Hoofdmenu

Nieuwersluis

Plaats
Dorp
Stichtse Vecht
Vechtstreek
Utrecht

Nieuwersluis-dorp-MSD-20110125-224774.jpg

Nieuwersluis dorpsgezicht
Nieuwersluis dorpsgezicht

Nieuwersluis-dorp-MSD-20110125-224775.jpg

Nieuwersluis, gezicht op het dorp vanaf de Vecht
Nieuwersluis, gezicht op het dorp vanaf de Vecht

Nieuwersluis-dorp-MSD-20110125-224776.jpg

Nieuwersluis, gezicht op het dorp vanaf de Vecht
Nieuwersluis, gezicht op het dorp vanaf de Vecht

nieuwersluis_fort_nieuwersluis.1.jpg

Nieuwersluis, Fort Nieuwersluis
Nieuwersluis, Fort Nieuwersluis

nieuwersluis_fort_nieuwersluis.3.jpg

Nieuwersluis, Fort Nieuwersluis
Nieuwersluis, Fort Nieuwersluis

nieuwersluis_over_holland_vanuit_het_park.1.jpg

Nieuwersluis, Over Holland vanuit het park
Nieuwersluis, Over Holland vanuit het park

nieuwersluis_over_holland_theekoepel.3.jpg

Nieuwersluis, Over Holland, Theekoepel
Nieuwersluis, Over Holland, Theekoepel

nieuwersluis_rupelmonde.1.jpg

Nieuwersluis, Rupelmonde
Nieuwersluis, Rupelmonde

nieuwersluis_stichtse_vecht_middenhoek_het_woonhuis.1.jpg

Nieuwersluis, Middenhoek, het woonhuis
Nieuwersluis, Middenhoek, het woonhuis

nieuwersluis_stichtse_vecht_middenhoek_winteraconieten_als_kenmerkende_stinzenflora_in_februari.4.jpg

Nieuwersluis, Middenhoek, winteraconieten als kenmerkende stinzenflora in februari
Nieuwersluis, Middenhoek, winteraconieten als kenmerkende stinzenflora in februari

nieuwersluis_utrecht_damsluis.1.jpg

Nieuwersluis, damsluis
Nieuwersluis, damsluis

nieuwersluis_utrecht_directeurswoning.1.jpg

Nieuwersluis, directeurswoning
Nieuwersluis, directeurswoning

nieuwersluis_utrecht_inundatiesluis_bij_fort_nieuwersluis_achter_de_damwand.1.jpg

Nieuwersluis, inundatiesluis bij Fort Nieuwersluis, achter de damwand
Nieuwersluis, inundatiesluis bij Fort Nieuwersluis, achter de damwand

nieuwersluis_utrecht_koning_willem_iii_kazerne_gevangenis.1.jpg

Nieuwersluis, Koning Willem III kazerne, gevangenis
Nieuwersluis, Koning Willem III kazerne, gevangenis

nieuwersluis_utrecht_onderofficierswoningen.1.jpg

Nieuwersluis, onderofficierswoningen
Nieuwersluis, onderofficierswoningen

nieuwersluis_utrecht_schutsluis.2.jpg

Nieuwersluis, schutsluis
Nieuwersluis, schutsluis

nieuwersluis_villa_vijverhof_ten_tijde_van_het_n.i.o.o._adderwortel.4.jpg

Nieuwersluis, Villa Vijverhof ten tijde van het N.I.O.O., Adderwortel
Nieuwersluis, Villa Vijverhof ten tijde van het N.I.O.O., Adderwortel

nieuwersluis_villa_vijverhof_ten_tijde_van_het_n.i.o.o.1.jpg

Nieuwersluis, Villa Vijverhof ten tijde van het N.I.O.O.
Nieuwersluis, Villa Vijverhof ten tijde van het N.I.O.O.

nieuwersluis_vreedenhoff.1.jpg

Nieuwersluis, Vreedenhoff
Nieuwersluis, Vreedenhoff

Nieuwersluis

Overnachten
- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Nieuwersluis.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Nieuwersluis.

