Hazeldonk (Rijsbergen)
lokatie
Status
- Hazeldonk is een buurtschap in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Zundert. T/m 1996 gemeente Rijsbergen.
- De buurtschap Hazeldonk valt onder het dorp Rijsbergen.
- De buurtschap Hazeldonk was het, evenals de nabijgelegen buurtschap Diunt, niet eens met de gemeentelijke herindelingen van 1997. Hazeldonk wilde het liefst bij Rijsbergen blijven. Als pleister op de wonde is de buurtschap Hazeldonk samen met Rijsbergen opgegaan in de gemeente Zundert en in ieder geval niet bij grote buurman Breda terechtgekomen, zoals Diunt wél is overkomen. Het nabijgelegen bedrijventerrein Hazeldonk is overigens wél naar de gemeente Breda overgegaan.
- De buurtschap Hazeldonk moet dus niet worden verward met het nabijgelegen en bekendere bedrijventerrein en grensovergang Hazeldonk (gemeente Breda) en een eveneens Hazeldonk geheten buurtschap bij Zevenbergen (gemeente Moerdijk).
Naam
Oudere vermeldingen
1303 Haseldonck, 1363 en 1383 Haseldonc.
Naamsverklaring
- Donk ‘zandige opduiking in moerassig terrein’ begroeid met hazel ‘hazelaars, hazelstruiken’.(1)
- Hazeldonk bij Rijsbergen ligt op ruim 6 meter, terwijl de omgeving aan alle kanten lager is, bijvoorbeeld in het dal van de Leyloop 5,3 meter. (2)
Ligging
De buurtschap Hazeldonk ligt ZO van Rijsbergen, W van de A16, rond de Hazeldonksestraat, de Paandijksestraat en het gedeelte van de Oude Trambaan O van de buurtschappen Breedschot en Klein Oekel.
Statistische gegevens
- In 1840 had Hazeldonk 22 huizen met 131 inwoners.
- Tegenwoordig omvat de buurtschap Hazeldonk de Hazeldonksestraat met ca. 15 huizen (waarvan 1 pand, huisnummer 21, onder de gemeente Breda valt) en ca. 40 inwoners, de Paandijksestraat met ca. 15/40 (= huizen/inwoners) en de Oude Trambaan met ca. 4/10.
Geschiedenis
“In 1931 was de oppervlakte van de Hazeldonkse Aard* 67 hectare, terwijl het aantal scharen 192 bedroeg. Dat zou een oppervlakte opleveren van ongeveer 0,3 hectare voor één schaar. Als wij om het oppervlak van de Aard te berekenen, uitgaan van het cijnsbedrag, zoals dat in het cijnsboek vermeld staat, 21 Schellingen of 21 x 12 denier, komen we op een oppervlak van 42 bunder = 55 hectare. Dat scheelt niet zo heel veel met de 67 hectare van het jaar 1931. Maar was het oppervlak van de Aard in de loop der eeuwen wel gelijk gebleven? In 1487 spreekt men te Hazeldonk al van de Nieuwe Aard, waarschijnlijk een uitbreiding van de Aard die mogelijk was gemaakt door betere ontwatering. Het aantal scharen of waardelen in de Hazeldonkse Aard was per vol erf waarschijnlijk drie. In Salland bezat een vol erf vier waardelen in de Mark: hetzelfde getal vond men te Welsum bij Dalfsen. In de Hazeldonkse Aard sprak men ook nog van kalfsweiden (ter grootte van een schaar). In 1661 worden 6 bunders van de Aard verkocht: men mag voor dit aandeel 9 koeien en 1 kalf weiden op de Aard. Dat komt neer op scharen van ongeveer 2/3 bunder, meer dan het dubbele van de berekening boven, die uitkwam op 0,3 hectare. Waren er in de periode voor 1931 grote delen van de Aard verkocht, zodat de veedichtheid steeds groter was geworden?” (3)
* Zie voor een verklaring van het begrip aard bij de buurtschap Lage Aard.
Recente ontwikkelingen
Koeientunnel
De koeien van veehouder T. Antonissen hebben bij de aanleg van de Hogesnelheidslijn een privétunnel gekregen onder het viaduct op de Hazeldonksestraat. Het is namelijk voor Antonissen de enige manier om met zijn koeien zijn land te kunnen bereiken. Antonissen moest voorheen iedere dag twee keer met zijn koeien oversteken onderaan het viaduct. “Nu gaat dat nog net, ik heb een zicht van tweehonderd meter. Maar dat is straks minder dan 45 meter. Dan kan ik echt de veiligheid van de weggebruikers niet meer garanderen”, aldus Antonissen vóór de aanleg van de tunnel (518). Daarom mag het vee van Antonissen nu door een speciaal voor hen aangelegde tunnel.
Bezienswaardigheden
- Kapelletje.