Kampereiland

Status
- Kampereiland is een dorp en schiereiland in de provincie Overijssel, in de streek Kop van Overijssel, gemeente Kampen.
- Geografisch gezien is Kampereiland een twijfelgeval of je het als dorp of als buurtschap moet zien: je kunt het als buurtschap zien omdat het voornamelijk één groot buitengebied met verspreide bebouwing is. Het kerntje rond de Heultjesweg, met kerk, kun je als dorpje beschouwen.
- Praktisch en historisch gezien bestaat het huidige Kampereiland uit meerdere (voormalige) eilanden in de IJsseldelta, gescheiden door de verschillende stromen van de IJsseldelta, waaronder het Noorderdiep, het Ganzediep en het Keteldiep. Soms wordt er daarom ook gesproken over 'de Kamper eilanden'. Een aantal eilanden is aan elkaar gegroeid tot het huidige Kampereiland. Ook de Kattenwaard is een 'Kamper eiland', maar wordt soms apart benoemd.
- Kampereiland heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt Kampereiland 'in' Kampen.

Naam
Oudere schrijfwijzen
1840 't Kamper-Eiland.

Ligging
Kampereiland ligt direct N van Kampen. Het Kampereiland wordt omsloten door (met de klok mee) het Zwarte Meer, het Ganzendiep, de Goot, de rivier de IJssel, het Keteldiep, het Kattendiep en het Ketelmeer.

Statistische gegevens
- Het Kampereiland is een ca. 5.000 hectare groot gebied, waarvan 4.000 hectare aan landbouwgronden en rietlanden.
- In 1840 had Kampereiland 36 huizen met 334 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Kampereiland ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners.

Geschiedenis
Jan van Arkel, de toenmalige bisschop van Utrecht, ruilde de Kampereilanden in 1363 met de stad Kampen voor de rechten op de polder Mastenbroek. Hierdoor verkreeg de stad Kampen ook het 'eeuwig recht van op- en aanwas' van alle zandplaten en gorzen die in de monding van de IJssel zouden opkomen. In de loop van de eeuwen zorgde aanwas voor grote uitbreiding van het Kampereiland. Aan het einde van de 20ste eeuw was de oppervlakte van de Kampereilanden nagenoeg driemaal groter geworden dan in 1363.

De daar wonende boeren pachtten hun boerderij van de stad Kampen. De boerderijen werden daardoor stadserven genoemd. De huidige pachters komen grotendeels voort uit de eerste generatie pachters.

Kampen kon lang vooruit met de pachtinkomsten die werden geïnd. Het was zelfs zodanig winstgevend dat de gemeente Kampen in de 19e eeuw geen belastingen meer hoefde te heffen om aan voldoende inkomsten te komen. Hierin zagen bedrijven en instellingen een gunstig vestigingsklimaat. Dit leidde onder andere tot de vestiging van de ThuK in Kampen.

De gemeente Kampen heeft als eigenaar van het gebied lange tijd zelf het beheer gevoerd. Sinds 2003 is het beheer uitbesteed aan Noorderstaete rentmeesters. In 2007 is het eigendom overgedragen aan Kampereiland Vastgoed N.V. (werknaam 'De Stadserven – Kampereiland e.o.') en voert Noorderstaete rentmeesters naast het dagelijks beheer ook de directie. Door deze verzelfstandiging heeft de gemeente Kampen haar publieke en private taken gescheiden. De gemeente Kampen is enig aandeelhouder in deze N.V.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Kampereiland, kunt u terecht bij Historische vereniging voor de IJsseldelta 'Jan van Arkel'.

Recente ontwikkelingen
Weidse Waarden Kampereiland e.o.
In juni 2011 presenteerde Stadserven een eerste concept van de Stimuleringsregeling Weidse Waarden aan pachters en overige contracthouders op en rond het Kampereiland. De regeling is in oktober klaar. Er wordt in september gestart met praktijkteams om nieuwe collectieve en individuele plannen van de grond te krijgen. Tijdens de bijeenkomst bleek er veel interesse voor energieopwekking, onder andere met zonnepanelen. Ook ziet de doelgroep perspectief in collectieve mestverwerking en duurzaam grondgebruik voor verbetering van de ruwvoerproductie.

De stimuleringsregeling is bedoeld om het gebied Kampereiland en omgeving economisch en landschappelijk te versterken. Dat gebeurt door de uitwerking van individuele en collectieve plannen die gericht zijn op verbreding, verdieping en verduurzaming van de landbouw. Pachters of samenwerkingsverbanden van ondernemers, moeten zelf met initiatieven komen. Een plan moet duidelijk bijdragen aan verbreding, verdieping en verduurzaming van de landbouw en het individuele bedrijfsbelang overstijgen. Financiële ondersteuning gebeurt op basis van investeringen en advieskosten die verder gaan dan het reguliere investeringspatroon. Daarbij moeten initiatiefnemers ook bereid zijn om zelf een eigen financiële bijdrage te leveren. De Stadserven gaat in september van start met praktijkteams onder begeleiding van een deskundige en coach. Het projectgebied beslaat 4.700 hectare ten noordoosten en westen van de stad Kampen. (bron: Stadserven, 28-6-2011)

Landschap
Vroeger had de IJssel meerdere en vooral andere uitlopers. Op Kampereiland is dit nog steeds goed zichtbaar in het landschap.

Het Kampereiland van nu neemt een zeer markante plaats in in het Nationaal Landschap IJsseldelta. De Kamper IJsseldelta, waarin het Kampereiland gesitueerd is, is een van de meest bijzondere rivierdelta’s van Nederland.

Typerend voor het eiland is dat de oudere boerderijen op terpen zijn gebouwd. Dit was noodzakelijk omdat het eiland vóór de afsluiting van de Zuiderzee in 1932, bij een hoge waterstand regelmatig overstroomde.

Bezienswaardigheden
- De hervormde (PKN) Eilanderkerk aan de Frieseweg dateert uit 1667. Site Hervormde Gemeente Kampereiland.
- Molen Museumboerderij “Kampereiland ERF 29”.

Musea
- In Museumboerderij Erf 29 krijgt u een goede indruk van het leven op Kampereiland zoals dat ca. 100 jaar geleden gangbaar was.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Kampereiland (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kampereiland (online te bestellen).

Links
- Site van en over Kampereiland met o.a. actualiteiten, activiteitenagenda en lokale links.
- Nationaal Landschap IJsseldelta.
- Maatschappij De Stadserven - Kampereiland e.o.