Ceresdorp

Status
- Ceresdorp is een wijk en voormalig fabrieksdorp in de provincie Groningen, gemeente Stadskanaal. T/m 1968 gemeente Onstwedde.
- Ceresdorp valt, ook voor de postadressen, deels onder de kern Stadskanaal, deels onder het dorp Musselkanaal.
- In de Topografische atlas Groningen(1) heeft Ceresdorp op de kaart het lettertype van een wijk, maar in de index wordt het als 'plaats' vermeld, wat het formeel niet is omdat het binnen de bebouwde kom van andere plaatsen ligt (zijnde Stadskanaal en Musselkanaal). Ter plekke staan ook witte wijkborden Ceresdorp.

Naam
Naamsverklaring
Een jonge naam. In de Romeinse mythologie is Ceres de godin van de veldvruchten en de landbouw. Ceres komt in de omgeving vaker voor, o.a. de Polder Ceres en de vaart genaamd Cereswijk of Straatenswijk in Oude Pekela, aldaar ook de voormalige Coöp. Stroocartonfabriek Ceres.(2)

Ligging
- Ceresdorp ligt direct ZO van de kern Stadskanaal. De wegen Ceresstraat, Cereskade en Ceresdiep vallen onder de kern Stadskanaal, vanaf de wegen Gedempte Ceresdiep en Ceresdorpsstraat en verder naar het ZO valt het Ceresdorp onder de kern Musselkanaal.
- Hoewel Ceresdorp als kern formeel niet bestaat en het voor de postadressen deels 'in' Stadskanaal en Musselkanaal ligt, ziet de gemeente de kern van Ceresdorp wel als aparte kern in de zin van welstandsbeleid. Ceresdorp is in die zin als aparte kern te beschouwen, die los van zowel de kernen Stadskanaal als Musselkanaal ligt.

Statistische gegevens
- Het Ceresdorp is niet strak afgebakend. In enge zin ligt het tussen de beide 'afdraaien', de 'knikken' in het Stadskanaal, vanaf de watertoren in het noorden. Dit buurtje omvat ca. 1.000 inwoners. Inclusief de uitloper naar het ZO, tot aan 1e Exloërmond, omvat het Ceresdorp ca. 2.500 tot 3.000 inwoners. De scholen (openbare basisschool De Badde aan de Schoolstraat en christelijke basisschool De Meander aan de Ceresstraat), het buurthuis en de sportvereniging hebben hun verzorgingsgebied op de laatstgenoemde indeling gebaseerd. Dat komt ook tot uitdrukking in de naam van de sportvereniging (voetbal en gymnastiek): SETA (Sportvereniging van Exloërmond Tot Afdraai).

Geschiedenis
Fabrieksdorp
Het Ceresdorp is ontstaan als arbeiderswijk toen Stadskanaal na de Tweede Wereldoorlog een snelle ontwikkeling doormaakte. Vlak bij het dorp lag een groot fabriekscomplex van Philips. Philips vestigde zich hier in 1955 met een fabiek voor beeldbuizen en later een fabriek voor halfgeleiders. Op het hoogtepunt werkten daar meer dan 3.000 mensen. In 2005 en 2006 is Philips in fasen uit Stadskanaal vertrokken. Ook diverse arbeiders van de glasfabriek in Nieuw-Buinen woonden in het Ceresdorp.

De woningen langs het Stadskanaal (Ceresstraat, Cereskade, Schoolstraat en Schoolkade) zijn overwegend in particulier bezit. De eerste uitbreiding door de plaatselijke woningcorporatie vond plaats in 1947 in de kern van het 'eigenlijke' Ceresdorp door de bouw van 40 semi-permanente woningen, die ook wel 'bungalows' werden genoemd, omdat er geen bovenverdieping in was. Vanwege de slechte staat van de woningen zijn deze in de jaren zeventig afgebroken en vervangen door de huidige woningen aan onder andere de Brinkstraat en de Korenstraat. Later zijn ook de woningen aan de Klaverstraat en de Ceressingel deels afgebroken en deels gerenoveerd. Ook is er nieuwbouw aan de Akkerweg gerealiseerd.

Buurthuis
Het eerste buurthuis in het Ceresdorp dateert van 1929, hoewel er toen nog nauwelijks bebouwing was op deze plek. Op een kaart uit 1941(3) is het hier nog zeer dunbebouwd en komt de naam Ceresdorp nog niet voor. Op dezelfde plaats waar later buurthuis De Stobbe zou worden gebouwd, stond sinds 1929 gebouw De Vonk van de Arbeiders Jeugd Centrale. Van 1946 tot 1974, toen buurthuis De Stobbe werd gebouwd, was er geen buurthuis in het Ceresdorp. De inwoners hebben hier jarenlang, of beter gezegd dus decennialang, voor gelobbyed. Ook het maatschappelijk werk, het opbouwwerk en het peuterspeelzaalwerk hebben, naast de gebruikelijke buurthuisactiviteiten, een plek gevonden in deze buurtvoorziening.

Ceresmeer
Philips heeft in de 50 jaar van zijn aanwezigheid in Stadskanaal voor veel werkgelegenheid gezorgd. Maar er is ook een keerzijde met name voor het gebied Ceresdorp. In het Ceresmeer (gelegen tussen de Cereskade en de voormalige Philipsfabrieken) heeft Philips jarenlang bedrijfsafval gedumpt. Uitgebreid onderzoek heeft aangetoond dat lekkende vaten de bodem van het meer en het water vervuilen. Nader onderzoek (gefinancierd door de gemeente Stadskanaal, Waterschap Hunze en Aa's en Philips) moet uitwijzen wat er nu met dit meer moet gebeuren.

Bezienswaardigheden
- Watertoren.
- Ook het streekhistorisch Centrum van Stadskanaal is sinds 1975 in het gebied van het Ceresdorp gevestigd. Door een legaat aan de gemeente Stadskanaal kon in dat jaar villa Huize Ter Marse betrokken worden, gelegen aan de Ceresstraat 2 (naast de watertoren). De villa werd in 1884 gebouwd voor de hereboer- en vervenersfamilie Maarsingh. Evenals de watertoren is het pand sinds 2000 een rijksmonument.

1. 1. Topografische Atlas Groningen,
   ANWB
   , (2004)
   
2. 2. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)
   
3. 3. Grote Atlas van Nederland 1930-1950,
   B.C. de Pater
   , p.584, (2005)