondag en maandag. Gaasbrujje is steeds op bronkdinsdag. Voor nadere achtergrondinformatie over de Bronkprocessie en -feesten, zie bij Eijsden.

Landschap, natuur en recreatie
- Aan de oostzijde van de Maas ten zuiden van Maastricht, noordwestelijk van Oost-Maarland, ligt de grootste grindplas van Zuid-Limburg: de Pietersplas (114 ha). Een groot deel van dit gebied inclusief de oevers is eigendom van Het Limburgs Landschap. In de zuidoosthoek van het terrein ligt een parkachtig landschap dat eveneens deel uitmaakt van de Pietersplas. Aan de zuidkant van de plas liggen de Eijsder Beemden die sinds 1994 bij Het Limburgs Landschap in beheer zijn. De Pietersplas heeft twee belangrijke functies. In de zomer is het een belangrijk recreatiegebied voor watersportliefhebbers, terwijl het in de wintermaanden het domein is van duizenden watervogels. Door een extensief begrazingsbeheer met enkele paarden die het gehele jaar in het gebied verblijven, wordt getracht de bloemenrijkdom nog verder te vergroten. Dwars door het gebied stroomt de gegraven beek de Zeep. Aan de noord- en oostzijde van de Pietersplas is parkeerruimte. De oevers van de plas zijn voor een groot gedeelte vrij toegankelijk. Aangezien dit gebied wordt begraasd, dienen honden buiten het gebied te blijven. Het park bij Oost-Maarland is vrij toegankelijk op wegen en paden. (3000)

- Aan de Pietersplas ligt ook het naaktstrand van de in 1981 opgerichte naturistenvereniging De Maasplassen. Het terrein is geopend van april t/m oktober. Op het terrein is een kantine en er zijn sanitaire voorzieningen.

- Recreatieterrein Dagstrand Oost-Maarland heet tegenwoordig Event Beach Maastricht.

Links
- Site van en over Oost-Maarland.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Oost-Maarland.

Reactie toevoegen