Terworm

Status
Terworm is een landgoed in de provincie Limburg, in de regio Parkstad, gemeente Heerlen.

Naam
Spelling
Hier en daar komt de spelling Ter Worm voor, maar de meest gangbare spelling van het landgoed is tegenwoordig Terworm. Het kasteel heet overigens TerWorm, dus als één woord met hoofdletter W.
Naamsverklaring
Terworm was aan het eind van de middeleeuwen een van de vele leengoederen van de aartsbisschop van Keulen. Het landgoed stond toen nog bekend onder de naam Geitsbach, wat de naam voor een deel van de Geleenbeek was. Deze beek ontspringt ten zuiden van Heerlen en stroomt via Heerlen en Sittard bij Echt de Maas in. De ridderfamilie die dit landgoed beheerde noemde zichzelf ‘Van Geitsbach genaamd zu der Worm’. Ze hadden namelijk ook goederen bij het Duitse grensriviertje de Worm. Zo ontstond geleidelijk aan de naam ‘Terworm’.

Beschrijving
Landgoed Terworm is een beschermd natuurgebied van 225 hectare, eigendom van het Van der Valkconcern en sinds 1999 beheerd door Natuurmonumenten. Het landgoed is landelijk gelegen aan de rand van het drukke Heerlen, met diverse wandel- en fietsroutes.

Natuurmonumenten heeft het natuurpark de afgelopen jaren in oude glorie hersteld. Boswachter Frans Kapteijns is erg enthousiast: “Dit beekdal wordt na het herstel mooier dan het Geuldal. Het loopt langs een grote diversiteit aan biotopen: langs kalkgraslanden, lössgebieden, zandvlaktes, akkerlanden, hoogstamboomgaarden, weilanden en beekbegeleidend bos.”

Gezien de historie van landgoed Terworm, heeft Natuurmonumenten ervoor gekozen om in dit gebied zowel ‘wilde’ natuur te ontwikkelen als cultuurhistorische elementen te herstellen. De mens heeft hier het landschap bepaald, waardoor de variëteit aan biotopen zo groot is. De Geleenbeek is voor een deel teruggelegd in zijn oude bedding, waardoor deze weer meandert en een drassig natuurgebied kan ontstaan.

Het centraal op het landgoed gelegen kasteel TerWorm is door Natuurmonumenten, de gemeente Heerlen en het Van der Valkconcern - met respect voor de omgeving - gerestaureerd en verbouwd tot hotel-restaurant. Verder is, aan de hand van oude plattegronden van het landgoed, De Franse tuin opnieuw aangelegd.

De op het landgoed gelegen monumentale Hoeve De Driesch is gebouwd van Kunraderbreuksteen.

Rijksmonument Hoeve Gitzbach dateert uit de 18e en 19e eeuw en behoort sinds 1730 tot landgoed Terworm.

Op het landgoed zijn door I.K.L. (Stichting Instandhouding Kleine Landschapselementen) 150 hoogstamfruitbomen aangeplant.

Het hele landgoed is verboden voor auto’s, dus als wandelaar of fietser heeft u hier het rijk alleen.

Links
- Meer informatie over landgoed Terworm op de site van Natuurmonumenten.
- Brochure over landgoed Terworm (pdf).
- Fotoserie van Terworm van fotograaf Martin Stevens.