Lage Vuursche
Onderdelen
lokatie
Status
- Lage Vuursche is een dorp in de provincie Utrecht, in de streken Eemland en Utrechtse Heuvelrug, gemeente Baarn. T/m 7-9-1857 gemeente De Vuursche. Per 8-9-1857 over naar gemeente Baarn.
- Wapen van de voormalige gemeente De Vuursche.
- Onder het dorp Lage Vuursche valt in de praktijk ook de buurtschap Pijnenburg (hoewel het voor de postadressen geacht wordt 'in' het verder weg gelegen Baarn te liggen). Oorspronkelijk werd ook de Hooge Vuursche, N van de Hilversumsestraatweg, als buurtschap van Lage Vuursche gezien. Tegenwoordig ligt ook dit gebied (wat eigenlijk alleen het gelijknamige kasteel met wellicht enkele omliggende panden betreft) voor de postadressen 'in' Baarn.
Naam
Oudere vermeldingen
Ca. 1200 Furs, 1207-1212 (datering kopie onzeker) silva in Vurse, 1216 kopie 14e eeuw Silva Wrs.
Naamsverklaring
Identiek met, of afleiding van, het Germaanse fursa* 'gaspeldoorn', met de latere toevoeging laag ter onderscheiding van Hoge Vuursche.(1)
* Gereconstrueerde vorm.
Ligging
- Lage Vuursche ligt ZW van Baarn, W van Soest, midden in grote bosgebieden, waaronder het Maartensdijkse Bos in het W en landgoed Pijnenburg in het O en N.
- Lage Vuursche ligt weliswaar op de Utrechtse Heuvelrug, maar aan de rand van de Laagte van Pijnenburg.
Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente De Vuursche 19 huizen met 243 inwoners, verdeeld in dorp Lage Vuursche 15/190 (= huizen/inwoners) en buurtschap Hooge Vuursche 4/53. N.B.: dat zijn gemiddeld dus ca. 13 mensen in 1 huis, ook voor die tijd beduidend meer dan gemiddeld. Meest voorkomend in die tijd was 6 tot 8 mensen in 1 huis.
- Tegenwoordig heeft Lage Vuursche ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners, althans betreffende het deel dat voor de postadressen in Lage Vuursche ligt. Wat je geografisch en praktisch/sociaal gezien redelijkerwijs als Lage Vuursche kunt beschouwen, dus inclusief het buitengebied rond het dorpje, zou ca. 1.500 inwoners omvatten. Door de grillig verlopende gemeente- en provinciegrenzen alhier, liggen delen rond het dorp echter formeel 'in' Hilversum, Hollandsche Rading, Bilthoven (bijv. een deel van de Koudelaan), Den Dolder en Baarn.
Geschiedenis
Tot de 17e eeuw was Lage Vuursche slechts een klein gehucht, met naast kasteel Drakesteyn niet meer dan 4 huizen. Dit veranderde toen Drakesteyn in het bezit kwam van ene Gerard van Reede. Hij liet de oude hofstede eerst afbreken en een nieuw huis bouwen: het huidige Drakensteyn. Daarnaast wilde hij van de Vuursche een echte gemeenschap maken. Hij stelde grond beschikbaar voor de bouw van het kerkje met pastorie, een molen, een school, een boerderij annex rechthuis/tolhuis en woningen. Er kwam een weg van Hilversum over de Vuursche naar De Bilt. Lage Vuursche werd een echt dorpje.
Lage Vuursche als pleisterplaats
Voor de aangelegde weg van Hilversum naar De Bilt, de huidige Vuursche Steeg, moest tol worden geheven. Dit gebeurde in die tijd in één van de boerderijen, het huidige café-restaurant De Lage Vuursche. Geertruide, de vrouw van Gerard van Reede, had de gewoonte deze boer wat bier en jenever te geven, als compensatie voor zijn werk van tolgaarder. Na korte tijd schonk de boer zelf een glaasje in voor de langstrekkende reizigers en werd het de eerste herberg in Lage Vuursche. In 1865 pachtte Willem van Oosterom deze boerderij. Hij was toen nog vooral boer, maar dat veranderde in de loop van de jaren. Zijn tweede vrouw, de dochter van de bakker, maakte pannenkoeken tot specialiteit van de herberg. Zij trok hiermee al snel bezoekers uit de wijde omgeving. Dit was het begin van de reputatie van Lage Vuursche als pannenkoekenparadijs. (© Lagevuursche.com)
Huidige situatie
Het sinds de jaren zestig beschermde dorpsgezicht van het dorpje Lage Vuursche trekt veel dagjestoeristen. Toeristen komen voor het bezienswaardige dorpje zelf maar vooral ook voor de bosrijke omgeving met haar kastelen en landgoederen. Daarnaast trekken de restaurants veel belangstellenden. Vooral pannenkoeken zijn in Lage Vuursche erg in trek. Het dorp met omgeving is toeristisch zo populair, dat er bij mooi weer en in de weekeinden soms files tot in het bos staan.
