Heijplaat

Status
- Heijplaat is een zogeheten tuindorp in de provincie Zuid-Holland, gemeente Rotterdam. Hoewel Heijplaat - in tegenstelling tot bijvoorbeeld Hoek van Holland, Hoogvliet en Pernis - geen eigen postcode heeft dus postaal gezien geen plaatsnaam is, wordt ook Heijplaat in de praktijk nog steeds als dorp gezien, mede omdat het door zijn bijzondere geografische situatie nog steeds los van de rest van Rotterdam ligt en niet door de stad is opgeslokt, zoals bij de voormalige dorpen ten noorden van de Nieuwe Maas (Kralingen, Kralingseveer, Delfshaven, Overschie, Schiebroek en Hillegersberg) wel het geval is. Vandaar dat Plaatsengids.nl zich bij die praktijk aansluit en voor Heijplaat een eigen homepage heeft ingeruimd.
- Heijplaat valt onder de deelgemeente Charlois. Toen Charlois nog een gemeente was (tot 1895), was er op de plek van het huidige Heijplaat sprake van een buurtschap De Heij.

Ligging
Heijplaat ligt ten zuiden van de Nieuwe Maas, ten oosten van Pernis, ten westen van Charlois. Bijzonder is de rustieke uitstraling van het dorp. Dat zou je niet verwachten, gezien de ligging temidden van de industriële havens met hun loodsen en containeroverslag.

Statistische gegevens
Heijplaat heeft ca. 900 huizen met ca. 2.000 inwoners.

Geschiedenis
In 1902 is rond de huidige Heijplaatstraat de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) opgericht, voor het bouwen en onderhouden van schepen. Aanvankelijk kwamen de werknemers van heinde en verre. Er waren zelfs werknemers die dagelijks op de fiets vanuit Hendrik Ido Ambacht kwamen. De RDM had er belang bij haar werknemers in de directe omgeving te kunnen huisvesten. Daarom kocht zij een stuk grond van de gemeente Rotterdam waarop sinds 1914 tot in de jaren twintig tuindorp Heijplaat is gebouwd, met aanvankelijk 307 woningen plus voorzieningen zoals een badhuis, een bibliotheek, winkels, scholen en (drie!) kerken. Na de Tweede Wereldoorlog breidt het dorp uit tot ca. 900 woningen. Voordeel voor de RDM was dat de werknemers snel oproepbaar waren, dat ze door de gezonde woonomgeving minder snel ziek werden, en ze konden hun loon niet verbrassen want alcohol werd in Heijplaat niet geschonken.

Het personeel kon niet zomaar ieder huis betrekken. Voor iedere rang was een eigen huizenblok gereserveerd. Overigens was het kavel voor Heijplaat niet ruim bemeten zodat ook het hogere personeel slechts kleine tuintjes bij hun huizen had. De huizen voor het hogere personeel waren ook niet per definitie groter of luxer.

Recente ontwikkelingen
Begin jaren negentig waren het moeilijke tijden voor de scheepsbouw. De RDM ging failliet. Sinds 2002 is het RDM-terrein in bezit van Havenbedrijf Rotterdam. De panden hebben een "zinvolle herbestemming" gekregen. Het oude hoofdkantoor is omgevormd tot kantoren, onderwijslokalen en vergader- en congresruimtes. Een deel van de werf is nu "RDM-campus" voor onderwijs (met name het Albeda College, de Hogeschool Rotterdam en de Academie voor Bouwkunst) en onderzoeksinstellingen. Daarom staat RDM tegenwoordig voor Research, Design & Manufacturing.

Door de toegenomen activiteiten op het terrein van de voormalige RDM, acht het Havenbedrijf een tweede ontsluitingsweg door Heijplaat noozakelijk. Anno 2011 wordt nog gestudeerd op de mogelijke varianten. De inwoners hebben overigens geen behoefte aan een tweede ontsluitingsweg en pleiten voor aanpassing van de bestaande infrastructuur.

De Heysehaven krijgt een gecombineerde maritieme bestemming met ligplaatsen voor binnenvaartschepen en een boulevard.

Bezienswaardigheden
- Het hele dorp Heijplaat is bezienswaardig vanwege enerzijds de voormalige RDM-werf, anderzijds het goed bewaard gebleven tuindorp met blokjes woningen in allerlei uiteenlopende stijlen.

- In het bijzonder bezienswaardig zijn de drie kerken, die op een rijtje achter elkaar staan aan dezelfde straat. Sommigen denken dat Heijplaat zelfs vier kerken heeft, maar het eerste pand met hoge toren, komend vanaf de RDM-werf, betreft een voormalig gemeenschapshuis. De kerken zijn geen van drieën meer in functie en thans alle in particulier bezit als woning, en één ervan tevens deels als bedrijfsruimte. De parochianen van de laatste kerk vanuit de werf gezien, de Rehobothkerk, hebben hun intrek genomen in een bijgebouw van de kerk; de Julianakapel. Her houdt de Protestantse Wijkgemeente Pendrecht-Heyplaat nu haar kerkdiensten.

Openbaar vervoer
Sinds 2009 brengt de snelle catamaran Aqualiner u in nog geen kwartier van het centrum van Rotterdam naar Heijplaat en vice versa.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Heijplaat (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Heijplaat (online te bestellen).
- 50 jaren Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (pdf), in "Schip en Werf", 1952, blz. 21 t/m 33.
- Cultuurhistorische verkenning RDM (pdf), CRIMSON architectural historians, februari 2005.

Links
- Vereniging Wijkbewoners Heijplaat.
- Site over Heijplaat met o.a. geschiedenis, actualiteiten en lokale links.
- Weblog over Heijplaat.
- Weblog over Heijplaat II.