Pagnevaart

Naam
In de volksmond wordt het ‘Posjevaart’ genoemd.

“Pagnevaart is in het kader van de werkverschaffing in de jaren dertig als natuurpark aangelegd rond het Pagnevaartven. Men neigt ertoe dat ven te zien als restant van een oude turfvaart. De uitgang vaart duidt eerder op een gegraven water dan op een ven. Sommigen zien dan ook het huidige Pagnevaartven als het eindpunt van de mogelijk rechtstreekse waterverbinding tussen de Kibbelvaart en de Vlette- of Bossche Vaart. Rond 1595 vonden we vermeldingen als Paedsievaart, Paesievaart en Pagievaert. Over de verklaring van deze naam zijn verschillende theorieën, maar wij durven er ons niet aan te wagen. De naamswijziging zou een gevolg zijn van één van de legendes die rond Pagnevaart zijn ontstaan. Het zou oorspronkelijk geweest zijn Espagnevaart, verkort tot Pagnevaart. In Pagnevaart zou een Spaans (oorlogs)schip zijn vergaan. Er is inderdaad in de 19e eeuw serieus naar gezocht. In de Grondwet (regionale krant, red.) van 18 december 1895 verscheen een berichtje, dat men het eindelijk toch eens was geworden over ‘het schip in de hei’. In tegenwoordigheid van de directeur van het Nederlands Museum te Amsterdam was de eerder begonnen uitgraving van het schip voortgezet. De onderzoekers hadden echter niets anders kunnen vinden dan enige paaltjes en planken, die zeer zeker restanten waren van een sluis die vroeger bij Pagnevaart dienst deed. Het berichtje besloot met de opmerking, dat er bij de opgravingen een grote menigte was samengestroomd; de teleurstelling bij de nieuwsgierigen was groot. Toch hoor je nog regelmatig beweren, dat er een Spaans schip in de bodem zou moeten zitten. Een andere hardnekkige legende verhaalt, dat het schip van de Leurse turfschipper Adriaan van Bergen voor de inneming van Breda*1 van hier zou zijn vertrokken. Prof. dr. Jac. van Ginneken S.J. blies dit oude verhaal nieuw leven in toen hij in 1931 schreef, dat ‘aan de Spanjevaart achter Albano naar de traditie wil, het turfschip van Breda zou zijn opgeladen.’ Dit is zeker onjuist, omdat het schip in de nacht van 2 op 3 maart 1590 vanuit het fort Noordam bij Zevenbergen naar Breda is vertrokken. Maar ook dit verhaal van Pagnevaart en het Bredase turfschip is kennelijk onuitroeibaar” (104, 1998).
*1 In 1590, zie verder bij Breda en Leur.

Status
Natuurgebied in de gemeente Halderberge. T/m 1996 gemeente Hoeven.

Ligging
Rond de Pagnevaartdreef, Z van de Zandstraat, O van de Uilenspiegelstraat, W van de Oude Antwerpsepostbaan.

Statistische gegevens
Het gebied is 35 hectare groot en wordt beheerd door de gemeente Halderberge.

Beschrijving
“Heuvelachtig landgoed met loof- en naaldbos, oude lanen, grillige paden en een ven van 2.000 m² dat in de jaren dertig (crisisjaren) is gegraven” (70).

Recente ontwikkelingen
Het ven heeft jarenlang drooggestaan. “Vroeger was het hier prachtig met waterlelies en noem maar op. Er werd ook gezwommen, het was een soort natuurbad. Maar toen de Heidemij de boel hier ging opknappen en heipalen de grond insloeg, is het verkeerd gegaan. Dat tastte de leemlaag waarschijnlijk aan en daardoor is het water weggezakt. Daar komt bij dat de waterleidingmaatschappij hier ook jarenlang water heeft onttrokken. Sinds de jaren tachtig staat hij volledig droog”, aldus raadslid Nol Krijnen in (707). In de loop der jaren zijn diverse ideeën geopperd om het ven weer met water te vullen, maar die bleken te kostbaar of technisch lastig te realiseren.

In 1999 is uiteindelijk, dankzij een idee van een inwoner, een goedkope en simpele oplossing voor het probleem gevonden. De gemeente heeft aan de westkant een verbinding gemaakt tussen een sloot en de vijver, waarlangs het water naar binnen kan stromen. En het Waterschap Het Scheldekwartier heeft een overloopstuw gemaakt, waardoor er alleen bij een te hoge waterstand water in de sloot kan terugstromen. Ook het geplande uitbreidingsgebiedje achter Centrum Seppe wordt bij de waterhuishouding van de Pagnevaartvijver betrokken. “Daar komt een moderne riolering met een afwateringssysteem dat aansluit op de vijver”, aldus wethouder C. Pertijs (704). Daarnaast wordt overwogen het regenwater van het dak van Centrum Seppe naar de vijver te leiden. Al deze maatregelen moeten ervoor zorgen dat de vijver zijn vroegere status van waterrijk recreatiegebied terugkrijgt. Mochten deze maatregelen op termijn niet voldoende soelaas blijken te bieden, dan wordt eventueel gedacht aan het afdichten van de bodem. Een plan om de vijver als bassin bij wateroverlast te gebruiken, wordt door het waterschap niet haalbaar geacht. Water dat in de vijver wordt gepompt, zakt namelijk relatief snel weg omdat de bodem niet goed is afgedicht. Bovendien liggen de overloopbassins in Oudenbosch, waar het water vandaan zou moeten komen, maar liefst acht meter lager dan de Pagnevaartvijver (763).

Jaarlijkse evenementen
De Pagnevaartcross (op een zondag in januari) telt mee voor de WBAC-crosscompetitie. Het is een prima crossparcours, waarin de aanwezige hoogteverschillen nadrukkelijk zijn betrokken. De organisatie is in handen van de Oudenbossche atletiekvereniging AVO ’83. Er zijn verschillende klassen met afstanden van 2, 4, 6, 8 en 10 kilometer.

Jaarlijks wordt op een woensdag in juni de Pagnevaartloop gehouden over een afstand van 10 Engelse mijlen. Naast deze wedstrijdafstand zijn er trimafstanden mogelijk van 2, 6, 8 en 10 kilometer. Het traject gaat over licht geaccidenteerde wegen door Pagnevaart richting Bosschenhoofd. De start is vanaf sportpark Albano.

Recreatie
Wandelpaden.
Trimbaan.