Glossary

Megastallen is een recente term voor een recente ontwikkeling: boeren die in een bepaald gebied moeten verdwijnen voor andere landschappelijke ontwiikkelingen, zoals de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), kunnen in landbouwontwikkelingsgebieden (LOG) terecht. Maar vaak willen ze dan gelijk uitbreiden tot vele duizenden koeien of varkens, of honderdduizenden kippen. Vandaar de term megastallen of varkensflats. Tegen deze ontwikkelingen is grote maatschappelijke weerstand. De LOG's liggen vaak in oude landschappelijk fraaie buurtschappen die het landschap erdoor zien aangetast, er kan sprake zijn van verkeersoverlast (veel vrachtverkeer over kleine landweggetjes) en overlast voor het milieu (ammoniak-uitstoot). Bovendien kun je je afvragen of we dit uberhaupt moeten willen; het dier alleen nog als efficiënt productiemiddel in grote fabriekshallen.

'Strijd tegen megastallen is strijd voor boeren'
Sinds jaar en dag wordt Milieudefensie in boerenkringen gezien als een hinderlijke club linkse activisten. Maar Milieudefensie ageert niet tegen het boerenbedrijf, maar tegen de kostprijsbenadering van de intensieve veehouderij, die boeren dwingt concessies te doen aan natuur, milieu, dierenwelzijn en zelfs de volksgezondheid. Een proces dat er ook toe leidt kleine boeren eraan onderdoor gaan. De strijd tegen de megastallen is dan ook een strijd vóór de (kleine) boer, stelt Wouter van Eck, campagneleider Landbouw en Voedsel van Milieudefensie.
Vooral de kleinere boeren zien zich bedreigd door de overmacht van agromultinationals die de marktprijzen bepalen. Boeren die zien dat grote bedrijven innovatiesubsidies krijgen om reconstructiegebieden in één keer vol te plaatsen, zodat daar geen ruimte overschiet voor gangbare bedrijven. Deze boeren vinden geen gehoor bij LTO. Het zijn deze boeren die al langer begrip kunnen opbrengen voor de standpunten van Milieudefensie.
Van bulk naar toegevoegde waarde
Van Eck zoekt daarom naar de mogelijkheden tot een alliantie. Met kostprijsgericht ondernemerschap plaatst de boer zich in een spiraal naar beneden. Op de wereldmarkt kunnen we het op termijn echt niet meer winnen met bulkproductie. Onze kosten zijn te hoog, dus de sector moet echt naar kwaliteit, naar toegevoegde waarde, aldus Van Eck.
Overheid en supermarkt hoofdschuldigen
Van Eck ziet de boeren vooral als slachtoffer van een systeem wat door de overheid en de supermarkten geïnitieerd en in stand gehouden wordt. De overheid krijgt de grootste Zwarte Piet, imdat deze als hoeder van het publiek belang alles maar aan de markt overlaat daarmee de boer tot bulkproductie aanzet. De supermarkten blijven maar concurreren op prijs en nemen geen verantwoordelijkheid voor dierenwelzijn, natuur en milieu. Supermarkten lopen achter de trends van de maatschappij aan.
Naast de boer is ook de consument vooral slachtoffer, stelt Van Eck. De consument wil wel degelijk een betere kwaliteit en een duurzamer product. Maar hij wil ook dat de overheid dat regelt. Wat de consument in de winkel koopt, moet gewoon goed zijn. Hij wil helemaal niet kiezen tussen merk A dat duur en duurzaam is en merk B dat goedkoop en slecht is, aldus Van Eck.
(bron: Molenaar, 22-8-2008)

Noord-Brabant
In maart 2010 heeft Noord-Brabant het burgerinitiatief ‘Megastallen Nee!’ behandeld, dat mede dankzij Milieudefensie door meer dan 33.000 Brabanders is ondersteund. Natasja Oerlemans, woordvoerder Landbouw en Voedsel van Milieudefensie: “De Brabanders maken zich terecht grote zorgen over de negatieve gevolgen van de vee-industrie door schaalvergroting en intensivering. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) stelt dat de risico's voor de volksgezondheid met de komst van megastallen kunnen toenemen.” In Noord-Brabant is de opmars van megastallen ongekend: bij Milieudefensie zijn bijna 30 plannen bekend voor grootschalige varkens- en pluimveehouderijen. De recente intensivering en schaalvergroting in de geitenhouderij laat zien hoe onberekenbaar en risicovol deze ontwikkelingen zijn. Door de uitbraak van Q-koorts zijn duizenden mensen ziek geworden en zijn al tien doden te betreuren. Dat juist Noord-Brabant het hardst getroffen wordt door deze crisis is geen toeval. Nergens ter wereld leven zoveel landbouwhuisdieren samen met zoveel mensen: 2,5 miljoen burgers leven tussen 32 miljoen varkens, kippen, geiten en runderen. Oerlemans: “Doorgaan met deze tijdbom is niet langer te verantwoorden naar de samenleving.”

In een brief roept Milieudefensie de provinciale politici op een bouwstop in te voeren totdat de resultaten van het onderzoek naar gezondheidsrisico's van de intensieve veehouderij bekend zijn. De verwachting is dat deze begin 2011 jaar beschikbaar zijn. Milieudefensie vraagt de politici verder zich in te zetten voor een sanering en herontwerp van de veehouderij. De provincies Zuid-Holland, Groningen en Drenthe hebben al besloten om geen nieuwvestiging en uitbreiding van de intensieve veehouderij toe te staan, waardoor ook de komst van megastallen is uitgesloten. “Korte termijn economische belangen mogen niet langer de doorslag geven boven de belangen van volksgezondheid, milieu en dierenwelzijn. De risico's op uitbraken van dierziekten zijn te groot om te negeren. Brabant moet een bouwstop afkondigen”, aldus Oerlemans. “Wij vragen politici te kiezen voor een veehouderij die past binnen het landschap, waarmee de boer een eerlijke boterham verdient, het dierenwelzijn is gewaarborgd én risico’s voor de volksgezondheid worden geminimaliseerd.”

Links
- Rapport " Advies megastallen" aan het kabinet van de Voedsel en Waren Autoriteit d.d. februari 2008, o.a. over de casus Family Farmers. Interview met de firma Family Farmers over hun plannen (pdf).
- Beperking megastallen in Brabant.
- De varkenshoudersbond in Twente ziet ook dat gezien de grote maatschappelijke weerstand tegen megafarms alternatieven nodig zijn, en pleit voor het beter benutten van bestaande boerderij-opstallen (zie filmpje aan de rechterzijde van de pagina).
- De Provincie Noord-Brabant heeft een handige Literatuurlijst over megastallen opgesteld.
- Website Stop Veefabrieken.