Harles

Status
- Harles is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Vaals.
- De buurtschap Harles valt onder het dorp Vijlen.

Naam
In het Limburgs
Hales.
Oudere schrijfwijzen
1120 / 1133 / 1179 / 1322 / 1323 Harleis, 1323 Harlis, Harle, 1330 Hairlis, 1356 Harles, 1320-1345 Harlis / Harleis, ca. 1320-1396 Harlis, 1665  Harlis.
Naamsverklaring
Vermoedelijk ontstaan uit Hariliacas*, een Romaanse afleiding van een Germaanse persoonsnaam, met als betekenis ‘toebehorend aan de persoon Harilo’. Getuige de oude vorm met aanvankelijk een Romaanse klankontwikkeling.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Ligging
Harles ligt ZO van Vijlen, W/NW van Vaals, rond de weg Harles (die op sommige plattegronden ook Harlisserweg / Keldersweg / Oude Akerweg wordt genoemd).

Statistische gegevens
- In 1665 woonden er in Harles 10 families met 56 personen.
- 1789 104 inwoners.
- 1840 23 huizen met 108 inwoners.
- Tegenwoordig omvat Harles ca. 30 huizen met ca. 90 inwoners.

Geschiedenis
Volgens een lijst met de vroegste inschrijvingen van ca. 1320 werden onder ‘Harlis’ 19 bezittingen genoemd,  waarvan 13 eigenaren cijnsen en/of  pachten aan de heerlijkheid Einrade (nu: hoeve Einrade, Holset 51-61) moesten afleveren. Van de daarbij genoemde ‘Geerlach Belvogel’ kan mogelijk de naam van de huidige Belhof (Harles 14-15) zijn afgeleid. Rond 1320-1345 kreeg de abdij (Aken )Burtscheid van zes inwoners van Harles cijnsen van hun bezittingen. Heer Arnoldus de Gymenig had deze cijnsen op 9 januari 1320 samen met het Kerperbos aan de abdij geschonken. In deze lijst wordt een zekere Winandus als ‘Heer van Harlis’ vermeld (‘dominus de Harlis’). Mogelijk was hij identiek met een in dezelfde tijd genoemde Winandus, boswachter van Harles (‘Forestarius de Harlis’). Tussen ca. 1302 en ca. 1424 stierf ‘Gatzinus’, ridder van Harlis (‘miles de Harlis’). Dus moet zich vroeger in Harles een adellijk ‘huis’ hebben bevonden. Harles behoorde niet tot de Vijlener ‘rotten’, wel tot de parochie Vijlen. (© Heemkundekring Sankt Tolbert Vaals)

Bezienswaardigheden
- Een oude hoeve (De Heuf) bevindt zich aan de weg Harles op de noordoostelijke top van een van het bos afdalende  heuvelrug, samen met modernere gebouwen.

- Andere hoeven liggen in het dal van de Harleserbeek aan de weg Harles en aan de Keldersweg.

- De twee hoeven Doodleger of Dodleger, uit vakwerk respectievelijk baksteen (Harles 3 en 4) en de hoeve Plum (Harles 1-2) bevinden zich aan de Vaals-Vijlenerweg vlakbij hoeve Einrade.

Natuur en recreatie
- Onmiddelijk ten westen van Harles bevinden zich het Holsetterbos, Kerperbos en Vijlenerbos. Zie voor nadere toelichting bij Vaals.