Hoogstamboomgaarden Gronsveld en Rijckholt
Hoogstamboomgaarden waren vroeger talrijk in het Limburgse land. Door de komst van de veel efficiënter te benutten laagstambomen, worden nog steeds hoogstamfruitbomen gerooid. Om dit kenmerk van een vroeger landschap te behouden, heeft Het Limburgs Landschap een aantal hoogstamboomgaarden in eigendom.
Eén zo’n hoogstamboomgaard van circa 0,4 hectare, de Boomgaard Gronsveld, ligt aan de noordzijde van de bebouwde kom van Gronsveld. Deze boomgaard is geschonken door het echtpaar Van Wessem-van de Leur en is in 1980 in het bezit gekomen van Het Limburgs Landschap. De afgelopen jaren zijn ook jonge hoogstamfruitbomen aangeplant, zodat ook op langere termijn een fraaie boomgaard gehandhaafd blijft. (3000)
De Stichting Instandhouding Kleine Landschapselementen in Limburg (IKL) heeft eind 2009 een tweetal hoogstamboomgaarden in Gronsveld opgeknapt. Het gaat om de boomgaard ten noorden van kasteel Rijckholt en langs de Stationsstraat. Dit werk vloeit voort uit de samenwerking die IKL met de gemeente Eijsden is aangegaan voor de uitvoering van het Groenstructuurplan Buitengebied.
Een dertigtal bomen die in slechte staat verkeerden, zijn gekapt. Om de weilanden weer landschappelijk in te kleden, zijn in totaal meer dan 200 hoogstamfruitbomen bijgeplant. Het gaat om een gevarieerd assortiment van diverse lokale rassen.
De beide boomgaarden liggen op zichtlocaties en zijn weer historisch ingepast met meidoornhagen. De totale lengte van de hagen bedraagt meer dan 1500 meter. Verder heeft er ook een landschappelijke opwaardering plaatsgevonden door de aanplant van een twintigtal knotwilgen in de meidoornhaag langs de Hogeweg.
De gemeente Eijsden maakt als plattelandsgemeente in samenwerking met stichting IKL en de bewoners nadrukkelijk werk van de natuurlijke en landschappelijke kwaliteiten. Daarbij kijkt de gemeente niet alleen naar de grote eenheden als de Maas, het open buitengebied en de glooiende hellingen, maar evenzeer naar de voor Eijsden zo karakteristieke hoogstambomen, holle wegen en bermen en akkerranden met veldbloemen. Ter verhoging van de landschappelijke kwaliteit is daarbij nadrukkelijk gekeken naar de betekenis van het groen voor de mensen die hier wonen, werken en recreëren.
Zo koestert Eijsden niet alleen de recreatieve betekenis van het landschap, maar ze bevordert die ook. Onder meer door de aanleg van een wandelpad door de weide aan de Hogeweg, zodat voetgangers en wandelaars tussen Gronsveld en Rijckholt geen hinder meer ondervinden van het gemotoriseerde verkeer op de Hogeweg. De concrete opwaardering van de dorpsomgeving van Rijckholt en Gronsveld past in de strategische visie van de gemeente om het landelijk karakter op te waarderen. Verder maakt Eijsden volop werk van de groene verbindingen tussen de Maas en het Heuvelland voor mens en dier.
De opknapbeurt komt ook tegemoet aan de wensen die de inwoners van Gronsveld en Rijckholt ventileerden bij een leefbaarheidsonderzoek uit 2008. Veel bewoners gaven aan dat zij een groenere leefomgeving wilden. Bovendien werd de wens uitgesproken om het bedrijventerrein `Gronsveld' groener en meer landschappelijk in te passen. De gemeente heeft stukken grond die haar eigendom zijn daarom reeds opgeknapt. Zo heeft IKL een meidoornweg geplant aan beide zijden van de Oosterbroekweg, de toegangweg tot het bedrijventerrein. De aanwezige es bij het kruisbeeld op de hoek Oosterbroekweg-Stationsstraat is gekapt om plaats te maken voor een tweetal lindebomen. Deze lindebomen zullen het kruisbeeld vanaf dan aan beide zijden markeren. In de houtwal tussen A2 en Veilingweg is hakhoutbeheer toegepast. Dit betekent dat een groot deel van de aanwezige bomen en struiken in deze houtwal is gekapt. Hierdoor valt meer licht op de bodem, waardoor diverse planten, struiken en bodembedekkers een kans krijgen om uit te groeien.
De opgewaardeerde stukjes landschap in het buitengebied zijn uiteindelijk niet alleen een parel voor Eijsden, maar voor het hele heuvelland dat gerealiseerd wordt door een goede samenwerking tussen gemeente Eijsden en stichting IKL. (bron: IKL, nov. 4-11-2009)