Gemeentelijk herindeling Smilde 1997

Gemeentelijke herindelingen zoals deze eind jaren '90 in Drenthe (en begin jaren '00 in Overijssel) hebben plaatsgevonden hadden volgens mij ook een andere redenen.

Sinds 2002 is het zogenaamde dualisme voor gemeenten ingevoerd, aangezien dat een grotere bestuurlijke druk legt op de gemeente als organisatie werd vooral bij kleinere gemeenten gevreesd dat zijn dat niet aankonden. Daarna komt pas het verhaal van de grotere bestuurslaag. Ik kan er best in komen dat gemeenten kleiner dan pakweg 15.000 inwoners in een gemeentelijke herindeling betrokken worden. Per saldo zullen (in het geval van Midden-Drenthe) drie gemeentelijke organisaties immers duurder uitvallen dan één grote gefuseerde gemeentelijke organisatie.

Wat je dan automatisch krijgt is een grotere afstand tot de burger. Smilde was 'n gemeente met pakweg 10.000 inwoners op het moment dat de gemeente opgeheven werd. Haar rechtsopvolger Midden-Drenthe is met ruim 33.000 inwoners drie keer zo groot. Tsja, dan zie je al snel dat de relatie met 'de burger' erbij in schiet.

Overigens is een directe oorzaak daarvan dat er van bovenaf totaal niet wordt gekeken of bepaalde gemeenten bij elkaar passen. In m'n eigen omgeving (Twente) zijn verschillende gemeenten ook gefuseerd zonder dat ze ook maar iets gemeen hadden. "De gemeenschappelijke ligging aan het Kanaal Almelo-De Haandrik" werd als reden opgevoerd om Vriezenveen en Den Ham te kunnen laten fuseren. Denekamp en Ootmarsum konden mekaar voor 2001 spreekwoordelijk niet zien of luchten. Toch moesten ze samen (en dat zette in Ootmarsum weer het nodige kwaad bloed toen dat aanvankelijk onder de naam Denekamp ging). De gemeenten Ambt Delden en Markelo hadden ook vrijwel niets gemeenschappelijks.

En over 't algemeen zijn gemeentebesturen juist niet zo happig op gemeentelijke herindelingen. Vooral het ambt van burgemeester is een soort roulatiesysteem waarin steeds dezelfde namen blijven voorkomen. Zie het als een vijver met vissen. Als er steeds minder vissen in de vijver zitten wordt het voor de vissen steeds moeilijker er daadwerkelijk één te vangen.

Dat argument van betere salarissen voor B&W: als er geen betere argumenten zijn, krijg je dat er echt niet door bij Tweede Kamer en Eerste Kamer. Dan moet je toch met iets beters aan komen. Fulltime B&W vind ik bijv. wel een legitiem argument gezien alle complexe taken die een gemeente vandaag de dag te vervullen heeft. Daar is een zekere opschaling voor nodig, met als gevolg (maar niet als oorzaak) ook opschaling van de salarissen.

Een Ootmarsum met zijn 4.500 inwoners is vandaag de dag gewoon te klein om alle taken goed te kunnen uitvoeren. Fusie met Denekamp ligt dan voor de hand, of ze nu vriendjes zijn of niet. Immers Ootmarsum lag geheel door de gem. Denekamp ingesloten, dus als ze met een ander zouden fuseren zou het een Baarle-Nassau-achtige enclave worden en dat is ook niet logisch. En Nutter, Oud Ootmarsum en Agelo horen eigenlijk al onder Ootmarsum maar lagen in de gem. Denekamp. Ws. daarom hebben ze destijds een eigen postcode gekregen omdat Denekamp zelf wel erg ver weg lag. Maar het is wel handig ja om de nieuwe gemeente dan gelijk een neutrale naam te geven als je bij voorbaat al weet dat D. gevoelig ligt.

Landschappelijke overeenkomst kan ook een legitieme reden zijn. Bijv. een gem. Utrechtse Heuvelrug, een gem. Westland en straks een gem. Goeree-Overflakkee en wellicht Bollenstreek kunnen dan streekbreed plannen hoe ze wonen, werken en natuur het beste kunnen inrichten en niet meer als tig kleine gemeentetjes elkaar daarmee beconcurreren met soms leegstand of onlogische locaties als gevolg.