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nieuwersluis (online te bestellen).

Status
- Nieuwersluis is een dorp in de provincie Utrecht, in de regio Vechtstreek, gemeente Stichtse Vecht. T/m 2010 gemeente Loenen.

- Onder het dorp Nieuwersluis valt ook het grootste deel van de aan de andere zijde van de Vecht gelegen buurtschap Mijnden.

Naam
Oudere vermeldingen
1639 Nieuwer Sluys.

Naamsverklaring
Betekent 'bij de nieuwe sluis'. (1)

Ligging
Nieuwersluis ligt Z van Loenen aan de Vecht, N van Breukelen en grenst in het W aan het Amsterdam-Rijnkanaal en de daarlangs gelegen spoorlijn Amsterdam-Utrecht, en in het O aan de rivier de Vecht en de Rijksstraatweg.

Statistische gegevens
- In 1840 had Nieuwersluis 33 huizen met 254 inwoners.

- Tegenwoordig heeft Nieuwersluis ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners.

Geschiedenis
Nieuwersluis is gebouwd rondom een sluis tussen de rivieren Vecht en Angstel.

Fort Nieuwersluis
In de oorlog tegen de Spanjaarden had Niewersluis een fort gekregen. In 1672 hield het fort stand tegen de oprukkende Franse legers. Vanaf 1673 maakte Nieuwersluis deel uit van de versterking van de Hollandse Waterlinie en in 1850 werd het fort onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Binnen het fort stonden ook boerderijen. Nieuwersluis kon daarom worden beschouwd als vestingdorp.

Station
Van 1843 tot 1953 had Nieuwersluis een station, station Nieuwersluis-Loenen, waar tot 1913 alle treinen, ook internationale, stopten. De eigenaar van landgoed Sterreschans had dit weten te bedingen bij de verkoop van zijn grond aan de spoorwegen. Sinds de aanleg van het Merwedekanaal, dat in 1892 in gebruik is genomen, lag dit station in feite alleen nog maar aan een paar weilanden. Pas na de Tweede Wereldoorlog is dit recht geheel afgekocht. Het stationsgebouw is in 1960 gesloopt t.b.v. verbreding van het Amsterdam-Rijnkanaal. Hiermee is gelijk verklaard waarom Nieuwersluis een Stationsweg heeft zonder station, en waarom die weg doodloopt op het kanaal. Vóór de aanleg van het kanaal kwam deze weg dus uit bij station Nieuwersluis(-Loenen).

Recente ontwikkelingen
- De Dorspsvisie Nieuwersluis is in 2014 vastgesteld.

Bezienswaardigheden
- Nieuwersluis heeft 82 rijksmonumenten (waarbij moet worden aangetekend dat een landgoed vaak in meerdere rijksmonumenten is verdeeld).

- Buitenplaats Middenhoek (Rijksstraatwewg 55) is waarschijnlijk in 1719 ontstaan. In vroeger eeuwen was het hoofdgebouw op het zuiden georiënteerd. Na een brand in 1956 die het landhuis verwoestte, is in 1970 een nieuw woonhuis gebouwd. Van de oorspronkelijke bebouwing zijn een aantal dienstwoningen en een druivenkas overgebleven. Het tuinhuis is redelijk recent en is in 1988 verplaatst. Het park is deels toegankelijk middels een wandelroute. Het park heeft een kenmerkende stinzenflora wat vooral voor de tuinmanswoning opvalt vanwege de massale bloei van winteraconiet in februari. Maar ook boerenkrokus en sneeuwklokjes komen verspreid langs de route voor. De omgeving van het huis is niet toegankelijk. Er is geen parkeergelegenheid anders dan voor fietsen. Het is te bereiken vanuit Loenen of Nieuwersluis lopend of per fiets. - Fotoserie van onder meer Middenhoek van fotograaf Martin Stevens.

- Huis Vreedenhoff (Rijksstraatweg 53). Bakstenen, blokvormig hoofdgebouw gebouwd tussen 1749 en 1753 vermoedelijk door de Amsterdamse architect Jean Coulon (1678-1760).

