Kopstukken

Status
- Kopstukken is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Westerwolde, gemeente Stadskanaal. T/m 1968 gemeente Onstwedde.
- Het dorp Kopstukken heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt Kopstukken 'in' Mussel.
- Kopstukken heeft geen bebouwde kom (en derhalve geen blauwe maar witte plaatsnaamborden) maar heeft wel een 50 km-zone.

Naam
Naamsverklaring
- De naam duidt op stukken grond aan de kop van het rond 1918 gegraven Mussel-Aa-kanaal.
- Dit is weer zo’n plaatsnaam die uitnodigt tot fantaseren over het ontstaan van de naam. Dat doet een verslaggeefster van het NvhN dan ook, in een artikel d.d. 26 augustus 1997: "Kop of munt, hoe zullen we onze nieuwe nederzetting noemen?" De twee Romeinse soldaten, moegestreden en ongeïnspireerd, diepten een muntstuk uit hun buideltasje. Marco koos munt, de afbeelding van Julius Caesar aan Giovanni overlatend. Deze gooide het muntje de lucht in, ving het op en bedekte het met de palm van z’n andere hand. "Weet je het zeker?" Marco pulkte in z’n neus, knikte ongeduldig. "Toe nou maar". Het werd kop. "Bueno. Laten we dit Kopstuk noemen", stelde de jonge Romein voor. "Of beter Kopstukken, anders is het net of we de kop hebben gestoten." Het artikel gaat verder: "het hád gekund. In de tweede helft van de vierde eeuw is hier namelijk een muntschat gevonden, de muntschat van Kopstukken, ten bewijze van Romeinse aanwezigheid of in ieder geval van handelscontacten."

Ligging
Kopstukken ligt NO van Musselkanaal, O van Mussel, rond de weg Kopstukken. O parallel aan de buurtschap loopt de grens met de gemeente Vlagtwedde.

Statistische gegevens
- In de Volkstelling van 1840 wordt Kopstukken nog niet vermeld.
- Tegenwoordig omvat Kopstukken ca. 60 huizen met ca. 150 inwoners.

Geschiedenis
De nederzetting Kopstukken is eind 19e eeuw ontstaan. Voordien was dit gebied nog 'woeste grond' zoals dat destijds werd genoemd. Het veengebied werd hier toen in ontginning gebracht wat veel nieuwe bewoners aantrok. In Kopstukken vestigden zich met name uit Duitsland afkomstige arbeiders. Deze brachten hun eigen geloof mee, zodat Kopstukken nog steeds een katholieke enclave is in een overwegend protestants gebied.

Overigens komen veel inwoners van de streek Westerwolde vanouds uit Duitsland. Het betrof ‘deserteurs’ uit de tijd van de Frans-Duitse oorlog 1870-1871. Hannoveranen die weigerden dienst te nemen in het Pruisische leger. Duitsland was namelijk kort ervoor van vele staatjes één staat geworden. De Duitsers voelden na de oorlog geen behoefte om terug te keren, omdat ze katholiek waren en na de oorlog het katholicisme in Hannover als staatsgodsdienst werd afgeschaft, met verdwijning van de bijbehorende privileges.

Bezienswaardigheden
- De parochie O.L. Vrouw van Lourdes is in ledental een kleine parochie (ca. 250 gezinnen), maar bestrijkt een groot gebied; globaal het gebied tussen Wedde – Bourtange – Musselkanaal. De parochie is opgericht in 1949 en heeft de eerste jaren de vieringen gehouden in een ‘noodkerk’ (dit was een herbouwde barak van het interneringskamp van buurdorp Sellingerbeetse) aan de Zandtangerweg naast de (nog steeds bestaande) RK H. Hartschool te Kopstukken. De kerk, naar een ontwerp van architekt Dresmé uit Driebergen, dateert uit 1962. De grote, deels ‘glas in lood’-ramen geven de kerk een licht en open karakter. De moderne ornamentering versterkt het geheel nog eens. Nadere informatie over parochie Mussel - Kopstukken.
- Op het kerkhof heeft iedereen dezelfde soort zerk. Arm of rijk maakt geen verschil.

Links
- Heilig Hartschool te Mussel - Kopstukken.