Landschapspark De Graven

De Westelijke Mijnstreek is een sterk verstedelijkt gebied waar grote bedrijven als DSM en Nedcar het uiterlijk bepalen. Achter deze eerste indruk gaat echter een groenrijk en veelzijdig landschap schuil. In 1999 namen de gemeenten Sittard, Geleen en Schinnen het initiatief om een toegankelijk natuurgebied te realiseren: Landschapspark De Graven. Het doel van het "park" is het vinden van een nieuwe balans tussen ecologie en natuur, waarbij de elementen bos, water, landbouw en cultuurhistorie in onderlinge samenhang worden aangepakt en verbeterd.

Landschapspark De Graven is circa 5.700 ha groot en omvat het buitengebied van de gemeenten Sittard-Geleen en Schinnen, van Kasteel Millen in Limbricht tot de Mulderplas in Schinnen. Het is verdeeld in 1.200 hectare woongebied en 550 hectare bos en natuur. Het overige gedeelte is het agrarisch buitengebied. Tot voor kort was dit mooie stukje Limburg door versnippering van het landschap moeilijk voor de toerist toegankelijk. Met de oprichting van Stichting Landschapspark De Graven wordt flink geïnvesteerd in natuurontwikkeling, zoals erosiebestrijding, bosaanleg en het in natuurlijke staat terugbrengen van beken, graften en holle wegen. Landschapspark De Graven wordt geen park waar je in en uit kunt lopen. Men spreekt dan ook liever niet van een park, maar van een visie. Die visie omhelst het versterken van de kwaliteiten van groene buitengebieden alsook het voorzien in de recreatieve behoeften van inwoners.

Zowel de Geleenbeek als de Rode Beek lopen als een rode draad door dit gebied. Deze eeuwenoude beken moeten in de toekomst de samenhang binnen de regio nog verder onderstrepen. Door de beken en beekdalen weer in goede staat te brengen, bevordert het project tevens de diversiteit van flora en fauna.

Plateaus, hellingen, beekdalen, lössgronden: het landschap wisselt zich continu af. Daarnaast wordt het gebied gemarkeerd door een groot scala aan cultuurhistorische aspecten, zoals monumentale kastelen en molens.
Het totale concept bestaat uit allemaal deelprojecten. Je kunt het één niet los van het ander zien. Daarbij is ook voorlichting en educatie essentieel. Zorgvuldig omgaan met de spaarzame natuur en een accuraat beheer van flora en fauna zijn sociale opgaven die nu offers en inspanningen vragen, maar tegelijk voor toekomstige generaties vruchten afwerpen.

Het bestuur van Stichting Landschapspark De Graven bestaat uit vertegenwoordigers van het Waterschap, de Milieufederatie, Recron, LLTB, de verschillende gemeenten en de Provincie. Daarnaast is er sprake van een intensieve samenwerking met derden, waaronder VVV Zuid-Limburg. De VVV erkent het belang van een kwalitatief goede leefomgeving. Met name het promotionele aspect wordt door VVV Zuid-Limburg met veel inzet opgepakt. Zo is Landschapspark De Graven opgenomen in de diverse brochures en routes van de VVV. Ook op de website van de VVV is een aparte link naar de thema’s in het Landschapspark.

Er is hard gewerkt aan de realisatie van recreatieve routes in de Westelijke Mijnstreek. Inmiddels bestaat een netwerk van wandel-, fiets- en mountainbikeroutes die toegankelijk zijn voor het publiek. Daarnaast is de voormalige steenfabriek Plinthos in de buurtschap Daniken bij Geleen gerenoveerd.

Een ander omvangrijk project is de Schwienswei, ten noorden van Sittard. In dit gebied komen de Rode Beek en de Geleenbeek samen in een gemeenschappelijk dal. In 2002 zijn de wandelpaden officieel in gebruik genomen. Ook de realisatie van het Absbroekbos, gelegen tussen Geleen-Sittard en Munstergeleen, is in volle gang gezet. Dit nieuw aan te leggen bos van 40 ha, vormt een onderdeel van een 70 ha omvattend natuurontwikkelingsplan begrensd door de Middenweg, Geleenbeek en de spoorlijn Sittard-Heerlen. Het wordt een belangrijke groene buffer. Naast de aanplant van bos zal de Geleenbeek meanderen en ontstaat een landschap met tal van kleine landschapselementen zoals graften en struwelen.

In alle ontwikkelingen is de positie van de landbouw van essentieel belang. Samen met agrariërs wordt gezocht naar alternatieve economische activiteiten die er zijn op het gebied van agrarisch natuurbeheer. Daarbij wordt gekeken naar functies buiten de traditionele landbouw om. De boer die wordt ingezet als landschapsbeheerder bijvoorbeeld. Ook valt te denken aan activiteiten op het gebied van erfbeplanting, biologische landbouw of educatie. Om al onze plannen te realiseren is natuurlijk oppervlakte nodig. Samen met de 120 boeren die in het gebied wonen, en met ondersteuning van de Mergelland Corporatie, gaat de Stichting kijken welke gronden vrijkomen voor een natuurbestemming. Op die manier wordt het een win-winsituatie voor beide partijen.

Stichting Landschapspark De Graven, Daniken 1, buurtschap Daniken gemeente Schinnen.