Nijmegen

Status
- Gemeente, stad en dorpen
Nijmegen is een stad en gemeente. Oorspronkelijk bestond de gemeente Nijmegen uit de stad Nijmegen en de dorpen Hatert, Hees, Neerbosch en Sint Anna. Deze dorpen zijn in de loop van de 20e eeuw allemaal in de stad Nijmegen opgegaan.
- Wapen van de gemeente Nijmegen.
- De Waalsprong
Ruimtegebrek noopte de gemeente Nijmegen eind jaren negentig van de 20e eeuw de "Waalsprong" te maken, dus de Waal over te gaan naar het noorden. Daartoe heeft zij in 1996 een deel van de gemeente Valburg geannexeerd (= een deel van het dorp Oosterhout, zijnde het buitengebied O van het dorp, thans Woonpark Oosterhout geheten), in 1997 een deel van de gemeente Bemmel (= een deel van het dorp Ressen, zijnde het buitengebied Z van het dorp) en in 1998 een deel van de gemeente Elst (= het dorp Lent). Als u de plattegrond hierboven nog 1 keer uitvergroot, kunt u zien dat er op al die plekken inmiddels al volop gebouwd wordt.
- Naamswijziging Oosterhout gem. Nijmegen en Ressen gem. Nijmegen per 1-1-2010
Omdat het verwarrend is, bijvoorbeeld voor visite en hulpdiensten, dat er een plaats `Oosterhout gem. Nijmegen` is terwijl het eigenlijke dorp onder de gemeente Overbetuwe valt, en een plaats `Ressen gem. Nijmegen` terwijl het eigenlijke dorp onder de gemeente Lingewaard valt, heeft de gemeente Nijmegen besloten deze `plaatsen` per 1-1-2010 de naam Nijmegen te geven zodat deze inwoners ook gewoon in de plaats Nijmegen komen te wonen. Hiervoor moest een handvol straatnamen worden hernoemd, omdat binnen 1 woonplaats een straatnaam maar 1 keer kan voorkomen. Ook de postcodes zijn veranderd naar Nijmeegse postcodes. Overigens blijft Lent gewoon Lent, omdat dat dorp wel geheel in de gemeente Nijmegen ligt, dus daar speelt de verwarring niet.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Nijmegen.

Naam
Lokale uitspraak
Nemwéége, waarin de klinker in de eerste lettergreep vrijwel equivalent is aan de Engelse æ, en de -g- stemhebbend en zacht is.

Ligging
Nijmegen ligt Z van Arnhem en grenst in het N aan de Waal. Sinds eind jaren negentig is Nijmegen na de zogeheten Waalsprong ook aan het uitbreiden ten N van de Waal (zie bij Status).

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Nijmegen 2.773 huizen met 20.517 inwoners, verdeeld in stad Nijmegen 2.363/17.659 (= huizen/inwoners), de dorpen Hees 130/901, Neerbosch 126/879 en Hatert 146/1.023 en de buurtschap Ooij-Schependom 8/55. Sint Anna was toen ook nog een aparte kern, maar werd in de Volkstelling van 1840 kennelijk niet apart geteld.
- Tegenwoordig heeft de gemeente Nijmegen ca. 74.000 huizen met ca. 163.000 inwoners.

Geschiedenis
Nijmegen oudste stad van Nederland
Leuk geprobeerd van Venlo, maar Nijmegen is toch echt de oudste stad van Nederland. Dat zegt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Venlo claimt ouder te zijn dan Nijmegen omdat daar Keltische munten zijn gevonden die door Romeinse soldaten werden gebruikt. Munten die in Nijmegen overigens op grotere schaal zijn gevonden. Volgens de Rijksdienst kan het zijn dat de soldaten langs Venlo kwamen, op weg naar Nijmegen. Die laatste kreeg als eerste stadsrechten, en dat staat 'onomstotelijk' vast, aldus de dienst. Ook de Nijmeegse stadsarcheoloog Harry van Enckevort gelooft niet dat Venlo ouder is dan Nijmegen. Volgens Van Enckevort zijn de Keltische munten ook in Nijmegen gevonden, zelfs in veel grotere aantallen. In Venlo zijn er zo'n 50 gevonden, in Nijmegen meer dan 1000. Volgens Van Enckevort was Nijmegen vanaf het begin een stedelijke nederzetting, terwijl in Venlo aanvankelijk vooral boeren zaten. (bron: Omroep Gelderland, 16-7-2010)

