Kwaalburg

Status
- Kwaalburg is een buurtschap in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Alphen-Chaam. T/m 1996 gemeente Alphen en Riel.
- De buurtschap Kwaalburg valt onder het dorp Alphen.

Naam
Oudere schrijfwijzen
Quaelburgh, 1311 kopie 15e eeuw Qualeburgh, 1347 Quaelborch, 1877 de Kwal.
Naamsverklaring
- Samenstelling van burg ‘burcht’ en een niet geheel duidelijk eerste deel, ter verklaring waarvan men verwijst naar Qualburg in Duitsland, dat teruggaat op Quadriburgium (390 AD) ‘vierkante burcht’. Dat deze etymologie ook opgaat voor Kwaalburg valt echter nog te bewijzen. Misschien is er een verband met het Middelnederlandse quareel 'gebakken steen'? (1)
- Hier zullen we moeten zoeken naar een Romeinse versterking, een quadriburgium, dat is een vierkante versterking met vierhoekstoren. Op bestaande kaarten vindt men in het gebied van Kwaalburg nog een aantal percelen terug, die tezamen een vierkant vormen. (21, 1996)

Ligging
De buurtschap Kwaalburg ligt 1 km ZW van Alphen, rond de weg Kwaalburg.

Statistische gegevens
- In 1840 had Kwaalburg 23 huizen met 251 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Kwaalburg ca. 20 huizen met ca. 50 inwoners.

Bezienswaardigheden
- Gerestaureerde prehistorische grafheuvel. Het is niet makkelijk te vinden. Bij pand nr. 13 loopt aan de linkerkant een zandweggetje door de akkers van De Wildert naar het zuiden tot in de bossen. Bij splitsing rechts afbuigen. U komt spoedig bij een jong sparrenbos aan uw rechterhand en mastbos aan de linkerkant. Op de hoek van het sparrenbos wijst een paaltje-met-rode-kop verder de weg. De indrukwekkende grafheuvel uit de bronstijd is in 1961 onderzocht. Daaruit bleek dat de kernheuvel van heideplaggen was opgeworpen over op het oude oppervlak gelegen crematieresten. Rond de heuvel bevond zich een omwalde laagte. In een volgende bouwfase werd, met vrijlating van een plm. twee meter brede sloot, een brede ringwal opgeworpen. Er werden minstens twee bijzettingen aangetroffen. Het ging hier niet om crematieresten maar om lijkbegravingen. De heuvel leverde een hielbijl en een kleine dolk op. Alles bijeen niet zo'n rijk resultaat als gehoopt. De grafheuvel met zijn ringgracht en wallen vormt een indrukwekkend prehistorisch monument.

- Direct N van Kwaalburg, aan het Hooispoor, hoeve Kwaalburgshoef.

Natuur en recreatie
- Gemarkeerde rondwandeling van 2,5 km. U kunt er bij de grafheuvel aan beginnen, maar het eigenlijke startpunt ligt aan de asfaltweg naar Baarle-Nassau in de buurtschap Boschoven.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)