Geestmerambacht

Status en ligging
- Wat doorgaans met de naam Geestmerambacht wordt bedoeld, is het ca. 220 hectare grote recreatiegebied in de provincie Noord-Holland, in de streek West-Friesland, direct N van Alkmaar, W van de N245 (Alkmaar-Schagen). De recreatieplas neemt daarvan ca. 85 hectare voor zijn rekening. Qua postcode valt het onder de kern Oudkarspel, hoewel het gebied dichter bij de andere kernen van de gemeente Langedijk ligt. Dat komt omdat dit gebied vroeger onder de gemeente Oudkarspel viel. De gemeente Oudkarspel liep namelijk helemaal tot aan Koedijk en het Noordhollands Kanaal (zie de oude plattegrond bij Oudkarspel).
- De polder Geestmerambacht is veel groter en ligt ook nog O van de N245 alsmede N van het recreatiegebied, tot Warmenhuizen aan toe. NW van Oudkarspel loopt de Ambachtsdijk - vroeger Geestmerambachtsdijk geheten - naar het dorp Kalverdijk. W van deze dijk ligt hoeve Ambachtsheem.

Geschiedenis
De geschiedenis van het Geestmerambacht wordt gekenmerkt door menselijk ingrijpen. In de Middeleeuwen maakten de “Geestmannen”, de toenmalige bewoners, de drassige grond geschikt voor landbouw. Toen omstreeks 1800 de koeienpest uitbrak, schakelden zij over op de tuinbouw. Voor hun akkers was de vruchtbare bagger uit de sloten een noodzaak. Zo werden de sloten steeds breder en ontstond het “Rijk der Duizend Eilanden”. De exploitatie van de gronden was voor de tuinbouwers zeer arbeidsintensief en zwaar. Er was een versnipperd grondgebruik en de verkavelingtoestand was uitermate slecht. Bijna alle kavels waren uitsluitend per schuit bereikbaar. Ook het aantal kavels per bedrijf was zeer groot. De toepassing van moderne productiemethoden was vrijwel niet mogelijk. De waterkwaliteit in het Geestmerambacht was in grote delen zeer slecht, omdat het gebied als een open riool dienst deed voor alle dorpen. Vooral in de langgerekte dorpen aan de Langedijk was de toestand voor de bewoners vanwege de stank van de sloten dikwijls zeer onaangenaam.

In de jaren vijftig oefenden de georganiseerde land- en tuinbouw en de gemeenten zware druk uit op de rijks- en provinciale overheid om gelden beschikbaar te stellen voor een reconstructie van het gebied. In 1962 nam de regering het besluit om door een ruilverkaveling het Geestmerambacht te reconstrueren. Zo werd het ook mogelijk een groot recreatiegebied aan te leggen dat grenst aan het bestaande natuurgebied Kleimeer. In het Geestmerambacht moest voor de uitvoering van de ruilverkaveling zand worden gewonnen voor wegen en woonwijken o.a. van Alkmaar. Hierdoor is de grote plas, “De Zomerdel”, ontstaan.

Recente ontwikkelingen
Vondsten uit Romeinse tijd in recreatiegebied Geestmerambacht
Archeologen hebben in november 2009 in het gebied De Druppels (het uitbreidingsgebied NW van recreatiegebied het Geestmerambacht) sporen van palen en greppels en rituele kuilen gevonden. Deze vondsten wijzen er op dat het gebied al in de Romeinse tijd bewoond werd. Over de vroegste bewoning in de Kop van Noord-Holland was tot dusver weinig bekend. Deze vondsten geven meer inzicht. Greppels of greppelsystemen werden gebruikt als afscheiding van akkers en weidegronden. De sporen van palen duiden er op dat op die plek ooit een huis of veekraal stond. Verder wijzen de sporen er op dat er landbouw werd bedreven. Ook hebben de archeologen kuilen gevonden die mogelijk een rol hebben gespeeld in een offerritueel. In de kuilen zijn complete potten en runderbeenderen aangetroffen. In een andere kuil is een dobbelsteen van gebakken klei opgegraven. De archeologen vermoeden dat de vondsten behoren tot een nederzetting die in de buurt ligt.

Forse uitbreidingen recreatiegebied Geestmerambacht
- Recreatiegebied Geestmerambacht is in 2009 uitgebreid met het 57 hectare grote gebied De Druppels.
- In 2010/2011 wordt ook de polder Diepsmeer, N van de N504, getransformeerd tot recreatiegebied.
- O van de recreatieplas komt het gebied De Groene Loper.
- Het natuurgebied in de polder Kleimeer, W van de recreatieplas, wordt met 82 hectare uitgebreid tot aan Koedijk.
- Verder komt tussen Alkmaar en de recreatieplas het gebied De Koele Kreken (60 ha), met o.a. wandelroutes en een reeks voorzieningen (Waarvoor zie de link).

Natuur
Bijzondere plantensoorten die u in recreatiegebied Geestmerambacht kunt vinden, zijn onder andere koekoeksbloem, smeerwortel, moerasmelkdistel, heelblaadjes en orchideeën. En u kunt er onder andere de volgende diersoorten tegenkomen: buizerd, bonte specht, sperwer, bruine kiekendief, smienten, tafeleenden, zaagbekken en Schotse Hooglanders.

Links
- Site van het recreatiegebied Geestmerambacht met informatie over o.a. toegankelijkheid en voorzieningen.
- Plattegrond van het recreatiegebied Geestmerambacht. (pdf)
- Wapen van het voormalige Waterschap Groot-Geestmerambacht.