Dintelse Gorzen

Status
Natuurgebied in de gemeente Steenbergen. T/m 1996 gemeente Dinteloord en Prinsenland.

Ligging
4 km W van Dinteloord, aan de monding van de Steenbergse Vliet, aan het Krammer-Volkerak, O van de Slikken van de Heen.

Statistische gegevens
Oppervlakte 505 hectare. Het gebied wordt beheerd door Natuurmonumenten.

Geschiedenis
Tot april 1987 kende het natuurgebied Krammer-Volkerak alleen een zoutwatermilieu. Toen kwam de Philipsdam gereed, waardoor eb en vloed verdwenen. De schorren kwamen voorgoed droog te staan en daarmee waren de Dintelse Gorzen en de Slikken van De Heen*1 een feit. Het Krammer-Volkerak is nu zoet, de buitendijkse gronden zijn nog zout. Dat maakt het gebied veelzijdig. In de lage delen, zoals de slikken, is het zout nog duidelijk aanwezig en gedijen planten als zeekraal, lamsoor, zoutmelde en lepelblad. Op de vroegere hoge zandplaten is het zout snel weggespoeld. Daar ontstaan wilgenbossen en de vlier gedijt er ook. Op de vochtige plaatsen groeien mattenbies en moerasandijvie. Ook het dierenleven is er divers. Onder meer bunzings, kiekendieven, fazanten, konijnen, reeën, eenden, steltlopers, blauwborsten en zwanen komen er voor. De kluut is er daarentegen verdwenen, die houdt meer van een droge, schelpachtige vlakte. De slikken en gorzen worden gekenmerkt door grote kreken en kleine ondiepe geultjes.

Natuurmonumenten beheert het gebied, wat onder meer inhoudt het inventariseren van de flora en fauna, het verzorgen van excursies, het houden van toezicht op de jacht en het begeleiden van vrijwilligersgroepen. Gestreefd wordt naar een parkachtig landschap. Om dat te bereiken, grazen er diverse soorten runderen. De slikken ontwikkelen zich tot een ruig bos aan het water.

Rijkswaterstaat heeft hier rond het jaar 2000 10.000 snoekjes uitgezet. Die moeten bijdragen aan actief biologisch beheer van de wateren, wat moet leiden tot helder water en een rijk onderwaterleven. Sinds de aanleg van de Philipsdam deden zich diverse ‘natuurrampen’ voor; het fosfaatgehalte was te hoog, zodat de algen er welig tierden en al het andere leven dreigden te verdrukken. Watervlooien eten algen, maar teveel witvissen vraten teveel watervlooien. De – visetende – snoeken moeten weer voor een evenwicht zorgen. Een gebied van 15 hectare is ingericht als paaigebied voor de snoeken. De goed gedijende waterplanten bieden er een goede bescherming.

Natuur en recreatie
“De Dintelse Gorzen staan garant voor een afwisselende wandeling. Struweel, hoge planten en natte en droge stukken land met kort gras wisselen elkaar af. Om het gras kort te houden grazen 67 Shetlandpony’s op de velden, in de zomer bijgestaan door bijna 100 runderen. Een wandeling door de Dintelse Gorzen voert over ongebaande paden; dat betekent vrij banjeren door de natuur, tussen de pony’s en de runderen door!” (22).

De Dintelse Gorzen zijn uitsluitend toegankelijk via een gemarkeerde wandelroute of een excursie. Van maart tot november zijn er circa twee keer per maand excursies door de Dintelse Gorzen en de Slikken van De Heen. Er zijn mogelijkheden voor een halve dag of een hele dag. Ook zijn er speciale excursies voor kinderen. De excursies vertrekken vanuit het pittoreske Benedensas*1. Nadere informatie en aanmelden bij opzichter Lia Vlietland, tel. 0167-502970. Vergeet niet uw laarzen mee te nemen! Honden zijn in het gebied niet toegestaan, ook niet aangelijnd.
*1 Zie verder aldaar.

Grote keverorchis
In de Dintelse Gorzen is in 2010 een nieuwe orchidee ontdekt. De grote keverorchis werd in groten getale aangetroffen door KNNV Roosendaal. De Dintelse Gorzen is sinds de afsluiting van het Krammer Volkerak aan het veranderen van een zout getijdengebied naar een zoet, minder dynamisch gebied. Hierdoor is ook de vegetatie nog continu in ontwikkeling. ‘Juist omdat het gebied nog in ontwikkeling is, staan we af en toe voor verrassingen. Net zoals nu met de grote keverorchis die door vrijwilligers ontdekt is,’ vertelt boswachter Gerwin Geertse. De plant staat in mei en juni in bloei. De keverorchis produceert feromonen (geurstoffen) die kevers aantrekken. Op deze manier zorgt de plant ervoor dat het stuifmeel verspreid wordt. Of de kevers er ook voor gezorgd hebben dat de keverorchis in de Dintelse Gorzen staat, durft de boswachter niet met zekerheid te zeggen. ‘Ook het beheer met de Shetland pony’s en Schotse Hooglanders speelt een rol. Zij houden met hun gegraas delen van het gebied open. Dat schept ook omstandigheden voor de grote keverorchis die op grazige gronden voorkomt.’ (7-6-2010)

Foto's
- Fotoserie van de Dintelse Gorzen van de fotografen Martin Stevens en Ferry Siemensma.