Noordeloos

Status
- Noordeloos is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard, gemeente Giessenlanden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985.
- Wapen van de voormalige gemeente Noordeloos.
- Onder het dorp Noordeloos vallen ook de buurtschappen Den Dool, Overslingeland, Pishoek en een deel van de buurtschap Minkeloos.

Naam
Oudere schrijfwijzen
1331 Nordeloes, 1514 Noordeloos.
Naamsverklaring
Waarschijnlijk een samenstelling van loos ‘waterloop, afwatering’ en noord ‘noord’, of anders n-oord ‘oord’ met voorgevoegde n. (3083)

Voormalig burgemeester Schakel noemde Noordeloos "een kraal aan de rijgdraad van een veenriviertje".

Geschiedenis
Noordeloos was in de Middeleeuwen een Hoge Heerlijkheid met een slot. Het slot bestaat niet meer, het is later vervangen door een herenhofstede die inmiddels ook al is verdwenen. De graftombe in de NH kerk van het geslacht Barnevelt herinnert nog aan de slotheren.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Noordeloos, kunt u terecht bij
Historische Vereniging Hoogblokland, Hoornaar en Noordeloos.

Bezienswaardigheden
Noordeloos is een beschermd dorpsgezicht.

De NH Bonifatiuskerk (Kerkstraat 6a) is een 14e-eeuws bouwwerk met Romaanse trekjes. Met een 15e-eeuws massief stenen doopvont, karakteristiek 16e-eeuws Tien Geboden bord, de sierlijk verluchte 17e-eeuwse preekstoel, het werkelijk schitterend 18e-eeuws marmeren grafmonument en een welluidend 19e-eeuws orgel.

De Chr. Gereformeerde kerk Eben Haezer dateert uit 1924 en heeft gekleurde glas in lood ramen. Noordzijde 1a.  Tel. 0183-581453. Site Eben Haezerkerk.

Ontmoetingskerk (geref.), M.J. Veder van Hobokenstraat 15e. Site Ontmoetingskerk.

Standbeeld voor Maarten Schakel (Kerkstraat). Maarten Schakel werd op 17 juli 1917 geboren in Meerkerk en was gedurende veertig jaar, van 2 januari 1946 tot en met 31 december 1985, burgemeester van Hoornaar, Hoogblokland en Noordeloos (per 1 januari 1986 zijn deze gemeenten opgegaan in de nieuwe gemeente Giessenlanden). In de Tweede Wereldoorlog is hij actief geweest in het verzet. Hij zat van 1964 tot 1981 in de tweede kamer voor de ARP en het CDA en schopte het tot vicevoorzitter van de kamer. Verder liep Schakel zo'n 55 keer de Nijmeegse Wandelvierdaagse uit. Hij is overleden op 13 november 1997.

Knikkersculptuur aan het plein in de M.J. Veder van Hobokenstraat alias het Ovale Stuiterplein. Voor nadere toelichting zie bij Evenementen > Nationale Kampioenschappen Kuiltjeknikkeren.

Boterslootsemolen, Grotewaard 1. Wipwatermolen, in beheer bij de SIMAV. Bouwjaar 1837 (tijdens het bouwen van de molen werd de polder bemalen door de molen van de polder Blommendaal (Grotewaard 2). Ten behoeve hiervan werd waarschijnlijk de kade, die beide polders van elkaar scheidde, doorgegraven. Pas in 1919 werd definitief een duiker in deze kade gelegd om het mogelijk te maken beide polders gecombineerd te bemalen. In gebruik tot 1957. De molen is gerestaureerd en maalvaardig. Op Grotewaard 2 staat een molenromp die als woning in gebruik is. Beide molens bemaalden een andere polder waarvan de boezems parallel aan elkaar lopen. Het tegenwoordige gemaal Ot Vonk bestaat uit twee gemalen: gemaal Botersloot en gemaal Blommendaal. Site Boterslootsemolen op molens.nl.

