Harenkarspel

Status
- Harenkarspel is een gemeente in de provincie Noord-Holland. Bestuurlijk valt zij onder de regio Kop van Noord-Holland, geografisch valt zij vanouds onder de regio West-Friesland.
- De gemeente Harenkarspel omvat de dorpen 't Rijpje, Dirkshorn, Eenigenburg, Groenveld, Kalverdijk, Krabbendam, Schoorldam, Sint Maarten, Stroet, Tuitjenhorn, Valkkoog, Waarland, Warmenhuizen en de buurtschappen Bliekenbos, De Banne, De Dijken, De Weel, Dijkstaal, Grootven, Huiskebuurt, Kerkbuurt, Schagerwaard, Slootgaard, Vennik (deels), Woudmeer, Zijbelhuizen.
- De gemeente Harenkarspel is in 1990 vergroot met de gemeenten Sint Maarten en Warmenhuizen.
- Wapen van de gemeente Harenkarspel.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Harenkarspel.
- De gemeente Harenkarspel omvat 14 kernen, te weten de grotere dorpen Dirkshorn, Sint Maarten, Tuitjenhorn, Waarland en Warmenhuizen en de kleinere dorpen en buurtschappen Eenigenburg, Groenveld, Kalverdijk, Krabbendam, Kerkbuurt, 't Rijpje, Schoorldam, Stroet en Valkkoog.
- De gemeente Harenkarspel gaat met de gemeenten Schagen en Zijpe fuseren tot 1 gemeente, per 1-1-2013. De voorlopige werknaam van de nieuwe gemeente is Fusiegemeente Harenkarspel, Schagen, Zijpe. In de praktijk zal dit vaak worden afgekort tot Fusiegemeente HSZ. Nadere documentatie m.b.t. de fusiegemeente Harenkarspel, Schagen, Zijpe (HSZ).

Naam
Oudere vermeldingen
1280 Heringhcarspel, 1500 Heringkerspel, 1580 Harinckcarspel, 1625 Haringhcarspel, 1700 Herencarspel, 1850 Haringcarspel.
Naamsverklaring
Haren is een verbastering van Hering. Dit betekent "vrij gebied" in Oudnederlands. Rond 1295 werd er een terp opgeworpen tussen Dirkshorn, Tuitjenhorn en Kalverdijk. Daarop kwam later een kerkje te staan met enige bebouwing. Het land was in eigendom van de Abdij van Egmond. Deze abdij gaf het gedeeltelijk in 1289 weer inleen aan de Heren van Egmond. De Heren bepaalden dat dit gebied een vrije plaats was om zich te vestigen. Een "Hering" dus. Deze woonplaats gaf later de naam aan de gemeente. Veel later (in de 20e eeuw) werd de buurtschap omgedoopt in Kerkbuurt. Toen bleef alleen de gemeentenaam nog als herinnering aan dit vrije gebied over. Karspel is een verbastering van Kerspel, ook carspel of carspil genoemd. Kerspel is de oorspronkelijke Oudnederlandse benaming voor kerkgemeente, parochie. Deze benaming werd vanaf de 16e eeuw ook gebruikt voor de aanduiding van wat men later de "burgerlijke gemeente" zou gaan noemen. Na 1600 ging deze laatste betekenis in de Republiek der Verenigde Nederlanden overheersen. Er zijn nu nog verscheidene dorpen en steden in Nederland met het woord "karspel" in de naam. De naam Harenkarspel is dus ontstaan door een samenvoeging van een vrij gebied om te wonen (hering) met een kerkelijke, later burgerlijke gemeente (kerspel). "Hering" moet u in dit geval niet verwarren met het Oudnederlandse woord "Heringc" = haring. Deze vis werd hier tot de sluiting van de Westfriese Omringdijk in 1320 wel gevangen. Die vergissing heeft men in vroeger jaren wel gemaakt. In het oude gemeentewapen van de oorspronkelijke gemeente waren 3 haringen opgenomen. Nu siert nog één haring het huidige gemeentewapen. (bron: gemeente Harenkarspel)

Statistische gegevens
- Tegenwoordig heeft de gemeente Harenkarspel ca. 6.500 huizen met ca. 16.000 inwoners op een oppervlakte van 54 km2, dus dat is gemiddeld ca. 300 inwoners per km2.

Geschiedenis
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Harenkarspel, kunt u terecht bij Historische Vereniging Harenkarspel.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Harenkarspel (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Harenkarspel (online te bestellen).