Nuth

Status
- Nuth is een dorp en gemeente. De oorspronkelijke gemeente Nuth werd vroeger ook wel ‘Nuth en Vaesrade’ genoemd.
- De gemeente Nuth omvat de dorpen Hulsberg, Nuth, Schimmert, Vaesrade, Wijnandsrade en de buurtschappen Aalbeek, Arensgenhout, Op de Bies, Brand, Brommelen, Grijzegrubben, Haasdal, Helle, Hellebroek, Hommert, Hunnecum, Kamp, Kathagen, Kleingenhout, Kruis, Laar, Leeuw, Nierhoven, Oensel, Reuken, Swier, Terstraten, Tervoorst, Vink, Wissengracht.
- Wapen van de gemeente Nuth.
- De gemeente Nuth is in 1982 vergroot met de gemeenten Hulsberg, Schimmert en Wijnandsrade.
- Onder het dorp Nuth vallen ook de buurtschappen Brand, Grijzegrubben, Helle, Hellebroek, Hunnecum, Kamp, Leeuw, Laar, Nierhoven, Terstraten en Tervoorst. Reuken (in het Limburgs: G’n Reuke, wellicht ontstaan uit rodekîn ‘kleine ontginning’), in het ZO van Nuth, ca. 30 huizen, 80 inwoners, staat niet meer in de atlas als buurtschap. Vermoedelijk is het in de bebouwde kom van Nuth opgegaan. Carrévormige boerderij Pingerhoeve.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Nuth.

Naam
In het Limburgs
Nut.
Oudere schrijfwijzen
Nutte, 1034 kopie ca. 1700 Neuta, midden 11e eeuw kopie midden 18e eeuw Nutta, 16e eeuw Nut.
Naamsverklaring
De naam is nog niet bevredigend verklaard. Mogelijk bij genieten en nut, vergelijk de engere betekenis van het Oudfriese note 'opbrengst van landbouw en veeteelt'. (1362)

Ligging
Nuth ligt ZO van Geleen, NW van Heerlen, W van Hoensbroek, in een vallei van de Geleenbeek.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Nuth 245 huizen met 1.266 inwoners, verdeeld in dorp Nuth 59/346 en de buurtschappen Hellebroek 39/212, Hunnecum 42/177, Straten en Hel 33/180, Grijsegrobben 44/229 en Vaesrade (ged.) 28/122.
- Per 1 januari 1982 is de gemeente Nuth in het kader van de gemeentelijke herindeling opgeheven en gelijk weer opgericht. De nieuwe gemeente Nuth is als volgt samengesteld:
van Nuth: 894 hectare met 7.519 inwoners;
van Hulsberg: 596 hectare met 4.242 inwoners;
van Schimmert: 835 hectare met 3.507 inwoners;
van Wijnandsrade: 759 hectare met 1.747 inwoners.
Verder zijn er tegelijkertijd kleine grenscorrecties geweest met omliggende gemeenten (van Hoensbroek: 66 hectare met 135 inwoners; van Beek: 30 hectare met 59 inwoners; van Valkenburg-Houthem: 1 hectare met 12 inwoners; van Schinnen: 29 hectare met 2 inwoners;
van Klimmen: 54 onbewoonde hectare).
- Tegenwoordig heeft de gemeente Nuth ca. 7.000 huizen met ca. 16.000 inwoners.
- Het dorp Nuth heeft thans ca. 3.000 huizen en ca. 7.000 inwoners.

Geschiedenis en beschrijving
Nuth wordt voor het eerst in de stukken vermeld in 1262, als ridder Adam de Nutta als scheidsrechter optreedt in een geschil over het landgoed Laer bij Wijnandsrade. Nuth viel, voordat het in 1626 door de koning van Spanje als afzonderlijke heerlijkheid werd verpand, geruime tijd onder de schepenbank van Klimmen.

Nuth is de grootste kern van de gemeente. Hier is ook het gemeentehuis gevestigd. Het is de meest ‘bedrijvige’ kern door de aanwezigheid van onder meer bedrijventerrein De Horsel. Daarnaast is het midden- en kleinbedrijf in het centrum ruim vertegenwoordigd. Nuth is de gemeente met de meeste kastelen en monumentale boerderijen in Zuid-Limburg.

- Nuth van Toen is een zeer informatieve site met tientallen fotoalbums en verhalen over Nuth in vroeger tijden, met aparte fotoalbums per buurtschap.

Bezienswaardigheden
- Sint Bavokerk.
- Kasteel / landhuis De Dael.
- Kasteel Reijmersbeek.
- Beltkorenmolen Nuth.

Jaarlijkse evenementen
- Evenementenkalender Nuth.
- Muziekfestival (zondag in juni) in het Trefcentrum aan de Wilhelminastraat, met onder meer orkest, koor, dans, cabaret en kinderattracties.
- Najaarskermis (vier dagen begin oktober).

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Nuth (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nuth (online te bestellen).

Foto's, ansichten, video's
- Bijna 2.000 oude en recente foto's en ansichtkaarten van Nuth en tevens een aantal video's.

Links
- Officiële site van de gemeente Nuth.
- Officiële digitale gemeentegids van de gemeente Nuth.
- Bestemmingsplan kleine kernen gem. Nuth, waarin o.a. een beschrijving van de 15 buurtschappen in de gemeente.
- Omroep Groot Nuth.

1. 1. Citekey not found