Noorbeek

Status
- Noorbeek is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1981. In 1982 over naar gemeente Margraten, in 2011 over naar gemeente Eijsden-Margraten.
- Wapen van de voormalige gemeente Noorbeek.
- Onder het dorp Noorbeek vallen ook de buurtschappen Bergenhuizen, Hoogcruts, Schey, Schilberg, Terlinden, Ulvend, Vroelen en Wesch.
- De kern van Noorbeek heeft sinds 1987 de status van beschermd dorpsgezicht.

Naam
In het Limburgs
Norbik.
Oudere vermeldingen
Ca. 1170-1180 de Nortbeche, ca. 1170-1180 aput Nortbech.
Naamsverklaring
Samenstelling van noord en beek ‘noordelijk gelegen beek’. Noorbeek is gelegen aan de gelijknamige beek. (1)

Ligging
Noorbeek ligt ZO van Margraten. Noorbeek ligt verscholen in de vallei van de beek de Noor, een zijarm van de Wesch. De bron van de Noor is in de jaren tachtig opgeknapt. Zij is het actiefst in warme droge zomers.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Noorbeek 175 huizen met 825 inwoners, verdeeld in dorp Noorbeek 75/342 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Bergenhuizen 14/78, Terlinden (ged.) 17/97, Hoog-Cruts 16/82, Schilberg 15/50, Scheij 17/68, Ulvend 3/18 en Vroelen 18/90.
- Per 1 januari 1982 is de gemeente Noorbeek opgeheven en opgegaan in de gemeente Margraten met 750 hectare, ca. 350 huizen en 1.048 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Noorbeek ca. 400 huizen met ca. 1.100 inwoners.

Geschiedenis
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Noorbeek, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Vereniging Heem en Groen Noorbeek, p/a Onderstraat 2, 6255 ND. Tel. 043-4572357.
- Site over de bevrijding van Noorbeek (12-9-1944) in tekst en beeld, met veel oude en recente foto's. Noorbeek was destijds de eerst bevrijde gemeente van ons land.

Bezienswaardigheden
- Noorbeek heeft (inclusief de buurtschappen) 32 rijksmonumenten.
- St. Brigidakerk.
- Noorbeek en directe omgeving is rijk aan wegkruisen. Er zijn er zo'n zestig. Alle kruisen zijn verschillend qua achtergrond, betekenis, bouw en uitstraling. Nadere informatie bij de Stichting Werkgroep Wegkruisen, p/a Schey 2. Tel. 043-4572050.

Jaarlijkse evenementen
- Op de 1e zondag van de Vasten is hier de traditie van het Burckbrêane, in Noorbeek Voonk-voonk-fakkele genoemd. Zie voor nadere toelichting bij Epen.
- Voorjaarswandeling (op een zondag in maart). Herfstwandeling (op een zondag begin oktober). De mogelijke afstanden zijn 7, 12, 18 en 25 km. Inlichtingen op tel. 043-4572556 of 043-4572188.
- Vóór het kapelletje staat de Brigida-den, de hoogste den of spar uit de bossen in de omgeving, elk jaar door de Jonkheid van het dorp gehaald en door de volwassenen geplant op deze plaats op de 2e zaterdag na Pasen. Het gebruik gaat terug op de belofte die de inwoners van Noorbeek in 1634 deden aan de H. Brigida (Sint Briej) toen zij hen, zo geloofden zij, van een ernstige veeplaag verloste. Het gebruik van het planten van een zogenoemde ‘mei-den’ is in veel Limburgse dorpen nog steeds een traditie, die vergezeld gaat met een folkloristisch / toeristisch feest.
- Kermis op de derde zondag na Pinksteren.
- Een traditionele gebeurtenis vormen de Middeleeuwse Burchtfeesten, die elk jaar rond juli op en rond d’r Pley, het marktplein bij de kerk, worden gehouden. Met onder meer een Jaarmarkt en toneelvoorstelling. Veel dorpelingen lopen in bij de gelegenheid passende middeleeuwse kledij.
- De reeks Orgelconcerten Noorbeek (in de zomermaanden) is inmiddels uitgegroeid tot een van de best bezochte concertreeksen in Nederland en de Euregio. In 1993 startte de samenwerking met de Stichting Limburgse Componisten, waarbij elk jaar een nieuw orgelwerk speciaal voor het Wilhelm Koulen-orgel wordt geschreven. De toegang tot de concerten is gratis.
- De Stichting Pelgrimswegen en Voetpaden organiseert op 15 augustus (Maria Hemelvaart) een pelgrimswandeling naar het bedevaartkapelletje van Onze Lieve Vrouw van Lorette, nabij het Belgische Visé. Vertrek is om 9.45 uur vanaf de Brigidakerk. De tocht heeft een lengte van 12 kilometer en gaat door landweggetjes, bossen en weilanden in de Voerstreek. Bij aankomst is er een gebedsdienst, daarna kunt u de braderie bezoeken en Visé bezichtigen.

Natuur en recreatie
- In 2002 is het Glanrund in het Noordal geherintroduceerd.
- Natuurmonumenten organiseert regelmatig excursies door de omgeving van Noorbeek. Nadere informatie op tel. 045-5630355.
- Een van de kenmerkende elementen in het Noordal zijn de maretakken.
- Natuurmonumenten heeft in 2001, op initiatief van heemkundekring Heem en Groen, een voetpad in Noorbeek heropend: D’r Langen Akker vótpad.

Overnachten
- Vakantiehuizen in Noorbeek en omgeving (online te boeken).
- Hotels in Noorbeek en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Noorbeek (online te bestellen).

Links
- Site over Noorbeek met o.a. geschiedenis en lokale links.
- Jonkheid Sancta Brigida.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)