Wallsteijn
Naam
1894 (bron 84) Walstein. Atlassen noemen het Wallsteyn, Natuurmonumenten heeft het over Wallsteijn en ook Wallstein komt voor als benaming. Wij houden het maar bij de naam die veruit het meest wordt gehanteerd (blijkens zoekmachines op internet)...
Het landgoed is genoemd naar de eerste bewoners, de protestantse familie Van der Wall.
Status
Landgoed met gelijknamig huis in de gemeente Zundert.
Ligging
4 km W van Zundert, 1 km N van Achtmaal.
Statistische gegevens
Het gebied is 109 hectare groot en wordt – sinds 1980 – beheerd door Natuurmonumenten. De boerderijen en cultuurgronden zijn eigendom van de Maatschappij van Welstand.
Geschiedenis
Al rond 1400 werd er in deze streek turf gestoken*1. Er werden toen wat plaggenhutten gebouwd die de turfstekers enige bescherming moesten bieden tegen de weersomstandigheden. In een van die hutten, vlak aan een zijarm van de Turfvaart*5 – waarvan, hoewel die gedempt is, nog restanten te zien zijn – brouwde een van de turfboeren toen al alcoholica voor zijn collega’s. Een verre voorganger dus van het huidige café het Pannehûske (Roosendaalsebaan 4).
Wallsteijn was na de Reformatie in 1650 een buitengoed van schouten*3 van de gemeente Zundert. Vooral de kerkvoogden van de protestantse gemeente kregen van hogerhand voorkeur daar te wonen. Deze hebben dominee Th. van Gogh mede aangesteld. In 1853 werd het eerste kind uit dat gezin geboren, de beroemde schilder Vincent van Gogh*4. De laatste burgemeester Louis van der Wall was vrijgezel. Ook zijn broer Frits woonde er met het huishoudelijk personeel. Zijn zoon Frits jr. was de laatste van het geslacht. Zijn huwelijk bleef kinderloos. De boeren van Wallsteijn waren pachters. Zij stopten in 1989.
*1 Zie ook bij Oude Buisse Heide.
*3 Vergelijkbaar met de huidige burgemeesters.
*4 Zie verder onder Zundert > Musea.
*5 Zie verder aldaar.
Beschrijving
“Landgoed met loof- en naaldbos, hakhout, door houtwallen omgeven landbouwgronden en boerderijen. In het afwisselende landschap komt een grote verscheidenheid aan planten en dieren voor, waaronder veel nachtegalen” (70). De nachtegalen zijn een behoorswaardigheid, zou je kunnen zeggen. De zang van deze onopvallende vogels kunt u bewonderen van half april tot in augustus. Ook de wielewaal komt hier voor.
Bezienswaardigheden
Napoleon had Van der Wall eind 18e eeuw aangesteld als zijn vertegenwoordiger in Breda. Als afgezant van Napoleon moest Van der Wall natuurlijk wel representatief worden gehuisvest, vandaar dat toen kasteel Wallsteijn*3 werd gebouwd (1810). Het is een classicistisch landhuis met diverse bijgebouwen: koetshuis, washuisje, vogelhuis, orangerie, tuinhuis, voormalige portierswoning (1910), twee open houten schuren en de na een brand in 1912 herbouwde middenlangsdeeltype hoeve Annahoeve*4.
De jachtkoepel is omstreeks 1800 gebouwd en enkele jaren geleden hersteld. De koepel was oorspronkelijk bedoeld als rustpunt voor jachtgezelschappen. Vanwege de verhoogde ligging aan de rand van het bos hebt u een mooi uitzicht over de landerijen en het eventuele wild.
*3 Stein betekent burcht.
*4 Achtmaalseweg 158 en 158 A/B. De Annahoeve is thans een vergader- en cursusoord.
Recreatie
Wallsteijn is toegankelijk op de wegen en paden, met uitzondering van het door eikenbos en eikenlanen omgeven landhuis, dat particulier bezit is.
Voor jong en oud is bij het Pannehûske (Roosendaalsebaan 4) een doolhof aangelegd, een wirwar van beukenhagen waarin u heerlijk kunt ronddwalen.
Natuurmonumenten heeft de wandelroute Oude Buisse Heide (lengte: twaalf kilometer) uitgezet, die voert over de landgoederen en natuurgebieden Oude Buisse Heide, De Moeren, De Reten en Wallstein. U kunt de route downloaden van de site van Natuurmonumenten.
Fietspaden.
Excursies.
Recente ontiwikkelingen
Natuurmonumenten gaat de hakhoutbossen op landgoed Wallsteijn herstellen. In totaal wordt 3 hectare op de schop gegaan. Er worden eikebomen gerooid en er komt nieuwe aanplant voor terug. Verder worden de Spiegel- en Slingervijver opgeknapt en Ook de moestuin, het Johannagraf en een zichtkoepel worden onder handen genomen, en grondwallen worden zichtbaar gemaakt. Het herstel van het hakhout wordt gefaseerd uitgevoerd tot en met 2011.