Bezienswaardigheden
- De kern van Lage Vuursche is sinds de jaren zestig een beschermd dorpsgezicht. Bijzonderheden zijn o.a. enkele 18e- en 19e-eeuwse huizen.
- Lage Vuursche heeft 47 rijksmonumenten (waarvan alleen al 13 op Pijnenburg en 13 op (Klein) Drakenstein).
- Hervormde kerk De Stulp uit ca. 1650.
- Kasteel Drakenstein (Slotlaan) uit 1640.
- Klein Drakenstein (Kloosterlaan 4) is een landhuis uit eind 18e eeuw.
- Aan de Kloosterlaan staat voormalig klooster St. Elisabeth, ontworpen door architect Van Ooijen, sinds 1983 in gebruik als verpleeghuis. Het complex bevat onder meer een kapel met gebrandschilderde ramen en een rooms-katholieke begraafplaats.
Jaarlijkse evenementen
- Houthakkersfeest (op een zaterdag eind augustus).
Natuur en recreatie
- In de omgeving van Lage Vuursche bevindt zich een aantal landgoederen, waaronder Kasteel Drakenstein (in de onmiddellijke nabijheid van het dorp), Paleis Soestdijk, landgoed Pijnenburg, de Ewijckshoeve, Landgoed Eyckenstein en Kasteel de Hooge Vuursche.
De bossen rond Lage Vuursche
U kunt het zich nu nauwelijks voorstellen, maar tot de 19e eeuw was deze streek nog voor een groot gedeelte boomloos. Er waren uitgestrekte landerijen, belangrijke veengronden en op de zanderige stukken groeide hei. Er werd echter roofbouw gepleegd op de omgeving. Vanaf de middeleeuwen was het steken van turf hier een winstgevend bedrijf, waardoor grote delen van de Vuursche in een soort moerasland veranderden. Ook met de hei ging het slecht: de boeren hadden ontdekt dat schapenmest vermengd met heiplaggen een prima bodemverbeteraar was waardoor hun akkers meer opleverden. Om deze reden maaiden en staken ze heel veel hei af.
Door invoering van kunstmest werden de schapen geleidelijk aan overbodig en met het verdwijnen van de schapen leefde de natuur weer op. Eerst herstelde de hei, later schoten berken, eiken, lijsterbessen en vogelkers weer op. Naast natuurlijk herstel gingen de eigenaren van de bosgebieden ook doelbewust bossen opnieuw aanplanten. Percelen werden beplant met de Grove Den en de Douglas Spar, om later het hout te kunnen verkopen. Ook werden diverse wegen van bomenrijen voorzien. We kunnen nu nog zien dat zij hiervoor vaak beuken gebruikten. In de loop der jaren leerden de boseigenaren dat door de aangeplante sparren en dennen de bodem nogal verzuurde. Om dit te voorkomen werd er meer variatie in beplanting aangebracht, waardoor wij nu, in de 21e eeuw, weer van prachtige gevarieerde bossen rond Lage Vuursche kunnen genieten. (© Lagevuursche.com) De bossen in de omgeving van Lage Vuursche zijn voor een deel eigendom van Staatsbosbeheer en maken deel uit van de boswachterij De Vuursche. Ook Het Utrechts Landschap beheert verschillende gebieden, zoals het Maartensdijkse bos, de Ridderoordse Bossen en het Willem Arntsz-bos.
- Filmpje Mountainbikeroute Lage Vuursche (op de pagina vindt u nog meer soortgelijke filmpjes).
Eten en drinken
- Bij Restaurant PUUR Lage Vuursche kunt u terecht voor ontbijt, lunch, diner of gewoon een kop koffie. Het restaurant heeft geen menukaart, maar stelt op basis van het seizoensaanbod een gerecht of menu met u samen.
Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Lage Vuursche (online te boeken).
- Hotels in Lage Vuursche en omgeving (online te boeken).
- PUUR Lage Vuursche biedt u qua overnachtingen voor elk wat wils: zij beschikt over een B&B-hotel, appartementen, chalets, trekkershutten en een camping met de mogelijkheid om een volledig ingerichte caravan te huren.
Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Lage Vuursche (online te bestellen).
Links
- Stichting Welzijn Bewoners Lage Vuursche.
Foto's
- Recente fotoreportage met 136 prachtige sfeerfoto's van Lage Vuursche van fotograaf Martin Stevens.
