Glossary

Volkscultuur is de manier waarop mensen hun dagelijks leven vormgeven. Het zijn de alledaagse dingen, gewoonten en gebruiken, normen en waarden, tradities en rituelen die in ieders leven een rol spelen. Volkscultuur heeft dus veel te maken met roots en identiteit.
Volkscultuur is de levensstijl van mensen in een bepaalde tijd en in een bepaalde regio. Volkscultuur gaat over groepsculturen en gaat dus uit van culturele diversiteit. Iedereen neemt deel aan meerdere groepsculturen: familie, vrienden, collega's, hobbyvrienden, straatgenoten enzovoort.
Het woord "volks" in volkscultuur staat voor "groep". Werd er vroeger onderscheid gemaakt tussen hogere cultuur (literatuur, kunst, godsdienst, wetenschap) en lagere cultuur (volkscultuur), tegenwoordig neemt deze hiërarchie af en staat volkscultuur voor de levensstijl van groepen mensen. Voor de vormgeving van het dagelijks leven. Aan die levensstijl, die way of life, ontlenen mensen hun identiteit.
Belangrijke thema's binnen de volkscultuur zijn bijvoorbeeld levenslooprituelen (geboortekaartjes sturen, samen de bruidstaart aansnijden, ballonnen op een kerkhof oplaten), jaarfeesten (Sinterklaas, Koninginnedag, Suikerfeest), eten en drinken (zoute haring, stamppot, nasi, broodje pom) en normen en waarden (iemand wel of niet aankijken bij het spreken, hoofddoek dragen).
Volkscultuur is de vormgeving van het dagelijks leven. Het gaat over geschiedenis en erfgoed en het mensen bewust maken van de waarde van tradities. Het gaat dus om kennis en om zichtbaar maken. Bijna iedere kern heeft wel een historische vereniging of heemkundekring die de lokale cultuurhistorie en volkscultuur bestudeert en daarover publiceert. Zie verder bij "Heemkunde".

Belangrijke organisaties op het gebied van volkscultuur
- Nederlands Centrum voor Volkscultuur (NCV).
Het NCV is het landelijk instituut voor de cultuur van het dagelijks leven en het immaterieel erfgoed. De doelstelling van het NCV is het toegankelijk maken en promoten van de (historische) achtergronden van alledaagse dingen, tradities en rituelen. Het NCV ondersteunt organisaties op het terrein van volkscultuur, regionale geschiedenis, folklore en erfgoedkunst. Verder geeft het NCV het kwartaaltijdschrift Volkscultuur Magazine uit.

- Federatie van Folkloristische Groepen in Nederland.
Deze federatie is in 1950 opgericht. Binnen deze organisatie werken 72 verenigingen samen, uit alle delen van het land. Het doel van de federatie is het stimuleren van de interesse in de Nederlandse volkscultuur en streekcultuur van vroeger. In het nastreven van deze doelstelling richt de federatie zich met name op muziek en dans, streektaal, volkskunst en klederdrachten, ambachten, volksgebruiken en sport en spel.

- Levende Geschiedenis Onbegrensd (LGO).
Deze organisatie stelt zich het presenteren van de Nederlandse geschiedenis ten doel. Daartoe organiseert LGO cultuurhistorische evenementen. Daarbij wordt levende geschiedenis als uitgangspunt genomen. Belangrijke thema's in dit verband zijn gezondheidszorg, voeding en de multiculturele samenleving. Invloeden van nieuwkomers in de Nederlandse geschiedenis worden zichtbaar gemaakt. Op straat, festivals, musea en op scholen worden mensen in de gelegenheid gesteld hun verhaal te vertellen.