Gasthuis

Status
- Gasthuis is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. T/m 1981 grotendeels gemeente Bemelen, deels gemeente Wijlre. In 1982 over naar gemeente Margraten, in 2011 over naar gemeente Eijsden-Margraten.
- De buurtschap Gasthuis valt onder het dorp Bemelen.

Naam
In het Limburgs
't Gastes.
Oudere vermeldingen
1603 Opgasthuis, 1835 Gasthuis.
Naamsverklaring
Gasthuis dankt zijn naam aan het Sint Servaasgasthuis dat hier was gevestigd langs de heerbaan annex pelgrimsroute Maastricht-Aken, die N van Margraten liep (er was nog een tweede heirbaan, die liep Z van Margraten, via Cadier en Keer en Hoogcruts naar Trier). De huidige rijksweg Maastricht-Aken (midden door Margraten) is pas in 1825 aangelegd. In de middeleeuwen lagen langs de route drie gasthuizen voor de vermoeide reizigers: in Bemelen waar nu de buurtschap Gasthuis ligt, in Scheulder en in Gulpen. (8, 9)

Ligging
De buurtschap Gasthuis ligt O van Bemelen, rond de weg Gasthuis.

Statistische gegevens
- In 1840 had Gasthuis 15 huizen met 97 inwoners onder de gemeente Bemelen, 2 huizen met 17 inwoners onder de gemeente Wijlre.
- Tegenwoordig heeft Gasthuis ca. 40 huizen met ca. 120 inwoners.

Bezienswaardigheden
- Gasthuis is een beschermd dorpsgezicht.
- Gasthuis heeft 7 rijksmonumenten. Naast monumentale boerderijen betreft dat de Van Tienhovenmolen te Wolfshuis, een in die molen ingemetseld moordkruis, en de zwingelput bij Gasthuis nr. 55.
- Verder diverse wegkruisen.

Natuur en recreatie
- De tuinen van tuinarchitect Han Njio (Gasthuis 14. Tel. 043-4078007) zijn in juni en juli gedurende zes weken te bezichtigen, in de weekeinden en op dinsdag- en donderdagavond. De boerderij is al van verre te herkennen want felblauw geschilderd. In vroeger tijden was dat in deze omgeving de gewoonte. “Het schijnt dat vliegen en andere insecten door die kleur buiten de deur gehouden worden. Ik vond die kleur wel iets hebben. Hier in de buurt kalken de mensen ieder jaar rond Pasen hun huizen maagdelijk wit. Daar voel ik weinig voor, want door de uitstoot van uitlaatgassen van het drukke verkeer dat hier dagelijks passeert, is dat wit binnen de kortste keren weer vies. Dus heb ik gekozen voor blauw, dat ook nog lekker origineel is”, aldus Njio. (3020 28-5-1999)