- Huis Rupelmonde (Rijksstraatweg 24).

- Huis Sterreschans (Rijksstraatweg 18). De ingangspartij van het huis, dat met uitzondering van de zuidzijde en aanbouw aan de noordzijde witgepleisterd is, is vermoedelijk vanouds (circa 1690) centraal aan de oostgevel evenwijdig aan de Vechtstoep gesitueerd, zoals dat bij de oudste buitenhuizen langs de Vecht (vergelijk onder meer het naastgelegen huis Over Holland) steeds het geval was.

- Over Holland (Rijksstraatweg 14) is een landhuis met aan de landzijde uitgebouwde zaal, midden 18e eeuw. Het hoofdgebouw, met de gevel aan de Vecht, 2e helft 17e eeuw. Aan de straatweg twee hekken met houten pilasters. Aan de Vecht fraai gesmeed aanleghek. Fraaie Chinese koepel, veelkantig, het dak met riet gedekt en door globe bekroond. Gesmeed ijzeren hek langs terras. Orangerie, langgerekt laag gebouw uit de 18e eeuw. Landschapspark. Aan de overkant van de weg het in Engelse landschapsstijl aangelegde park Over Holland, in eigendom van het Utrechts Landschap. Veel Stinzenplanten. Vrij toegankelijk.

- Fort Nieuwersluis (Rijksstraatweg bij nr. 7a) is net als Fort Kijkuit in 1673 aangelegd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Halverwege de 19e eeuw is op Fort Nieuwersluis een torenfort gebouwd. Rond 1880 zijn aarden wallen, geschutsopstellingen, een bomvrije kazerne en drie remises toegevoegd. De kazerne is ’s winters rustplaats voor vleermuizen, waaronder de zeldzame baardvleermuis. Bosuil en sperwer broeden in het gebied. Omdat voor de fundering van het fort zand is gebruikt, staan er planten zoals vogelmelk, kraailook en gewoon knoopkruid. Aan de rand van het fort staan knotwilgen. In 2011 is de renovatie van Fort Nieuwersluis gereed gekomen. De werkzaamheden hebben 9 jaar geduurd. Interviews m.b.t. de renovatie van Fort Nieuwersluis.

- Huis Vijverhof (Rijksstraatweg 6a) is in 1866 in eclectische stijl gebouwd. Vijverhof heeft lange tijd het Nederlands Instituut voor Oecologisch Onderzoek gehuisvest. Het instituut is in 2011 verhuisd naar Wageningen. Er is een bijzondere tuin aangelegd waar vooral veel stinzenplanten in voorkomen die ook bekend zijn van andere buitenplaatsen langs de Vecht zoals sneeuwklokjes, voorjaarskrokus en breedbladig klokje, maar ook kivietsbloem en adderwortel. - Fotoreportage van de Stinzentuin van Villa Vijverhof door fotograaf Martin Stevens.

- Schutsluis (Grachtje, bij nr. 1) in de Nieuwe Wetering, voorzien van houten puntdeuren. Vernieuwd in 1962. Baksteenwanden met natuursteen op hoeken en lange bovenkant. In oorsprong waarschijnlijk 16e-eeuws, later gewijzigd.

- De Inundatiesluis (Rijksstraatweg bij nr. 7a), gelegen ten zuiden van het fort in een uitloper van de fortgracht, is gebouwd in 1940. De sluis vormt de verbinding van de Vecht via de fortgracht naar de Nieuwe Wetering. De sluis bestaat uit een dam onder de Rijksstraatweg met drie aan de Vechtzijde door houten puntdeuren afgesloten lage, rechthoekige kokers. De sluis is nauwelijks te herkennen omdat er een stalen damwand aan de vechtzijde voor is geplaatst vanwege de zeer slechte staat van de deuren. De originele deuren uit 1940 zijn vrijwel geheel vergaan. De damwand is er dus ter bescherming van de deuren en heeft niets met waterpeilbeheersing te maken (toestand 2011).

