Het Groene Woud

Status
Het Groene Woud is een streek in de provincie Noord-Brabant. De streek heeft sinds 2004 de status van Nationaal Landschap.

Naam
Naamsverklaring
De naam is nog maar van recente oorsprong, en duidt op de eigenschappen van het gebied: 'groen hart' in de regio BrabantStad.

Ligging
Het Groene Woud ligt in Midden-Brabant, tussen de steden Tilburg in het W, 's-Hertogenbosch in het N en Eindhoven in het ZO. De streek omvat de buitengebieden rond de kernen Berkel-Enschot, Udenhout, Moergestel, Oisterwijk, Haaren, Helvoirt, Boxtel, Liempde, Schijndel, Sint-Oedenrode, Best en Oirschot.

Statistische gegevens
De streek Het Groene Woud heeft in totaal een oppervlakte van 35.000 hectare. Het gebied omvat 7.500 hectare natuur, bestaande uit bossen, moerassen, heide en agrarisch populierenlandschap. Door deze zeer gevarieerde natuurkern, in combinatie met een omliggend cultuurhistorisch waardevol landschap biedt Het Groene Woud een bijzondere mix van natuur, cultuur en vermaak.

Geschiedenis en landschap
Het Groene Woud is een landschap waar je je nog in het Brabant van vroeger kunt wanen. Het bestaat uit kleine akkers met verspreide boerderijtjes en gehuchten die als een krans om de centrale kern liggen, zoals Oirschot, Liempde, Gemonde, Sint-Oedenrode, Oisterwijk en Haaren. Lieflijke beken als de Reusel, de Beerze en de Dommel stromen door bos en heide en passeren onderweg nu eens een watermolen, dan weer een landgoed.

Tot 1850 bestonden grote delen van Noord-Brabant uit heideveld of bos. Alleen in de buurt van dorpen hadden de bewoners kans gezien om de schrale zandgronden zodanig te bemesten dat er zoiets als graan kon worden verbouwd. Die mest bestond uit dierlijke mest, vermengd met heideplaggen, en werd elk jaar opnieuw over het land uitgereden. Het gevolg was dat de akkers – essen of kampen geheten – geleidelijk hoger kwamen te liggen. Ook nu nog zijn ze aan hun bolvorm en hun voor deze tijd kleine oppervlakte te herkennen. Deze zoheten bolle akkers zijn karakteristiek in het landschap.

Grotere percelen zijn pas ontstaan met het ontginnen van de woeste grond, waarmee in de 19e eeuw een begin is gemaakt. Sommige heidevelden zijn veranderd in akkers, andere zijn bebost. Met name in de omgeving van Schijndel is dit landschap zeer goed herkenbaar.

Tussen Boxtel en Oirschot is het landschap zeer afwisselend: drassige graslandjes, kleine en grote stukken bos en verspreid liggende akkers volgen elkaar op. En langs de vele wegen staan populieren, net als aan de rand van de weilandjes waar ze als perceelsgrens dienst doen. Enkele weilanden zijn helemaal beplant met populieren. In Liempde staat een fabriek waar van dit hout nog altijd klompen worden gemaakt.
Dichter tegen Den Bosch liggen enkele fraaie buitens en staat een enkel kasteel (Kasteel Heeswijk, De Wamberg, Kasteel Nemerlaer). Maar het gebied kent ook andere cultuurhistorisch waardevolle gebouwen als de Spoordonkse watermolen en het Groot Duijfhuis met duiventoren in Liempde.

Links
- Informatie over Het Groene Woud op de site van de Nationale Landschappen.
- Site over Het Groene Woud van Streekorganisatie Het Groene Woud en De Meijerij.
- Gebiedsmeerjarenprogramma Het Groene Woud en De Meijerij (Word-document).