Heveskes

Status
- Heveskes is een voormalig dorp in de provincie Groningen, gemeente Delfzijl.
- De kerk, schuur en 2 boerderijen die nu nog van het dorp resten, vallen, ook voor de postadressen, als buurtschap onder het dorp Farmsum.

Naam
Oudere vermeldingen
1435 Hewenschenze, Hevenschynze, 1508 Hevensches, 1558 Heuensche, ca. 1660 Heveskens, 18e en 19e eeuw (ook) Hevekes.
Naamsverklaring
Men vermoedt dat hier een herberg stond en gist dat de naam is samengesteld uit een woord voor haven en het Oudfriese skenzie 'schenkkan'.(1)

Ligging
Het dorp Heveskes lag ZO van Farmsum, O van Weiwerd, op het huidige industrieterrein Oosterhorn. Wat er nog van het dorp rest, ligt rond de weg Heveskes.

Geschiedenis
In Heveskes was vanaf 1858 een bestelhuis gevestigd behorende tot het postale gebied van het postkantoor Delfzijl. Na opheffing van het bestelhuis in 1872 werd geen hulppostkantoor opgericht.

Het dorpje Heveskes is in de jaren zeventig van de 20e eeuw grotendeels afgebroken om plaats te maken voor het huidige industrieterrein Oosterhorn. Het enige wat er nog van rest, is het kerkje met een schuur en twee boerderijen.

Bij de aanleg van het industrieterrein is ook onderzoek gedaan naar de fundamenten van het voormalige alhier gelegen Heveskesklooster. Daarbij stuitte ook onverwacht op een hunebed, het meest noordelijk aangetroffen hunebed van Nederland. De overblijfselen van het hunebed zijn opgegraven en verplaatst naar het Aquariom in Delfzijl.

- Geschiedenis van Heveskes op de site over de Oosterhoek (= de streek rond de voormalige dorpen O van Farmsum: Heveskes, Oterdum en Weiwerd).

Recente ontwikkelingen
- Heveskes Energy bouwt in Heveskes een duurzame energiecentrale, op 3 hectare grond direct O van het kerkje, in een gebied dat tegenwoordig te boek staat als Chemiepark Delfzijl. In de centrale worden biomassa en restmaterialen omgezet in zogeheten synthese gas, een zeer schoon gas dat op dezelfde manier kan worden gebruikt als aardgas. Het gebruik van dit gas scheelt 75 procent in de CO2–uitstoot in vergelijking met aardgas. Om onnodig transport te vermijden, zal Heveskes Energy de grondstoffen zo dicht mogelijk bij de centrale inkopen. Bovendien wordt de installatie geplaatst bij een loskade, zodat milieuvriendelijk vervoer per schip mogelijk is. Oplevering van de installatie staat gepland voor zomer 2013.

Bezienswaardigheden
- Het kerkje van Heveskes is gelukkig gespaard gebleven. Men schat dat het oudste deel uit 1200 dateert. Het orgel uit 1888 staat nu in de kerk van Uitwierde.

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Heveskes (online te bestellen).

Links
- Artikel in tijdschrift Noorderbreedte (1997) over de waarde van de wierde van Heveskes (pdf).
- Doop- en trouwboeken Heveskes 1687-1811.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Heveskes.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)