Maar vindt u Smilde, Westerbork en Beilen als grote sterke plattelandsgemeente Midden-Drenthe niet logisch dan? Het lijkt toch plausibel dat 1 gemeente van 30.000 inwoners de complexe taken van vandaag de dag beter kan uitvoeren dan 3 gemeentetjes van 10.000 inwoners. Op de plattegrond vind ik het er ook wel logisch uitzien (landschappelijke overeenkomsten, dat je als gemeente zo'n gebied als geheel bekijkt hoe je o.a. wonen, werken en natuur het beste kan inrichten) maar ik ken de lokale sentimenten niet.

En die afstand tot de burger. Als je het over de letterlijke afstand hebt in de zin van het gemeentehuis, daar ga je 1x in de 5 jaar naartoe voor je paspoort. Dat valt wel mee. En in figuurlijke zin kan ook een grotere gemeente goed communiceren middels de wekelijkse huis aan huisbladen (eigen pagina, werkt hier in de regio ZH-Z goed), hun site en dorpsraden e.d. Zo heeft men in de gem. Hof van Twente naast de dorpen en steden 13 buurtschappen met ieder een buurtvereniging, waarvan ik de indruk heb dat die periodiek goed overleg hebben met de gemeente en serieus worden genomen (hier op de site heb ik bij die buurtschappen de overlegverslagen gelinkt).

Een gedeputeerde van Overijssel vindt gemeenten van tussen 15-20 duizend inwoners te klein, op grond van zakelijke argumenten (niet genoeg expertise om alle taken goed uit te voeren). Zie
http://www.binnenlandsbestuur.nl/default.lynkx?tag=tcm:25-1101330 (artikel van 2-4-2010 n.a.v. het recent verschenen rapport over de bestuurslagen in ons land en wat daaraan gedaan zou kunnen worden ivm de mega-besparingen die nodig zijn ivm de crisis)

Gegroet,
Frank van den Hoven

Mijn reactie is er volgens mij tussenuit gevallen. Ik weet niet of dat nog te herstellen is? Die ging dus over Weerselo/Denekamp/Ootmarsum (tezamen Dinkelland).

Kleinere gemeenten blijken inderdaad niet over voldoende bestuurskracht te beschikken om hun zaakjes zelf te regelen (zie bijv. Tubbergen en Losser, die op allerlei manieren geholpen moeten worden omdat ze zelf over onvoldoende kennis/kunnen beschikken om goed met hun middelen om te kunnen gaan).

Grootte van gemeenten speelt overigens niet direct een rol (anders kun je je afvragen waarom Rozendaal (Gld) nog altijd een aparte gemeente is). Gemeenten hebben een bepaalde basisfunctie. De ambtelijke en bestuurlijke capaciteit van een gemeente moeten op een zodanig niveau zijn dat zij haar basisfunctie naar behoren kan uitvoeren. Vooral kleinere landelijke gemeenten hebben een onvoldoende bestuurlijk draagvlak om de (toenemende) gemeentelijke taken waar te nemen. En dan is vanuit een hogere overheid herindeling gewenst.

Overigens is het misschien informatief om de beleidsnotitie gemeentelijke herindeling uit november 1998 eens te lezen, daar staat meer dan genoeg geschreven over de redenen achter gemeentelijke herindelingen.

Sorry Andreas er stonden nog enkele reacties in de 'goedkeuringsrij' die ik nog moest autoriseren, en volgens mij stonden er ook een paar van jou bij, hoewel ingelogden rechtstreeks berichten zouden moeten kunnen plaatsen. Maar degene die je bedoelt kan ik niet terugvinden. Ik heb nog een vinkje ergens aangezet waardoor ingelogden nu rechtstreeks reacties zouden moeten kunnen plaatsen waardoor er geen vertraging meer optreedt.

Dank voor de tip van die notitie uit 1998. Die kende ik nog niet. Ik heb hem in een apart topic geplaatst en zal hem zsm 'even' lezen.

Uit de link hierboven vind ik het wel een zinnig argument van de OV gedeputeerde Rietkerk dat je gemeenten niet (altijd) een herindeling van onderop moet willen aandoen, omdat weinig gemeenten zichzelf vrijwillig zullen willen opheffen, hoewel het soms wel grotere belangen kan dienen. En een provincie kan lijkt me ook beter de provinciale samenhang bekijken. Zoals nu in FR waar rondedansjes gaande zijn van wie met wie, waardoor er wellicht een achterblijft die niemand wil hebben bij wijze van spreken, omdat ze niet zo'n goede financiële positie hebben en de OZB bij de buren daardoor wellicht een euro omhoog zou gaan. Of Uitgeest die achterbleef bij de CAL-fusie. Die zal er toch ook een keer aan moeten geloven en hadden beter destijds gelijk kunnen aanhaken lijkt me.