Hees, Neerbosch, Sint Anna en Hatert
Hees, Neerbosch, Sint Anna en Hatert waren oorspronkelijk dorpjes buiten de stad Nijmegen. Op de oude plattegrond hieronder is dat nog goed te zien. Inmiddels zijn het wijken van Nijmegen geworden. De RK kerken van deze dorpen zijn, toen Maurits in 1591 Nijmegen veroverde, protestant geworden. De inheemse inwoners bleven grotendeels katholiek. De protestanten waren doorgaans van elders afkomstig en vormden een kleine minderheid.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Nijmegen, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Regionaal Archief Nijmegen.
- Noviomagus, over de geschiedenis van Nijmegen.
- Numaga, Vereniging tot Beoefening van de Geschiedenis van Nijmegen en omgeving.

Recente ontwikkelingen
Tweede Waalbrug vanaf eind 2013
De huidige Waalbrug uit 1936 is als enige verkeersbrug ontoereikend geworden om het, mede door de Waalsprong, toegenomen wegverkeer in en uit de stad te verwerken. Daarom komt er een tweede brug over de Waal bij Nijmegen. Het wordt een slanke stalen boogbrug van architectenbureau Ney Poulissen uit Brussel. De brug krijgt de naam De Oversteek. De brug verbindt, volgens planning vanaf november 2013, Nijmegen-West met het nieuwe stadsdeel de Waalsprong. Voor nadere informatie zie de uitspraak van de Raad van State over het bestemmingsplan 'Stadsbrug en Energieweg tussen Neerbosscheweg en Industrieplein' (feb. 2011), waarmee dit plan definitief is gewordern. Het bestemmingsplan maakt tevens de herstructurering mogelijk van het bedrijventerrein Noord- en Oostkanaalhavens.

Bezienswaardigheden
- Beschrijvingen van alle bijna 700 rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten van Nijmegen op de site van de gemeente Nijmegen.
- Het monumentale voormalige hoofdpostkantoor in Nijmegen stamt uit 1908. Van de Looi en Jacobs Architecten hebben het pand omgevormd tot supermarkt met starterswoningen. Het architectonisch bijzondere deel (met name de gevels) is gerenoveerd en er zijn 12 nieuwe appartementen in houtskeletbouw toegevoegd.
- De Witte Molen.
- Sint Annamolen.
- Mariakapellen.

Musea
- Overzicht van de 10 musea in Nijmegen (met links naar hun sites). Verwacht in 2011 in Nijmegen: nieuw Museum WO2, als integratie van de bestaande 3 musea op dit gebied in de regio. Voor nadere informatie zie de link.

Jaarlijkse evenementen
- Oranjepop is een gratis openluchtfestival op Koninginnedag (30 april).
- Marikenloop (hardloopwedstrijd alleen voor vrouwen, 5 en 10 km, op een zondag in mei).
- De Internationale Vierdaagse Nijmegen (v/a de 3e dinsdag in juli) is hét wandelevenement van het jaar. Het aantal deelnemers is gemaximeerd op 45.000.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Nijmegen (online te boeken).
- Hotels in Nijmegen en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nijmegen (online te bestellen).

Foto's, ansichtkaarten, plattegronden
- Nijmegen in oude ansichten.
- Nijmegen oude plattegronden.
- Foto's van alle straten in Nijmegen.

Links
- Officiële site van de gemeente Nijmegen.
- Nijmegen linkspagina.
- Vereniging Dorpsbelang Hees.
- Wijkraad Oosterhout.
- Site over Nijmegen met o.a. uit-agenda, nieuws en lokale links.
- Actualiteiten uit Nijmegen.
- Straatnamenlijst van Nijmegen, met verklaring van de naam, door Rob Essers.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Brakkenstein.