Groot-Bankenbosch

Naam
Tot begin 20e eeuw werd het westelijke deel van wat nu het Bankenbosch is ook wel aangeduid als Florisland (misschien naar een landeigenaar), terwijl het oostelijke deel bekend stond als Kolonieveld, thans nog de naam van een deel van het Fochteloërveen. De huidige penitentiaire inrichting Groot-Bankenbosch is genoemd naar het Bankenbosch, waarin het is gelegen. Het voorvoegsel slaat op het feit dat ook een paar andere dependances in Veenhuizen tot de inrichting behoren.

Status / ligging / statistieken
Deel van de nederzetting Veenhuizen in het uiterste zuidwesten van de Gemeente Noordenveld (tot 1998: Norg), gelegen aan de doodlopende Bankenbosweg, die vanaf de doorgaande Hoofdweg in zuidelijke richting loopt, tussen de Kolonievaart en Schaaphokswijk. In 1840 woonden in wat destijds het 3e Gesticht was nog 2.059 mensen. Groot-Bankenbosch is maar slechts voor een gering deel hier een opvolger van. In 2004 was er een gezamenlijke cappaciteit van 350 veroordeelden.

Beschrijving nederzetting en geschiedenis
De Maatschappij van Weldadigheid bouwde aan het einde van de Oude Norgerweg in de eerste helft van de 19e eeuw het 3e Gesticht, ook wel ‘Veenhuizen III’, of Bergveen genaamd. Hiervan rest alleen nog de oude ‘Stoomhoeve’ (zie onder Veenhuizen). Het was voornamelijk bedoeld voor bedelaars en landlopers en werd in 1925 afgebroken. In 1947 was in het Bankenbosch een barakkenkamp voor Indië-deserteurs opgericht, dat in 1961 werd omgebouwd tot een rijkswerkinrichting. De bewoners werden en worden gedeeltelijk te werk gesteld in het aangrenzende bos, dat gedeeltelijk ook is gesloten voor publiek. Tussen 1976 en 1980 werden de houten barakken vervangen door een stenen complex. Aanvankelijk was het vooral bedoeld voor overtreders van de Wegenverkeerswet. Later kwamen hier ook andere delinquenten bij, maar over het algemeen is de inrichting heel ‘open’ (meestal figuurlijk, soms ook letterlijk). De strafduur is maximaal drie jaar en alle bewoners hadden aanvankelijk de Nederlandse nationaliteit, al zijn er later ook nog uitgeprocedeerde asielzoekers opgevangen. Het complex, waartoe ook Nieuw-Bergveen behoort, dat is gelegen nabij Esserheem, bestaat uit een half-open inrichting (HOI) met 172 plaatsen, een inrichting voor jong-volwassenen (JOVO) met 20 plaatsen (ook wel bekend staand als het ‘Lubberskampement’, naar de premier die dit invoerde), een electronisch-detentiehuis met 10 plaatsen, een huis van bewaring met 50 plaatsen, een afzonderingsafdeling met 20 plaatsen, De Fleddervoort, een penitentiaire open inrichting (POI) met minimale beveiliging, waar de 24 bewoners de laatste 2-3 maanden van hun straf uitzitten ter voorbereiding op terugkeer in de samenleving, en recentelijk is er een dependance van de Groninger jeugdgevangenis Het Poortje gevestigd met 80 plaatsen.