- De Damsluis (Zandpad tegenover nr. 1) is in 1871 door de Genie gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, in samenhang met het fort van Nieuwersluis. De sluis is gelegen in de Vecht iets ten noorden van de brug over de rivier in het centrum van Nieuwersluis. De Vecht vervulde een belangrijke functie bij de aanvoer van inundatiewater vanuit de toenmalige Zuiderzee en de Lek. De damsluis werd gebouwd om samenvloeiing van het lage waterpeil uit de Zuiderzee en het veel hogere waterpeil in de Lek te voorkomen. De afdamming geschiedde door plaatsing van een dubbele rij schotbalken in de drie doorvaartopeningen. De ruimte tussen de schotbalken kreeg een zand- en kleiaanvulling voor een hechte afsluiting. Voor de opslag van de schotbalken stond er vroeger een schotbalkenloods pal langs de Rijksstraatweg. De damsluis vervult tegenwoordig geen functie meer.

De militaire objecten O van de Vecht vallen geografisch gezien onder de buurtschap Mijnden maar liggen in de bebouwde kom van Nieuwersluis en worden daarom onder Nieuwersluis beschreven:

- Directeurswoning (Zandpad 1). Het herenhuis in neorenaissancestijl is in 1878 gebouwd als directeurswoning bij de nabijgelegen pupillenschool van de voormalige Koning Willem III-kazerne. Het evenwijdig aan de weg gelegen vrijstaande woonhuis met uitzicht op de rivier is gesitueerd op de oostelijke Vechtoever aan de noordzijde van het kazerneterrein, nabij de brug over de Vecht in de bebouwde kom van Nieuwersluis, geografisch gezien in de buurtschap Mijnden.

- Militair Penitentiair Centrum Nieuwersluis (Zandpad 5). De voormalige Pupillenschool uit 1877 is opgericht onder beschermheerschap van Koning Willem III. Boven de centrale voordeur staat de naam 'Pupillenschool' en boven de twee voordeuren van de hoekgebouwen staat de W van Willem. Maximaal 250 jongens vanaf 12 jaar kregen daar les in lezen, schrijven, rekenen, aardrijkskunde en geschiedenis, zwemmen en schaatsen. Als ze 16 jaar werden, gingen ze naar de krijgsdienst. Meestal hadden de ouders geen geld om zelf voor de opvoeding te betalen. Later werd dit een kazerne: het bekende Militair Penitentiair Centrum Nieuwersluis. Militairen die straf kregen, 'kregen' Nieuwersluis. De mannen moesten hardlopen naar Utrecht om daar te zwemmen, verder kregen ze zware trainingen met stormbanen en dergelijke. Een tweede gebouw, iets meer naar achteren gelegen, wordt tegenwoordig gebruikt als Penitentiare Inrichting voor vrouwen. Ook aan de Rijksstraatweg staat een oude kazerne met daarbij een bunker.

- Het complex op Zandpad 6 bestaat uit 4 onderofficierswoningen, in 1881 in sobere neorenaissancestijl gebouwd.

- Gevelstenen in Nieuwersluis.

Natuur en recreatie
- Openluchtzwembad Zwemlust.

Beeld
- Fotoserie van Nieuwersluis van fotograaf Martin Stevens.

Links
- In 1994 is onder druk van een dreigende aantasting van het woongenot in het dorp de vereniging Nieuwersluis Bestaat opgericht. De vereniging heeft dan ook primair als doel de belangen van de bewoners van Nieuwersluis, zowel uit het dorp als uit de omgeving, te behartigen en hen te vertegenwoordigen in zaken die direct en indirect met het wonen en leven in Nieuwersluis te maken hebben. Een van de manieren waarop dat gebeurt is het functioneren als een van de dorpsraden van de gemeente Stichtse Vecht. Daarbij vindt regelmatig overleg plaats met het gemeentebestuur en met andere dorpen/wijken in de gemeente.

Trivia
- Een bekend aftelversje luidt: "Amsterdam, Nieuwersluis, trappetje op naar het gekkenhuis."

Reactie toevoegen