Den Andel

Status
Den Andel is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland, gemeente Winsum. T/m 1989 gemeente Baflo.

Ligging
Den Andel ligt N van Winsum, W van Warffum. Den Andel is het meest noordelijke dorp van de gemeente Winsum.

Statistische gegevens
- In 1840 had Den Andel 87 huizen met 616 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Den Andel ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners.

Recente ontwikkelingen
- Verslag bespreking concept-Dorpsvisie Den Andel (feb. 2010) (pdf).

Bezienswaardigheden
Kerk
Het kerkje van Den Andel uit de 13e eeuw heeft een losstaande klokkenstoel uit de 14e eeuw.

Molen
Koren- en pelmolen De Jonge Hendrik uit 1875 is recent gerestaureerd en weer in bedrijf met vrijwillige molenaars. De molen is te bezoeken op vrijdag en op andere dagen als de molen draait.

Overige rijksmonumenten
Den Andel heeft naast de kerk en de molen nog 7 rijksmonumenten.

Oude Dijk
De Oude Dijk in Den Andel is een dijkrestant in de berm van de weg tussen Den Andel en Westernieland. De dijk is slechts 30 meter lang en begroeid met gras. Deze oude zeewering maakte deel uit van het allereerste dijkenstelsel dat heel Noord-Groningen moest beschermen. Hij dateert uit de 15e eeuw, toen een ringdijk werd aangelegd ter hoogte van Pieterburen, Den Andel, Warffum, Usquert en Uithuizen. Deze dijk hield voor het eerst de zee buiten. Toch wist het wassende zeewater uiteindelijk te winnen. De dijk raakte in 1717 tijdens de Kerstvloed dermate beschadigd, dat men besloot hem niet meer te repareren. Op 25 december van dat jaar spoelde een zeer zware stormvloed grote gaten in de zeedijk van Noord-Groningen. In totaal vielen 2.000 slachtoffers. Een groot deel van de provincie stond onder water. Het water bereikte zelfs de wallen van de stad Groningen. Om land te winnen legde men een jaar later, in 1718, een nieuwe dijk een stuk noordelijker. Deze Middendijk is nog goed in het landschap terug te vinden. Het bultje bij Den Andel, want meer is het eigenlijk niet, is één van de weinige stukken oude dijk die bewaard is gebleven. Andere resten liggen in Westernieland, Warffum en Usquert. Ook andere sporen wijzen op een oude zeedijk. Zo is het gehucht Oudedijk ten noorden van Pieterburen ernaar vernoemd en zijn op diverse plekken langs het tracé kolken te zien op plaatsen waar vroeger de dijk is doorgebroken.

Natuur en recreatie
Klutenplas
Het aantal broedende kluten in de Klutenplas, N van Den Andel, is in 2009 bijna verdriedubbeld ten opzichte van 2008 (184 nesten t.o.v. 67). Stichting Het Groninger Landschap heeft stroomrasters om het gebied geplaatst om nestroof (eieren en jongen) door vossen tegen te gaan. Deze maatregel blijkt succesvol. Ook de kokmeeuw blijkt het gebied inmiddels te hebben ontdekt, met in april 2009 334 nesten. (bron: Stichting Het Groninger Landschap, 29-5-2009)

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Den Andel (online te boeken).

Literatuur
- Boeken over Den Andel (online te bestellen).

Links
- Dorpshuis Op Streek.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Den Andel.