De Vloeiweide

Naam
“Bij dit landgoed is nog te zien hoe men met behulp van dammetjes dwars op de beek het water over de graslanden liet vloeien, waarna het slib kon bezinken. Hierdoor werd de arme grond vruchtbaarder en geschikt als weiland. De Vloeiweide is een van de weinige plaatsen in ons land waar dit systeem van natuurlijke bemesting nog herkenbaar is” (NB3).

“De naam Vloeiweide is vrij jong en ontstaan uit een bepaald bevloeiingssysteem van de heide, dat hier op kleine schaal is toegepast. Door een bovensloot werd water aangevoerd, dat men over de heide liet vloeien. Door een ondersloot werd dit water weer opgevangen en verder afgevoerd”, aldus een toelichting bij de wandelroute Het Hellegat.

Status
Landgoed en natuurgebied in grotendeels gemeente Zundert (t/m 1996 gemeente Rijsbergen), gedeeltelijk gemeente Breda (t/m 1941 gemeente Princenhage).

Ligging
2 km N van Rijsbergen. Te bereiken vanaf de Ettenseweg (richting Etten-Leur), bij het voormalige Asielzoekerscentrum rechtsaf (Hellegatweg).

Statistische gegevens
Het landgoed, oorspronkelijk 61 hectare groot, is in 1986 in NO richting met 56 hectare uitgebreid onder de gemeente Breda. Het gebied wordt beheerd door Het Brabants Landschap.

Beschrijving
Oorspronkelijk was De Vloeiweide een groot heidegebied, dat de grensstreek vormde tussen de gemeenten Rijsbergen en Princenhage. Enkele eeuwen geleden werd in dit gebied hier en daar een stukje ontgonnen. Thans is het een landgoed met bos en grasland. Het noordelijke deel bestaat grotendeels uit grovedennenbos. In het zuidoostelijke deel stromen twee watertjes, de Bijloop*1 en de Turfvaart*1, die hier ook IJzermolense Vaart wordt genoemd, welke naam stamt van het feit dat hier vroeger een ijzerpletmolen stond. Deze molen is in 1856 gesloopt, maar het hoogteverschil bij de sluis is gebleven. Daar werd voor de vloeiweide handig gebruik van gemaakt. Langs de oevers liggen enkele moerasjes en een brede houtwal. De weilanden in het dal van de Bijloop zijn rijk aan bloemen. In dit kleine reservaat zijn maar liefst zestig broedvogelsoorten vastgesteld. Het geheel vormt een eenheid in het landschap, bestaande uit dennenbos op de hogere gronden en loofbos en weilanden in de lagere delen in het beekdal van de Bijloop. In het oostelijke deel bevindt zich ook een grote enclave met cultuurgrond.

*1 Zie verder aldaar.

Bezienswaardigheden
Na jarenlange onenigheid tussen de gemeenten Rijsbergen en Princenhage over het verloop van de gemeentegrenzen alhier, zijn grote arduinstenen grenspalen geplaatst waarop aan de ene zijde HAGE en aan de andere kant RIJSBARGEN is uitgehouwen. Een ervan staat er nog, ten westen van het weggetje dat dwars door de Vloeiweide loopt.

Een markant punt is het herdenkingsmonument, dat herinnert aan de overval op 4 oktober 1944 van de SS op een post van de Ondergrondse Verzetsbeweging, waarbij een gedeelte van het boswachtersgezin Neefs en vele verzetsmensen om het leven kwamen. In totaal vielen er zeventien doden. Het drama van de Vloeiweide wordt ieder jaar op de eerste zondag na 4 oktober herdacht. De Paul Windhausenweg in Breda (bij het Wilhelminapark) is in mei 1945 zo genoemd, naar de Bredase verzetsheld die bij deze overval is gefusilleerd. Voorheen was dat de Verlengde Koninginnestraat.

Beide objecten zijn niet bewegwijzerd, dus u moet er (net als de samenstellers van deze site) enige moeite voor doen om ze te vinden…

Recreatie
Wandelroute.

Literatuur
Joris van den Bergh, ‘De Post in de Vloeiweide’ (1944).

J. v.d. Sanden en C. Rombouts, ‘Gedenkschrift Vloeiweide 4 oktober 1944’ (1989).