Gortel
lokatie
Status
- Gortel is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Epe.
- De buurtschap Gortel valt onder het dorp Emst.
Naam
Oudere vermeldingen
14e eeuw Gurtell, 2e helft 16e eeuw Gortel.
Naamsverklaring
Naar de vorm een samenstelling met lo 'bos'. De oude vormen wijzen niet in de richting van Grotel 'groot open bos'. Voorgesteld is uit te gaan van goor-t-el* 'drassige open plaats in het bos'. (1)
* Gereconstrueerde vorm.
Ligging
Gortel ligt ZW van Epe, W van Emst, rond het punt waar o.a. de Oranjeweg, Vierhouterweg, Boshuisweg, Elburgerweg, Gortelseweg en Hanendorperweg bij elkaar komen. Gortel ligt midden in de bossen en heide van Kroondomein Het Loo en grenst in het W aan de gemeente Nunspeet (kern Vierhouten).
Statistische gegevens
- In 1840 had Gortel 30 huizen met 210 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Gortel ca. xx huizen met ca. xxx inwoners.
Recente ontwikkelingen
Vereniging Gortel-Niersen
Inwoners van de buurtschappen Gortel en Niersen hebben eind 2010 de Vereniging Gortel-Niersen opgericht. De vereniging wil het bijzondere karakter van de buurtschappen met een rijke historie behouden. De vereniging wil samen met bijvoorbeeld het Kroondomein en de gemeente Epe periodiek overleggen over de toekomst van de omgeving. "We kunnen als klankbord fungeren. Ook hebben inwoners zelf aangegeven graag enkele houtwallen terug te zien. Daar willen we zelf ook wel de handen voor uit de mouwen steken", aldus beoogd voorzitter Herman Arentsen. Sommige landschapselementen worden binnenkort hersteld. Zo heeft het Kroondomein plannen voor het herstel van een aantal oorspronkelijke waterputten. (bron: De Stentor, 21-10-2010)
Bezienswaardigheden
- Gortel is een 'beschermd dorpsgezicht'.
- Gortel heeft 6 rijksmonumenten. Het betreft allemaal terreinen met grafheuvels uit het Neolithicum en/of de Bronstijd.
- Basisschool Het Mosterdzaadje (Oranjeweg 116) en bijbehorende meesterswoning. De meesterswoning dateert net als de kapel uit 1905, de school dateert uit de jaren zeventig omdat voor die tijd les werd gegeven in lokalen van de kapel. De reformatorische school heeft zowel een buurt- als een regiofunctie. Kinderen komen uit de gemeenten Epe en Nunspeet.
- In de kapel uit 1905 wordt nog iedere zondag een morgendienst gehouden.
- Aan de Lankertsweg (zandweg) ziet u tussen het groen verscholen een kleine keuterboerderij, een arbeiderswoning van vroeger. Alle woningen van Gortel zijn in het bezit van Kroondomein Het Loo. Hier woonden tot begin 20e eeuw de bosarbeiders, die in de herfst en winter in de bossen werkten en ´s zomers op het land. Na deze boerderij komt u op een oude holle weg, een weg die wel 2 meter
dieper ligt dan de akker.
- Nabij de Boshuisweg staat de Wilhelmina-linde binnen een smeedijzeren hek. De toenmalige boswachter, meester en kinderen van Gortel en Niersen hebben deze boom geplant in 1898 (het jaar waarin Wilhelmina koningin werd).
Natuur en recreatie
- Wandelroute van 4,3 km rond Gortel.
- Voor de Gortelseheide bestonden begin 20e eeuw ontginningsplannen. Koningin Wilhelmina heeft dit tegen gehouden, zij wilde niet dat dit gebied bebost werd. Nabij de Gortelseheide ligt de stuifrug de Gortelseberg.
Links
- Site van en over Gortel.
