Libeek

Libeek

lokatie

samenvatting:

Status
- Libeek is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. T/m 1981 gemeente Sint Geertruid. In 1982 over naar gemeente Margraten, in 2011 over naar gemeente Eijsden-Margraten.
- De buurtschap Libeek valt onder het dorp Sint Geertruid.

Naam
In het Limburgs
Liebik.
Oudere vermeldingen
Libecke, 1284? Libois, 1325 Libay, eind 14e eeuw Libec, Libeke, 1477 Liebeek, 1805-1806 Libeck.
Naamsverklaring
Wordt vergeleken met Leebeke (B), 1197 Lebecca, een samenstelling van het Germaanse hliþa-* 'helling' en beek 'natuurlijke waterloop'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Ligging
De buurtschap Libeek ligt Z van Sint Geertruid, rond de weg Libeek, in het Z grenzend aan België.

Statistische gegevens
- In 1840 omvatte de buurtschap Libeek 16 huizen met 96 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Libeek ca. 25 huizen met ca. 60 inwoners.

Geschiedenis
De buurtschap Libeek, die een 13e-eeuwse stichting is, werd en wordt thans nog steeds gedomineerd door een grote kasteelachtige hoeve, waarvan de oudste delen stammen uit het einde van de 13e eeuw: Hoeve Libeek. Deze hoeve (Libeek 27) kende een kasteel als voorganger. Dit was een zogenoemd riddermatig huis: de bezitter ervan kreeg daardoor automatisch een zetel in de ‘Limburgse’ ridderstand. In 1477 is nog sprake van een burcht omgeven door grachten: ‘die borch te liebeek bynnen den alden graven’. De burcht was eigendom van een plaatselijke landadellijke familie Van Liebeek. Telgen van dit geslacht komen we aan het begin van de 14e eeuw tegen. Een eeuw bezitten zij tevens goederen en rechten in het naburige Mheer. Rond 1500 is het geslacht uitgestorven. Omdat de burcht toen in handen kwam van adellijke families die elders woonden, verwerd het kasteel langzaam maar zeker tot de pachthoeve zoals we ze nu nog kennen (zie verder bij Bezienswaardigheden).

Circa een kilometer westelijker van de huidige hoeve ligt een onbebouwd perceel met de naam ‘de Zetel’. Deze oude veldnaam verwijst naar ‘de plaats/woning/zetel van de Heer’. Op deze plek werden aan het begin van de 20e eeuw restanten van fundamenten gevonden. Onderzoek door Heemkundevereniging Sint Geertruid in de jaren negentig van de 20e eeuw leverde veel aardewerkfragmenten op. Een en ander vormde aanleiding tot het laten uitvoeren van een onderzoek door weerstandsmeting, door het archeologisch adviesbureau RAAP. Dit leverde een niet scherp begrensde rechthoekige structuur op, wellicht een omwalling of palissade. Er zijn ook zwakke aanwijzingen gevonden voor een maaskeifundering. Grachten en muurresten zijn niet gevonden. Conclusie van RAAP: op deze plek heeft een houten woontoren gestaan met leem- en vakwerkwanden, zoals die in de 12e en 13e eeuw werden gebouwd.

Gas-exportstation
In Libeek, op de grens met Mheer en het Belgische ’s-Gravenvoeren, is in 1966 een gas-exportstation gebouwd. Het gas, afkomstig uit Slochteren, bereikt Libeek via een aftakking van de hoofdpijpleiding Ravenstein. De leidingen hebben een diameter van 40 cm en via het station in Libeek werd begin 1967 per uur 5.000 kubieke meter gas naar België geexporteerd. Het station is nog steeds in bedrijf en wordt gerund door de Gasunie.

Bezienswaardigheden
- Hoeve Libeek (Libeek 27) is Limburgs grootste carréhoeve en was tot circa 1550 een kasteel. Het mergelstenen woonhuis dateert uit de 16e en 17e eeuw. De fraaie, met gotische muraalbogen gesierde kelder stamt uit het einde van de 13e eeuw. De vleugels worden gevormd door een groot aantal stallen en schuren uit de 18e en 19e eeuw. De hoeve staat op de wandelkaarten van de VVV en de poort staat overdag altijd open. U mag gerust een kijkje nemen bij deze imposante hoeve. De eigenaren verzoeken u wel de privacy te respecteren en daarom de tuin achter het huis niet te betreden. De hoeve ligt in een uitgestrekt wandelgebied.
- Het andere rijksmonument van Libeek is de vakwerkhoeve op nr. 24.
- In de buurtschap Libeek kunt u (minstens) 4 wegkruisen vinden.

Jaarlijkse evenementen
- De Hoevefeesten Libeek (weekend in juli) zijn tot in de wijde omgeving bekend en populair. Met onder meer folkloristische optocht, boerenbruiloft met bruiloftsmaal, eucharistieviering op Hoeve Libeek, livemuziek en diverse attracties. Filmpjes van de Hoevefeesten Libeek 2010 (zie ook rechts in het scherm de delen 2 en 3).