Baksteenmuseum en Dakpanmuseum De Panoven

Recreatieoord De Panoven is een industrieel erfgoed en rijksmonument uit - deels - 1860 met als herbestemming museum, verblijfsrecreatie, horeca, dagrecreatie en congres- en informatieruimte.

Sinds de sluiting van de steenfabriek in 1982 kwam eigenaar Wim Kruitwagen al snel tot de conclusie kwam dat dit unieke complex voor het nageslacht bewaard diende te blijven. Na vele haalbaarheidsonderzoeken bleek behoud alleen mogelijk te zijn in combinatie met verschillende recreatieaspecten, zoals de exploitatie van verblijfsrecreatie, waaronder twee groepsaccommodaties, geschikt voor grotere en kleinere groepen tot 160 personen, een gezellige familiecamping, een restaurant en een congresruimte/informatiecentrum gericht op zowel natuurhistorie en cultuurhistorie van de Gelderse Poortgebied. Alleen op deze manier is het hele project economisch haalbaar en zal het zichzelf in stand kunnen houden. Men dient wel te bedenken dat iedere poot op zich kleinschalig van aard is en op een ander moment in het jaar een hoogtepunt beleeft.

De Panoven is het eerste Nederlands Baksteenmuseum en Dakpanmuseum. Van 1860 tot 1983 werden in De Panoven op ambachtelijke wijze stenen gebakken. Sinds 1985 zijn de ronde zigzagoven en de daarachter liggende droogloods op de Rijksmonumentenlijst geplaatst. De andere loodsen zijn daar om exploitatieredenen bewust buiten gehouden. De ronde zigzagoven gebouwd door Wentink in 1924 is nu nog de laatste van zijn soort in West-Europa.

Het authentieke steenbakkersbedrijf is nog volledig intact gebleven. Zo kunt u de oude Aberson vormbakpers uit 1905 nog volop aan het werk zien (op afspraak). Met de kleine pers (K800) worden op aanvraag stenen gemaakt (leuk voor iedere leeftijd), wat u op een plankje mee naar huis kunt nemen.

De kerncollectie is gericht op de baksteen- en dakpanhistorie van De Panoven vanaf 1860 tot en met vandaag. Daarbij worden uitstapjes gemaakt door de eeuwen heen, beginnend vanaf de Romeinse tijd naar vandaag en de toekomst in. Dit geeft een beeld van de materialen in kwaliteit, grootte en kleur, machines, gebruiksvoorwerpen, sociale verbanden van de fabriek met de omgeving, metselverbanden en in de nabije toekomst ook architectuur.

De kleiwinning heeft gezorgd voor een bepaalde biotoop bij de kleiplassen om De Panoven heen, maar ook aan de andere kant van de dijk, waar het natuurgebied de Gelderse Poort begint. Dit natuurgebied in ontwikkeling is hier een goed voorbeeld van en wordt met behulp van de Provincie Gelderland en natuurorganisaties in de tentoonstellingsruimte van de Panoven in beeld gebracht. Daarnaast wordt de tentoonstellingsruimte gebruikt voor wisselexposities met wisselende thema's.

Tevens is in de expositieruimte een informatie/service post van de VVV voor aanvullende informatie over de directe omgeving van de Panoven, met name over de Liemers en de Gelderse Poort.