N van de buurtschap Den Dool ligt tegenover het Molenpad de Broekse Molen of Stijve Molen (Molenpad 14). De molen wordt zo genoemd omdat hij zo strak en sterk is. Dat is ook wel nodig, want deze molen heeft een vlucht van ruim 27 meter, één van de grootste in haar soort. Een gemiddelde wipwatermolen heeft wieken van 25 meter. Wie iets af weet van centrifugale krachten zal onderschrijven dat die 2 meter veel vragen van molenhuis en raderwerk. Het Molenpad komt in tegenstelling tot wat je van een pad met die naam zou verwachten, niet uit bij de molen, want die ligt aan de overkant van het water. De molen is te bereiken vanaf een pad vanuit de weg Noordzijde. De molen is in beheer bij de SIMAV. Bouwjaar 1665, in gebruik tot 1949. Maakte deel uit van een vijftal molens in de polders Mddelbroek, Ameide en Tienhoven. Maalvaardig.

De naam Broekse Molen duidt erop dat de molen oorspronkelijk onder de 2 km N van de molen gelegen buurtschap Broek viel. Echter sinds de herindeling van 1986 loopt de gemeentegrens precies door het water waar de molen aan ligt, waardoor de molen sinds die tijd onder de gemeente Giessenlanden en daarmee het dorp Noordeloos (en daarbinnen de buurtschap Den Dool) valt.

Voormalig gemaal Jan Bikker, Molenpad 10. Het oude gemaalgebouw is thans in gebruik als woning. Tussen het oude gemaal en de molen is een nieuw gemaal geïnstalleerd.

Monumentale panden:
Grotewaard 1 (molen), 9, 11, 27, 28, 30, 31, 32, 33, 39, 54.

Laantje 15

Nieuwendijk 11, 12, 18, 19.

Noordzijde 1 (kerk), 1a, 3 (1891), 5, 7, 8, 12, 13, 23, 25, 27, 29, 32, 33, 34, 52, 53, 54, 55, 59, 60, 61, 69, 75, 82, 95 (1706), 98, 103, 118, 120.

Kerkstraat 1

Kerkweg: leugenbankje.

Botersloot 1, 4, 13, 30, 31, 33, 35, 39. Voormalige kerk aan de Botersloot, nabij de brug in het centrum. (wat is de huidige funcie?, red.)

Over de rivier de Giessen (de Giessen heet hier Noordeloos) rond Noordeloos liggen diverse fraaie oude bruggetjes. De bruggetjes dragen bijzondere namen, zoals Marrigjesboompje.

Jaarlijkse evenementen
- In Noordeloos zijn op de vrijdag voor de eerste zaterdag van augustus de Nationale Kampioenschappen Kuiltjeknikkeren, georganiseerd door Nationaal Knikkercomité De Ovale Stuiter.

Jaarmarkt. Eerste zaterdag van augustus. Markt met meer dan 160 kramen langs de oevers van de Giessen. Met muziek, demonstraties van ambachten, kinderattracties en bezichtiging Bonifatiuskerk. Inlichtingen: Marktmeester G. Boon, tel. 0183-581780.

Natuur en recreatie
Openluchtzwembad De Spettertuin, Van Brederodestraat 20B. Tel. 0183-582175. Alleen geopend in de zomermaanden. Niet op zondag. Site openluchtzwembad De Spettertuin.

Minimarkt: zaterdag 08.00-12.30 uur. M.J. Veder van Hobokenstraat.

Koopavond: donderdag.

Ooievaarsnesten langs de Kerkweg. De weilanden rond de H. Botterweg zijn geliefd bij ooievaars.

Eendenkooi N van de Tiendweg (de Tiendweg loopt in het oostelijke verlengde van Goudriaan), langs de Noordelosekade, die ook Langeraksekade heet, omdat de gemeentegrens Giessenlanden / Liesveld midden door deze kade loopt. Het is de NO grens van de gemeente Giessenlanden en het noordelijkste deel van Noordeloos, en tevens de ZO grens van de gemeente Liesveld. De Noordelosekade is één van de mooiste kades van de Alblasserwaard. Het stuk langs de eendenkooi is niet begaanbaar meer. (is dat nog steeds zo?, red.)

- Wandelroute rond Noordeloos.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Noordeloos (online te boeken).