Wijken en buurten in Kerkrade

Enkele kenmerkende wijken en buurten in Kerkrade (niet uitputtend)

Bleijerheide (in het Limburgs: Blerhei)
Aan drie zijden grenzend aan Duitsland. Aan de oostzijde loopt de grens in het midden van de Nieuwstraat, (met dank aan Mart Smeets) bekend van radio en televisie na menig internationaal sporttreffen. Sinds 1997 hangen hier tweetalige straatnaambordjes met in het Nederlandse blauw-wit Nieuwstraat en in het Duitse zwart-wit Neustrasse/Aachenerstrasse. De Domaniale Mijn (1723-1969) (op ansichten ook vaak Dominiale Mijn genoemd) lag N van Bleijerheide, tussen Bleijerheide en Holz, ter hoogte van de buurt Nulland, waar ook het bewaard gebleven schachtblok Nulland naar genoemd is. Er lagen nog twee particuliere mijnen; Bleijerheide en Neuprick, die zijn echter in de jaren twintig van de 19e eeuw reeds gesloten.

Chêvremont (in het Limburgs: Sjevemet)
1396 Schaveymont, 1423 Schravremont, 1580 Scheveymont.
In het licht van de oude vormen bestaat er geen enkel verband tussen de Limburgse naam en de naam van het Luikse Chèvremont (844 kopie ca. 1191 Capremons, ‘geitenberg’). Het Zuid-Limburgse Chêvremont is ontstaan uit het Latijnse cavatum montem, ‘berg met steile hellingen die afdalen naar een holle weg of gracht’. (3083) Voormalig ‘mijndorp’.

Haanrade (in het Limburgs: Haander)
Ca. 1170-1180 Hanrothe, ca. 1170-1180 kopie 18e eeuw Hagenrothe.
Samenstelling van de persoonsnaam Hago en rode, ‘rooiing, ontginning’. Men kan in plaats van aan een persoonsnaam ook aan hagen, ‘omheining’ denken. (3083) Voormalige buurtschap/dorp, thans buurt in het oosten van Kerkrade, grenzend aan de Worm en aan Duitsland, tegenover Worm.

Locht (in het Limburgs: De Loch)
Beschouwd als variant van lochten, ontstaan uit lochtuun, ‘moestuin’, overeenkomend met het Oudengelse leac-tun, ‘vegetable garden’. Het eerste deel beantwoordt aan het Nederlandse look, ‘jong groen, groente’, het tweede aan het Nederlandse tuin, ‘ommuurde grond’. De oorspronkelijke betekenis is dus ‘tuin voor het kweken van groente’. (3083) Buurt in het W van Spekholzerheide, thans grotendeels gemeente Kerkrade, gedeeltelijk gemeente Heerlen (vroeger was het net andersom). Verdeeld in Bovenste Locht (met grensovergang Locht-Horbach) en Onderste Locht (is het N gedeelte). Gelegen aan de weg van Heerlen naar Aken.

Spekholzerheide (in het Limburgs: Sjpekhei)
Speckholzerheide, 1108 Specholz, ca. 1170-1180 Specholtz, 1212 Spekholt, 1883 Spekholtserheide, 1903 Spekholzerheide. Stamt van het Middelnederlandse spechout, ‘zacht hout, spint’. (3083) Voormalig dorp, thans stadsdeel in het W van Kerkrade. Hier was de mijn Willem-Sophia gevestigd (1902-1970), gelegen rechts boven de wijk Gracht, aan de Duitse grens, thans industrieterrein.

Terwinselen (in het Limburgs: Terwinsele)
Ca. 1170-1180 Wunzelen, ca. 1350 Wenselen, 1396 van der Wienzellen. Wordt verklaard als het Latijnse vinicella, ‘kleine wijngaard’. Wijngaarden kwamen in de Middeleeuwen al tot in Limburg voor. (3083) Rond kasteel Strijthagen, het domein van de voormalige Staatsmijn Wilhelmina (1906-1969), is het landschapsherstel ter hand genomen, onder meer door herbebossing. De steenberg (afvalstoffen) van de mijn is een skibaan geworden, in het park Strijthagen, N van Terwinselen, O/ZO van Het Eikske, gemeente Landgraaf.

Valkenhuizen
Buurt in het noorden van de Locht, tegen de grens met Heerlen. De buurt is genoemd naar de voormalige hoeve Valkenhuizen, rond 1777 Valkenhuysen genaamd. De hoeve valt dan onder de schepenbank van Kerkrade.