De Moeren
Naam
“Meervoud van moer ‘veen, veenland’, vaak benaming voor wingebied van turf, soms ook voor zoutwinning (het zgn. moeren)” (1).
Status
Buurtschap en landgoed in de gemeente Zundert.
Ligging
4 km NW van Zundert, 3 km NO van Achtmaal, rond de driesprong Moersebaan/Rucphenseweg.
De voetbalvereniging Moerse Boys speelt overigens niet op Moeren, maar in Zundert, op het sportpark Akkermolen aan de Akkermolenweg.
Statistische gegevens
Het gebied is 70 hectare groot en wordt beheerd door Natuurmonumenten. 1840 19 huizen, 107 inwoners.
Beschrijving
“Landgoed dat in de 17e eeuw is aangelegd als hoogveenontginning. Het bestaat overwegend uit naaldbos met daartussen akkers, weilanden, hakhout en twee vennetjes. Het gebied heeft een besloten karakter door de hoge en oude bomenrijen die de landbouwgronden omzomen. Het merendeel van deze gronden, bloemrijke graslanden en graanvelden, is in beheer bij Natuurmonumenten. In het afwisselende landschap komt onder meer de wielewaal voor.
W van de Moersebaan ligt een ‘vergeten stukje’: het is nooit ontgonnen na de vervening. En op enkele plekken is het veen niet eens afgegraven. Voor de vele planten en dieren die hier een plekje hebben gevonden, is het van groot belang dat er voldoende water in het terrein blijft staan. Ook is het van belang dat het gebied gedeeltelijk open blijft. Vandaar dat de eigenaar een kleine kudde koeien in het natuurterrein laat grazen” (70).
Bezienswaardigheden
Het Huis De Moeren (Rucphenseweg 37) dateert uit 1818 en is een voorbeeld van een landhuis in empirestijl. Gekoepeld klokkentorentje op het dak. Het is destijds gebouwd voor de familie Van der Hoeven. Aan de overzijde van de weg staat een houten koetshuis.
De boerderij In den kleine Anker (Rucphenseweg 34) dateert uit 1670.
Iets NW van café In den Anker (Rucphenseweg 35) ligt de Ankerbrug over de Bijloop.
Aan de Moersebaan 2 een langgevelboerderij met een houten schuur, waaraan als pilasters opgevatte witte stijlen en bogen daarop (17e/18e eeuw).
Aan de Moersebaan 4 een boerderij met afzonderlijk woonhuis en twee schuren (17e/18e eeuw).
Huis Vredeoord (Moersebaan 8-10) is een langgevelboerderij met klokkentorentje op het dak (eind 18e of begin 19e eeuw).
Abdij Maria Toevlucht
Broeder Jan Baptist Bomans, een broer van schrijver Godfried Bomans, is van 1935 tot aan zijn overlijden in 1997 kloosterling geweest in de trappistenabdij Maria Toevlucht (gelegen W van de Turfvaart, N van De Moeren, aan de Rucphenseweg 38). Om iets van de wereld te zien, werd hij door zijn vader op de fiets naar Parijs gestuurd. Hij wilde overnachten in Breda of Zundert, maar omdat alles vol was, belde hij bij het klooster aan. Hij is nooit in Parijs aangekomen… Het klooster is in 1900 gesticht door de Cisterciënzers van de Strikte Observantie, die strenge leer- en leefregels hanteren (Cisterciënzers van de Gewone Observantie zijn minder streng). Kenmerkend verschil is dat de ‘Gewonen’ buiten het klooster aan zielzorg doen, terwijl de ‘Strikten’ zich van de buitenwereld afzonderen, omdat zij anders hun contemplatieve levensbeschouwelijkheid zouden verliezen. De ‘Strikten’ van Zundert noemen zichzelf weleens schertsend ‘zunderlingen’.
Aanleiding tot de stichting van het klooster was de schenking van een boerderij met grond door een inwoonster van Zundert aan de kloosterorde van de trappisten van Berkel-Enschot. Voorwaarde voor de schenking was dat de trappisten ook bij Zundert een klooster zouden bouwen.
De orde der cisterciënzers is in 1098 in Frankrijk gesticht en bestond in 1998 dus reeds 900 jaar. Het jubileum is een startsein voor de beide ‘sub-ordes’ toenadering tot elkaar te zoeken. Broeder Gilbert noemt dat ‘een oecumenisch streven van de monniken zelf’. De laatste jaren is er al een kentering merkbaar. Stilte is nog steeds belangrijk, maar er wordt niet meer voortdurend gezwegen. En gasten zijn tegenwoordig welkom om met hen te bidden. Zij wonen nu in mooie warme kamers in plaats van met zijn allen op een kille slaapzaal. Zij luisteren naar de radio en kijken soms naar het nieuws op de televisie. Het klooster wordt nog bevolkt door ca. 30 monniken, deels priesters en deels lekenbroeders, barbati oftewel baarddragers. De oudsten zijn in de negentig, de jongste is rond de 40 jaar.
Elk jaar komen tientallen mensen een paar dagen zich samen met de trappisten verdiepen. “Mensen krijgen hier, als zij de stress en de gehaastheid van hun gewone leven voorbij zijn, weer voeling met hun religieuze, katholieke wortels. Er is in deze tijd een enorme honger naar religiositeit. Zij ontdekken hier, onder andere via zenmeditatie, wat zij overboord hebben gezet, of waar zij niet aan toekwamen. Zij liepen rond met een schat die zij nooit ontdekt hadden. Nee, zen is geen handigheidje. Je moet je helemaal engageren. Het doet ook zeer. Je wordt met jezelf, met je verleden geconfronteerd, met je eigen lijf dat vaak zo krampachtig in elkaar zit. Zen sluit aan bij het monnikenleven omdat het een langetermijnoptie is. Monniken als Godsmannen? Het zit heel diep in jou. Je moet iets van een doorbraak voelen in je leven, van de vrijheid en vreugde van de Heilige Geest. Dat is een godservaring. Op weg te zijn geeft grote vreugde. Je moet altijd vooruitgaan, zegt Bernardus”, aldus broeder Gilbert (512). Bernardus van Clairveaux was de grote denker achter de in 1098 door Robert van Molesme in Frankrijk gestichte orde. Hij stichtte tientallen abdijen in ‘de lage landen’. Het omringende bos is door de kloosterlingen aangelegd voor de houtproductie. Het klooster is niet te bezichtigen. De abdij behoort tot de zes abdijen die Brabant bezit. In heel Nederland zijn dat er twaalf.
- Site Abdij Maria Toevlucht te Zundert.
Literatuur over het klooster(leven)
Godfried Bomans, ‘Een halve eeuw Trappistenleven te Zundert’ (1950).
Natuur en recreatie
Vrije toegang op wegen en paden tussen zonsopkomst en zonsondergang.
Natuurmonumenten heeft de wandelroute Oude Buisse Heide (lengte: twaalf kilometer) uitgezet, die voert over de landgoederen en natuurgebieden Oude Buisse Heide, De Moeren, De Reten en Wallstein. U kunt de route downloaden van de site van Natuurmonumenten.
Excursies.